'Cú tát' khi tôi bị phụ huynh nói 'không xứng đáng đứng trên bục giảng'

'Cú tát' khi tôi bị phụ huynh nói 'không xứng đáng đứng trên bục giảng'

Không hài lòng với cách dạy của tôi, một phụ huynh đã ghi bằng bút chì vào biên bản cuộc họp: 'Cô không xứng đáng đứng trên bục giảng'.

Thời mới ra trường, khi vẫn còn mộng mơ về nghề giáo, tôi vẫn thường gọi đùa đây là hành trình "đi dưới mưa hồng". Bản thân tôi từng nghĩ khoảnh khắc đẹp nhất của đời giáo viên là ánh mắt học trò sáng lên khi hiểu bài, lời chào ríu rít ngoài hành lang hay một tấm thiệp nhỏ trong những ngày tháng 11. Sau bao năm đứng lớp, tôi vẫn nâng niu những điều bình dị tựa hồ cánh hoa ép giữa trang sách cũ, bởi chúng khiến lòng người thầy ấm lại giữa những tháng ngày lặng lẽ gieo chữ.

Nhưng nghề giáo đâu chỉ có những mùa hoa nở. Người gieo chữ cũng phải đi qua giông gió, đối diện với những lời nói làm lòng mình chùng xuống, bao tổn thương tưởng đã ngủ yên trong lòng bỗng trở về từ một dòng chữ tình cờ. Tôi đã có những phút giây như thế, từng buồn, tự hỏi chính mình, rồi lại học cách lắng nghe và nhìn nhận mọi điều bằng sự bình tâm.

Cũng bởi, tôi biết có những ngày đứng lớp, người thầy phải học cách đón nhận những khác biệt, lời chưa vừa ý và cả cách nhìn không giống với điều mình mong đợi. Giữa bao nhiêu bài giảng và trang giáo án, ta chợt nhận ra mình cũng đang học một bài học khác: bài học về lòng kiên nhẫn, sự tự trọng và khả năng gìn giữ tình yêu với nghề giữa những vui buồn rất đỗi con người.

Tôi từng nghĩ rằng, sau nhiều năm đứng lớp, mình đã có thể bình thản hơn trước những điều không như ý. Thế rồi, một lần, tôi đọc được những lời học trò viết về mình trên trang confession của nhà trường. Tôi đã rất sốc. Những dòng chữ hiện lên trên màn hình tưởng chỉ là vài lời nhận xét chóng vánh, nhưng với người được nhắc đến, chúng lại mang sức nặng riêng. Tôi lặng đi, không chỉ vì buồn, mà còn vì chạnh lòng khi nghĩ đến khoảng cách giữa những điều mình cố gắng thực hiện trong lớp học và cách một số học trò cảm nhận về mình.

Bản thân tôi cho rằng học trò có quyền có suy nghĩ riêng. Các em có thể không thích một phương pháp giảng dạy, không đồng tình với một yêu cầu hoặc cảm thấy chưa được thấu hiểu. Người giáo viên không phải lúc nào cũng đúng; sự tận tâm cũng không bảo đảm rằng mọi điều mình làm đều được đón nhận. Có khi, điều thầy cô xem là cần thiết lại khiến học trò thấy nặng nề; một lời nhắc nhở xuất phát từ mong muốn các em tiến bộ cũng có thể chưa được hiểu đúng vào thời điểm ấy. Những khác biệt đó đáng được lắng nghe, bởi giáo dục vốn là hành trình gặp gỡ giữa những con người không hoàn toàn giống nhau.

>> 'Dịch vụ trọn gói' khiến giáo viên phải thức đến 2 giờ sáng

Tuy nhiên, giữa việc bày tỏ sự không hài lòng và làm tổn thương một người vẫn có một ranh giới cần được gìn giữ. Một trang mạng có thể là nơi người ta nói lên điều còn ngần ngại, nhưng cũng có thể khiến câu chuyện được nhìn nhận từ một phía. Người viết có thể không cần xuất hiện bằng tên thật, còn người được nhắc đến đôi khi phải đối diện với những phán xét mà mình không có cơ hội giải thích đầy đủ. Vài lời góp ý chân thành có thể giúp người khác nhận ra điều chưa ổn nhưng một lời công kích thiếu chừng mực đôi khi chỉ để lại nỗi buồn mà không mở ra con đường nào cho sự thay đổi.

Trong một cuộc họp hội đồng sư phạm, hiệu trưởng trường tôi từng nhắc rằng thầy cô cần cẩn trọng, bởi trang mạng chuyên phê bình giáo viên vẫn đang hoạt động; ai bị đưa lên trang ấy cũng cần xem lại mình. Tôi hiểu lời nhắc nhở ấy xuất phát từ ý thức tự soi xét và trách nhiệm giữ gìn hình ảnh người làm nghề giáo. Nhưng tôi vẫn có một suy nghĩ riêng: việc một giáo viên xuất hiện trên trang phê bình không tự nó chứng minh người ấy sai, cũng như sự đồng tình của nhiều người chưa hẳn khiến mọi lời chỉ trích trở thành đúng đắn.

Theo tôi, điều quan trọng không phải là sống sao cho không bao giờ bị phê bình, mà là biết đón nhận phản hồi bằng thái độ cầu thị, đồng thời tỉnh táo phân biệt giữa góp ý có căn cứ và những lời nhận xét thiếu công bằng. Người thầy cần tự nhìn lại mình, nhưng sự tự vấn ấy nên bắt đầu từ lương tâm nghề nghiệp, từ những việc đã làm và những điều có thể làm tốt hơn, chứ không chỉ từ nỗi lo một ngày nào đó tên mình xuất hiện trên mạng. Nếu vì sợ bị phê bình mà người giáo viên luôn dè dặt, né tránh những yêu cầu cần thiết, sự thận trọng ấy có thể dần làm nghèo đi chính công việc giáo dục.

Những lời chỉ trích đã đưa tôi trở về với một kỷ niệm từ nhiều năm trước. Khi ấy, không hài lòng với cách dạy của tôi, một phụ huynh đã ghi bằng bút chì vào biên bản: "Cô không xứng đáng đứng trên bục giảng". Tôi vẫn nhớ cảm giác khi nhìn thấy dòng chữ ấy. Nét bút chì có thể được tẩy đi, nhưng lời nhận xét thì không dễ dàng biến mất khỏi tâm trí người đứng lớp, đặc biệt là thời điểm bản thân đang bắt đầu chặng đường học nghiên cứu sinh của mình.

Bản thân tôi không cho rằng giáo viên có thể đứng ngoài những góp ý của phụ huynh. Gia đình và nhà trường đều mong muốn điều tốt đẹp cho học sinh, dù đôi khi khác biệt trong cách nhìn khiến hai bên chưa tìm được tiếng nói chung. Nhưng từ việc không hài lòng với một phương pháp giảng dạy đến việc phủ nhận sự xứng đáng của một người trên bục giảng là một khoảng cách rất xa. Một tiết học có thể chưa thành công, một phương pháp có thể cần điều chỉnh, nhưng những điều ấy không nhất thiết phủ định tất cả nỗ lực và trách nhiệm của người giáo viên.

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội tràn ngập các tin tức về những vụ việc giáo viên bị học trò hành hung, phụ huynh vào tận trường bạo hành cô giáo... Tôi đọc những vụ việc ấy mà lòng chợt thắt lại. Vì chính bản thân tôi cũng từng bị học trò cố tình xô ngã khi đang làm nhiệm vụ gác thi. Đó là một kỷ niệm không dễ chịu. Tôi không nhắc lại để trách cứ ai, chỉ nhớ cảm giác hụt hẫng khi sự tôn trọng vốn nên hiện diện giữa thầy và trò bỗng bị bỏ quên. Có lẽ, những trải nghiệm ấy khiến bản thân hiểu sâu sắc hơn rằng người giáo viên cũng là một con người, có lòng tự trọng, có những giới hạn và cũng biết đau xót trước những điều thiếu chừng mực.

Dẫu vậy, tôi không muốn để một lời phê bình, một dòng chữ hay một hành động không đẹp trở thành toàn bộ ký ức của mình về học trò. Bởi trong những năm tháng đứng lớp, tôi cũng đã gặp biết bao ánh mắt hồn nhiên, những tiến bộ âm thầm và những khoảnh khắc khiến mình hiểu vì sao, sau tất cả, tôi vẫn muốn gắn bó với bục giảng.

Tôi nhớ quãng thời gian có cơ hội đến trường khuyết tật dạy cho những em nhỏ khiếm thính, chậm phát triển. Ở môi trường đặc biệt, tôi học cách lắng nghe bằng nhiều giác quan hơn, mở rộng tư duy làm nghề của chính mình. Có em cần thêm thời gian để tiếp nhận một hướng dẫn; có em chỉ tiến lên một bước nhỏ sau nhiều lần được kiên nhẫn đồng hành. Trong những giờ học ấy, ánh mắt, cử chỉ và một thay đổi rất khẽ đôi khi mang ý nghĩa hơn cả những lời khen ngợi. Hơn bất kỳ ai, bản thân tôi luôn cho rằng dạy học không đơn thuần là truyền đạt những điều mình biết, mà còn là tìm cách để tri thức có thể đến được với người học.

Những đứa trẻ ấy giúp tôi hiểu rằng mỗi người đều có nhịp trưởng thành riêng. Một học trò có thể chưa hiểu hết ý nghĩa của lời nhắc nhở hôm nay, nhưng nhiều năm sau, khi nhìn lại bằng trải nghiệm của chính mình, em có thể hiểu thêm. Tôi không thể biết tất cả những điều mình nói sẽ ở lại trong lòng học trò bao lâu. Tôi chỉ có thể cố gắng để mỗi giờ lên lớp là một giờ học có trách nhiệm, mỗi lời nhắc nhở xuất phát từ mong muốn giúp các em tiến bộ, và mỗi khi nhận ra mình chưa làm tốt, tôi đủ chân thành để thay đổi.

Sau những trải nghiệm không vui, tôi càng hiểu rằng tình yêu với nghề giáo không có nghĩa là phải yêu mọi điều xảy đến trong nghề. Yêu nghề không đồng nghĩa với việc không biết mỏi mệt, không có lúc chạnh lòng hay chưa từng tự hỏi mình có nên bước tiếp. Tình yêu ấy nằm ở chỗ sau những phút giây thất vọng, ta vẫn muốn tìm ra cách làm tốt hơn; sau một giờ dạy chưa trọn vẹn, ta vẫn trở về với giáo án; sau một lần bị hiểu lầm, ta vẫn cố gắng gặp học trò bằng thái độ công bằng, không để những chuyện đã qua quyết định cách mình đối xử với những người trước mặt.

>> Bốn năm trong Hội phụ huynh, tôi chỉ lo đi tặng quà giáo viên

Nhiều năm qua, tôi vẫn bước vào lớp với những trang giáo án, những bài đọc, những câu chuyện văn chương và mong mỏi học trò tìm thấy điều gì đó hữu ích cho cuộc đời mình. Có thể các em sẽ nhớ một tác phẩm, một lời giảng; cũng có thể các em chỉ nhớ cô giáo từng nghiêm khắc trong một giờ học nào đó. Tôi không thể quyết định ký ức nào sẽ ở lại. Nhưng tôi có thể cố gắng để sự nghiêm khắc không tách rời lòng thương yêu, để những yêu cầu trong lớp học không chỉ nhằm giữ gìn kỷ luật mà còn giúp các em học cách chịu trách nhiệm với bản thân.

Tôi nghĩ người thầy cũng giống như một ngọn đèn nhỏ. Ánh sáng ấy đôi khi chao nghiêng trước gió, đôi khi cần được tiếp thêm dầu sau những ngày dài, nhưng vẫn âm thầm soi sáng khoảng đường phía trước. Người thầy không cần phải hoàn hảo; chỉ cần đủ chân thành để tự sửa mình, đủ bản lĩnh để gìn giữ phẩm giá và đủ yêu thương để không ngừng tin vào khả năng trưởng thành của học trò.

Đến một lúc nào đó, những lời chỉ trích trên confession, dòng chữ bằng bút chì năm nào và ký ức về buổi gác thi có thể lùi xa, trở thành những kí ức rất nhỏ trong hành trình cuộc đời mà tôi không còn quan tâm thường xuyên. Tôi không muốn xóa bỏ chúng, bởi ngay cả những điều không vui cũng góp phần làm nên con người tôi hôm nay. Nhưng bản thân cũng không muốn trao cho những vụ việc tiêu cực quyền quyết định cách mình nhìn nghề nghiệp đã chọn.

Thời gian có thể làm thay đổi nhiều điều. Những học trò năm cũ rồi sẽ lớn lên, rời lớp và bước vào hành trình riêng; những câu chuyện từng khiến lòng mình chùng xuống cũng dần lùi về phía sau. Nhưng tôi tin, nếu mỗi ngày vẫn có thể mở trang sách trước học trò bằng một tấm lòng chân thành, thì tình yêu nghề vẫn sẽ tìm được cách ở lại.

Với tôi, tình yêu ấy không phải là chưa từng đi qua giông gió, mà là đã biết những vui buồn của nghề giáo vẫn không muốn rời xa. Và sau tất cả, nơi tôi muốn trở về vẫn là bục giảng - nơi có những trang sách đang mở, những tâm hồn đang lớn và niềm tin lặng lẽ rằng giáo dục, dù chậm rãi và nhiều thử thách, vẫn luôn đáng để mình tận tâm suốt đời.

Trần Huỳnh Tuyết Như

• 5 phụ huynh không đồng ý trích quỹ tặng quà giáo viên dịp trung thu
• Tôi phản đối đóng quỹ phụ huynh để mua quà tặng giáo viên ngày 20/10, 8/3
• 'Quỹ phụ huynh 5 triệu một năm chủ yếu chi cho giáo viên, ban giám hiệu'
• Giáo viên như tôi cũng thấy 'lú' khi đọc đề Toán thực tế
• Tranh cãi giáo viên được nghỉ hè 8 tuần, hưởng nguyên lương và phụ cấp
• Phụ huynh bớt áp lực khi cấm giáo viên ép học sinh đóng góp tự nguyện?