Con lớn vẫn được cha mẹ chuẩn bị từng bữa ăn, xếp từng chiếc áo

Con lớn vẫn được cha mẹ chuẩn bị từng bữa ăn, xếp từng chiếc áo

Có những đứa trẻ lớn lên trong đủ đầy nhưng lại lúng túng trước những việc nhỏ nhất, bởi cha mẹ đã quen làm thay con mọi thứ.

Có một thực tế mà tôi nghĩ rằng nhiều người cũng từng nhận ra: Phải chăng một bộ phận trẻ em ngày nay đang trở nên vụng về, thiếu kỹ năng tự lập, không phải vì các em kém cỏi, mà vì người lớn đã làm thay các em quá nhiều, thực trạng này biểu hiện rõ rệt với trẻ em ở các thành phố lớn?

Tôi không nghĩ tất cả trẻ em ngày nay hầu hết số đông như vậy. Mỗi thế hệ đều có những ưu điểm và hạn chế riêng. Nhưng nhìn vào cách một số gia đình nuôi dạy con, tôi có cảm giác rằng đôi khi tình yêu thương đang bị nhầm lẫn với việc bao bọc con khỏi mọi khó khăn.

Ngày trước, trẻ con có thể chưa có nhiều điều kiện vật chất, nhưng lại sớm được làm những việc phù hợp với lứa tuổi. Tự mặc quần áo, quét nhà, rửa chén, phụ giúp cha mẹ, tự giải quyết những mâu thuẫn nhỏ với bạn bè.

Có những việc tưởng chừng rất bình thường ấy lại chính là những bài học đầu đời về trách nhiệm, sự kiên nhẫn và khả năng thích nghi.

Còn ngày nay, ở một số gia đình, con đã lớn nhưng cha mẹ vẫn chuẩn bị từng bữa ăn, sắp xếp từng bộ quần áo, dọn dẹp mọi thứ sau khi con sử dụng, thậm chí giải quyết cả những vấn đề mà đáng lẽ con phải tự học cách đối mặt.

Con làm sai, cha mẹ tìm lý do để bênh vực. Con gặp khó khăn, cha mẹ lập tức can thiệp. Con bị điểm kém, cha mẹ trách giáo viên. Con xảy ra mâu thuẫn với bạn, cha mẹ vội vàng đứng ra phân xử mà chưa chắc đã lắng nghe đầy đủ hai phía.

Dần dần, đứa trẻ có thể hình thành một suy nghĩ rất tự nhiên: Mình không cần phải cố gắng quá nhiều, bởi luôn có người đứng phía sau giải quyết mọi chuyện.

Điều đáng lo không phải là trẻ không biết rửa một cái chén hay không biết tự buộc dây giày. Điều đáng lo hơn là khi lớn lên, các em có thể thiếu khả năng tự xử lý những vấn đề nhỏ nhất trong cuộc sống, dễ nản lòng khi gặp thất bại và quen với việc chờ đợi người khác giúp đỡ.

Sự vụng về trong cuộc sống đôi khi không bắt nguồn từ việc thiếu năng lực, mà từ việc thiếu cơ hội để rèn luyện năng lực ấy.

Tôi cho rằng cha mẹ thương con là điều hoàn toàn tự nhiên. Ai cũng muốn con mình được ăn ngon, mặc đẹp, học hành đầy đủ và có một tuổi thơ tốt hơn thế hệ trước.

Nhưng yêu thương không có nghĩa là phải dọn sạch mọi chướng ngại trên con đường trưởng thành của con. Có những việc cha mẹ làm thay chỉ mất vài phút, nhưng nếu kiên nhẫn để con tự làm, con có thể mất cả nửa giờ. Con mặc áo chưa ngay ngắn, rửa chén chưa sạch, dọn phòng chưa gọn gàng. Nếu người lớn thấy chậm liền làm hộ, thấy chưa tốt liền chê bai, thì làm sao trẻ có cơ hội tiến bộ?

Đôi khi, điều cha mẹ cần học không phải là cách chăm sóc con tốt hơn, mà là cách lùi lại đúng lúc để con được tự trưởng thành. Tất nhiên, để con tự lập không đồng nghĩa với việc bỏ mặc con.

Trẻ cần được hướng dẫn, được bảo vệ trước những nguy hiểm thực sự và được hỗ trợ khi vượt quá khả năng của mình. Nhưng hỗ trợ khác với làm thay, bảo vệ khác với bao bọc quá mức, và yêu thương khác với đáp ứng mọi đòi hỏi. Tôi nghĩ một đứa trẻ trưởng thành không chỉ được đánh giá bằng điểm số, bằng trường học đang theo học hay bằng những món đồ đắt tiền mà cha mẹ có thể mua cho con.

Điều quan trọng hơn là khi không có cha mẹ bên cạnh, con có biết tự chăm sóc bản thân, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, biết tôn trọng người khác và đủ bản lĩnh để đứng dậy sau một lần vấp ngã hay không.

Bởi cha mẹ không thể đi theo con suốt cuộc đời. Không thể mãi giải quyết những mâu thuẫn, không thể mãi đưa ra quyết định, cũng không thể mãi che chắn con trước mọi thất bại. Nếu hôm nay chúng ta làm thay con tất cả để con không phải vất vả, liệu ngày mai con có đủ khả năng tự mình đối diện với cuộc sống khi không còn ai làm thay nữa?

Theo tôi, nuôi dạy con tốt không phải là tạo ra một đứa trẻ chưa từng chịu thiệt thòi, chưa từng thất bại hay chưa từng phải làm việc nặng nhọc. Đó là giúp con có đủ kỹ năng và bản lĩnh để tự đứng vững, dù cuộc sống không phải lúc nào cũng chiều theo ý mình.

Bởi cuối cùng, món quà lớn nhất cha mẹ dành cho con không phải là một cuộc đời không có khó khăn, mà là khả năng tự bước qua những khó khăn ấy.

Có lẽ, điều chúng ta cần suy ngẫm không phải là trẻ con ngày nay kém hơn ngày xưa bao nhiêu, mà là người lớn chúng ta đang chuẩn bị cho con một cuộc sống dễ chịu trước mắt, hay đang giúp con đủ vững vàng cho cả cuộc đời.

Nguyễn Văn Mỹ