Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tiếp tục trả lời chất vấn

• Thời sự
• Chính trị

Thứ năm, 12/11/2026, 14:00 (GMT+7)

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ: Nên xem xét cấm học sinh nhỏ tuổi dùng AI

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đồng tình với việc xem xét hạn chế, thậm chí cấm học sinh nhỏ tuổi sử dụng AI để tránh lệ thuộc công nghệ, ảnh hưởng đến khả năng tư duy và sáng tạo.

Ba vấn đề chất vấn Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ (từ 14h đến 15h20):

- Kết quả triển khai Nghị quyết 57; giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong phân bổ, giải ngân nguồn lực; phát triển công nghệ chiến lược và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào khoa học công nghệ.

- Thúc đẩy chuyển đổi số, liên thông dữ liệu quốc gia và địa phương; khắc phục tình trạng phần mềm thiếu đồng bộ, gây khó khăn khi giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

- Quản lý, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); bảo đảm an toàn thông tin, nâng cao kỹ năng số cho người dân và doanh nghiệp.

Xem toàn bộ

• 15h30

  Kết thúc phiên chất vấn Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

• 15h15

  Tấn công mạng có thể gây thiệt hại hàng tỷ USD

  Đại biểu Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) cho rằng khi người dân ngày càng phụ thuộc vào các nền tảng số để giao dịch tài chính, học tập, khám chữa bệnh và lưu trữ thông tin cá nhân, yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu càng trở nên cấp thiết.

  Ghi nhận những giải pháp bảo đảm an toàn trên môi trường số đã được triển khai, đại biểu đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm rõ công tác chuẩn bị, diễn tập và kiểm chứng khả năng ứng phó với các nguy cơ giả mạo danh tính, đánh cắp, chỉnh sửa dữ liệu hoặc tấn công làm tê liệt hệ thống.

  Bà cũng đề nghị xác định những khâu còn yếu, trách nhiệm của từng cơ quan và thời hạn khắc phục. "Người dân cần biết mình được bảo vệ như thế nào khi đặt niềm tin vào môi trường số", đại biểu nói.

  

  Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ đánh giá an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là vấn đề nóng, trong đó nhiều nội dung thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công an.

  Theo ông, các cuộc tấn công mạng, đặc biệt nhằm vào hệ thống ngân hàng, ngày càng phức tạp khi có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Một số vụ việc gần đây cho thấy thiệt hại có thể lên tới hàng tỷ USD, đặt ra thách thức lớn đối với việc bảo vệ dữ liệu và tài sản của người dân.

  Bộ trưởng cho biết Bộ Công an đang triển khai nhiều giải pháp tăng cường an ninh, an toàn dữ liệu. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục trao đổi, phối hợp với Bộ Công an để xem xét những vấn đề đại biểu nêu.

  Khép lại phiên chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết đã nhận được 33 ý kiến của đại biểu Quốc hội. Một số nội dung có thể chưa được giải đáp đầy đủ tại nghị trường, song Bộ sẽ tiếp thu và tiếp tục làm rõ. Những câu hỏi chưa được trả lời trực tiếp, cùng các ý kiến gửi bổ sung sau phiên chất vấn, sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ trả lời bằng văn bản.

  "Chúng tôi rất mong muốn các đại biểu Quốc hội tiếp tục gửi các ý kiến cho Bộ để chúng tôi có thể trả lời", ông nói.

• 15h15

  Đầu tư phòng thí nghiệm theo nhu cầu nghiên cứu, tránh lãng phí

  Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cho biết hạ tầng nghiên cứu hiện còn phân tán, nhiều phòng thí nghiệm được đầu tư tốt nhưng chưa khai thác hết công suất, trong khi việc chia sẻ thiết bị giữa các viện, trường, địa phương và doanh nghiệp còn hạn chế. Bà đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ nêu giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng nghiên cứu, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí.

  

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết doanh nghiệp có nhu cầu lớn về hạ tầng nghiên cứu dùng chung, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao. Ông dẫn ví dụ một doanh nghiệp bán dẫn muốn tham gia chuỗi sản xuất tại Việt Nam đã đặt vấn đề thuê thiết bị tại các trung tâm nghiên cứu dùng chung, thay vì phải đầu tư toàn bộ hạ tầng với chi phí lớn.

  Tuy nhiên, việc chia sẻ phòng thí nghiệm hiện gặp nhiều vướng mắc. Từ kinh nghiệm làm việc tại trường đại học, ông cho biết các đề án đầu tư thường đặt mục tiêu dùng chung thiết bị, nhưng khi triển khai lại khó thực hiện do những thủ tục liên quan đến quản lý, sử dụng tài sản công.

  Bên cạnh đó, nhiều phòng thí nghiệm được đầu tư thiết bị tương tự nhau, có thể lên tới 50 tỷ đồng mỗi cơ sở, nhưng chưa tính toán đầy đủ chi phí vận hành, nhân lực và vật tư phục vụ nghiên cứu.

  Theo Bộ trưởng, cách đầu tư phòng thí nghiệm cần thay đổi căn bản, xuất phát từ nhu cầu của nhà khoa học và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, thay vì chủ yếu theo ý chí của người đứng đầu đơn vị.

  Khi nhà khoa học trong hoặc ngoài nước đề xuất hướng nghiên cứu mới, nhu cầu xây dựng phòng thí nghiệm phải gắn với dự án và được hội đồng khoa học công nghệ thẩm định. Việc đầu tư cũng cần thực hiện theo từng giai đoạn, phù hợp tiến độ nghiên cứu, thay vì trang bị đồng loạt ngay từ đầu.

  Ngoài ra, mỗi phòng thí nghiệm phải có kế hoạch vận hành trong cả vòng đời, xác định rõ nhu cầu nhân lực, thiết bị, kinh phí và phần đóng góp của Nhà nước, doanh nghiệp trong từng giai đoạn, chẳng hạn 5 năm.

  "Cuối cùng, phải có sự phối hợp giữa viện, trường, doanh nghiệp. Ai là người vận hành, đóng góp như thế nào, cần có cơ chế rõ ràng. Như vậy thì Bộ mới phê duyệt", Bộ trưởng nói.

  

• 15h05

  Cần vốn đầu tư mạo hiểm để đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường

  Phó chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà cho rằng khoảng cách từ kết quả nghiên cứu đến sản phẩm thương mại là thách thức lớn đối với doanh nghiệp, thường được gọi là "thung lũng chết", nhất là giai đoạn kiểm chứng, thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ.

  Theo bà, Nghị định 265 đã quy định ưu đãi thuế đối với chi phí nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện công nghệ. Tuy nhiên, phạm vi, điều kiện áp dụng ưu đãi, đặc biệt với những nghiên cứu rủi ro cao, chưa tạo ra sản phẩm thương mại, cần được hướng dẫn cụ thể. Bà đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm rõ giải pháp khắc phục khoảng trống tài chính này và cơ chế phối hợp với Bộ Tài chính.

  

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết "thung lũng chết" là giai đoạn doanh nghiệp chuyển từ nghiên cứu, phát triển công nghệ sang sản xuất thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm và đưa ra thị trường. Đây là thời điểm nhiều dự án thất bại, bởi dù đã làm chủ công nghệ, doanh nghiệp vẫn phải huy động vốn xây dựng nhà máy, mở rộng sản xuất và tìm kiếm khách hàng.

  Ông lấy ví dụ công nghệ chế biến vỏ sầu riêng thành các hoạt chất. Ngay cả khi đã nghiên cứu thành công, doanh nghiệp vẫn cần đầu tư nhà máy, tổ chức thu gom nguyên liệu, tìm thị trường tiêu thụ và tính toán mức giá phù hợp để người trồng sầu riêng tham gia cung ứng.

  Theo Bộ trưởng, chuyển từ công nghệ sang sản phẩm thương mại là cả quá trình, đòi hỏi đầu tư lớn cho sản xuất, mở rộng quy mô và tiếp thị. "Đây cũng là giai đoạn cần nhiều vốn nhất", ông nói.

  Vì vậy, các quỹ đầu tư mạo hiểm có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn này, nhưng số lượng quỹ tại Việt Nam hiện còn hạn chế.

  Bộ trưởng cho rằng cần phát triển cơ chế đầu tư mạo hiểm để tạo nguồn lực cho doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ, mở rộng sản xuất và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đối với những vấn đề liên quan ưu đãi thuế và phối hợp với Bộ Tài chính, ông cho biết sẽ trả lời đại biểu bằng văn bản.

• 15h00

  Phát triển công nghệ cao song song với công nghệ thiết yếu cho đời sống

  Tranh luận tại phiên chất vấn, đại biểu Chu Lương Trí (giảng viên Đại học Hạ Long) cho rằng 10 nhóm công nghệ chiến lược Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ, như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và công nghệ sinh học, đều là những lĩnh vực khó, đòi hỏi đầu tư lớn, rủi ro cao và phải cạnh tranh với các cường quốc công nghệ.

  Dẫn số liệu của Cục Thống kê, đại biểu cho biết quý III/2026, cả nước có 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo. Từ đầu năm, khoảng 75% doanh nghiệp thành lập mới thuộc lĩnh vực dịch vụ, trong khi công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm khoảng 25%.

  Từ thực tế này, ông đánh giá nền tảng khoa học công nghệ của Việt Nam còn khiêm tốn so với các cường quốc, trong khi nhiều lĩnh vực sản xuất thiết yếu vẫn cần được đầu tư để nâng cao năng suất.

  Đại biểu đề nghị bên cạnh mục tiêu làm chủ công nghệ cao, Việt Nam cần chú trọng những công nghệ gần với đời sống, có thể đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế như thu hoạch, chế biến, bảo quản nông sản, công nghệ thực phẩm, nuôi biển và dược phẩm.

  

  Trả lời, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng Việt Nam cần phát triển song song hai hướng. Một mặt, đầu tư dài hạn để từng bước làm chủ công nghệ lõi, công nghệ cao, tạo nền tảng phát triển trong tương lai. Mặt khác, chú trọng các công nghệ thiết yếu trong nông nghiệp, dệt may và những ngành sản xuất đang có nhu cầu ứng dụng lớn.

  Lấy ví dụ ngành dệt may, Bộ trưởng cho biết Việt Nam hiện chủ yếu tham gia khâu gia công, trong khi khả năng chủ động về nguyên vật liệu còn hạn chế. Đây là một trong những lĩnh vực cần đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực sản xuất trong nước.

• 14h50

  Thời gian thẩm định nhiệm vụ khoa học công nghệ rút xuống còn 90 ngày

  Đại biểu Bùi Xuân Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Phòng, cho biết hiện có 207 thủ tục hành chính trong lĩnh vực khoa học công nghệ và sở hữu trí tuệ. Nhiều nhà khoa học phản ánh thủ tục còn rườm rà, đặc biệt là thanh quyết toán kinh phí thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, làm mất thời gian và giảm cơ hội sáng tạo.

  Nghị quyết 57 thì yêu cầu đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, nên đại biểu đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ làm rõ giải pháp cắt giảm thủ tục, tháo gỡ vướng mắc về tài chính để các nhà khoa học tập trung nghiên cứu.

  

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết đã nhận được nhiều phản ánh về những khó khăn trong thanh quyết toán kinh phí nghiên cứu. Một trong những bất cập trước đây là điều kiện áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng tương đối chặt chẽ. Theo đó, tổ chức khoa học công nghệ phải từng chủ trì ít nhất một nhiệm vụ cấp nhà nước mới đáp ứng điều kiện, khiến nhiều doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ cấp nhà nước khó tiếp cận.

  Để tháo gỡ, Bộ đã kiến nghị sửa đổi điều kiện này và đưa vào nghị quyết trình Chính phủ ban hành. Đồng thời, nhiều phương thức quản lý nhiệm vụ khoa học công nghệ mới, tiệm cận thông lệ quốc tế, được nghiên cứu đưa vào hệ thống pháp luật.

  Một kết quả đáng chú ý là thời gian thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ khoa học công nghệ đã được rút ngắn đáng kể. "Từ lúc đề xuất nhiệm vụ cho đến khi phê duyệt chỉ 90 ngày thôi", Bộ trưởng nói.

  Ông đánh giá đây là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, giúp các tổ chức, cá nhân sớm triển khai nhiệm vụ nghiên cứu, đồng thời cho rằng thời gian xử lý này còn nhanh hơn một số quốc gia trong khu vực.

• 14h50

  Nghiên cứu cơ chế Nhà nước mua sản phẩm công nghệ đầu tiên của doanh nghiệp

  Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Phú Thọ) cho rằng với doanh nghiệp công nghệ nhỏ và vừa, khách hàng đầu tiên có vai trò quyết định đến khả năng tồn tại và phát triển. Nếu có hợp đồng với cơ quan nhà nước, doanh nghiệp sẽ tạo được uy tín để mở rộng thị trường và tiếp tục đầu tư cải tiến sản phẩm.

  Ông đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ làm rõ chính sách ưu tiên cho nhóm doanh nghiệp này.

  Bộ trưởng cho biết nhiều quốc gia đã áp dụng chính sách hỗ trợ thị trường đầu ra để thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Đơn cử như chương trình phát triển xe buýt điện, trong đó chính quyền hỗ trợ đất đai, vốn xây dựng nhà máy, còn các đơn vị vận hành cam kết mua những lô xe đầu tiên.

  Từ kinh nghiệm này, vấn đề đặt ra là tạo cơ hội cho doanh nghiệp công nghệ nhỏ và vừa tham gia các dự án trọng điểm quốc gia. Bên cạnh việc tuân thủ quy định về đấu thầu, mua sắm công, có thể nghiên cứu những cơ chế thí điểm, thử nghiệm phù hợp.

  Trong dự thảo Luật Công nghệ cao sửa đổi, Bộ Khoa học và Công nghệ dành một chương riêng về doanh nghiệp công nghệ chiến lược, với các chính sách đang được nghiên cứu như hỗ trợ chi phí thử nghiệm, miễn thuế nhập khẩu thiết bị và cơ chế Nhà nước mua những lô sản phẩm đầu tiên, gọi là "mua lô số 0".

  Theo ông, phát triển công nghệ chiến lược cần kết hợp đầu tư dài hạn để từng bước tự chủ công nghệ với thúc đẩy các sản phẩm có khả năng ứng dụng sớm vào sản xuất, đời sống. Những chính sách này được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia nghiên cứu, phát triển công nghệ, góp phần nâng năng suất và tăng trưởng kinh tế.

• 14h45

  Cha mẹ cần quan tâm con hơn để phòng tránh lừa đảo AI

  Đại biểu Phạm Văn Hòa phản ánh tình trạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả mạo chữ ký, giọng nói, chữ viết nhằm lừa đảo, tống tiền, trong khi chưa có quy chuẩn quốc gia riêng đối với các hệ thống AI rủi ro. Việc học sinh, sinh viên lạm dụng AI để giải bài tập, làm bài thi cũng đặt ra nhiều lo ngại. Ông đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu giải pháp khắc phục.

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết các hành vi giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng AI đã được pháp luật điều chỉnh. Việc quản lý liên quan đến ba nhóm chủ thể gồm nhà cung cấp AI, đơn vị đưa nền tảng AI vào Việt Nam và người sử dụng. Nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn để người dùng nhận biết; không thực hiện nghĩa vụ gắn nhãn theo quy định sẽ bị coi là vi phạm pháp luật.

  Bên cạnh giải pháp quản lý, ông nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị lừa đảo bằng AI. Công nghệ có thể giả mạo gương mặt, giọng nói nhưng không thể thay thế những mối quan hệ tình cảm, sự hiểu biết và gắn bó giữa các thành viên trong gia đình.

  "Cha mẹ dành nhiều thời gian quan tâm, trò chuyện với con cái hơn thì AI khó để lừa đảo con em mình", Bộ trưởng nói. Ông mong muốn các gia đình tăng cường chia sẻ, gắn kết để giúp trẻ nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ trước những mặt trái của AI.

• 14h40

  Nên xem xét cấm AI với học sinh nhỏ tuổi

  Đại biểu Sí Thị Mai Anh cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, có trách nhiệm trong trường học. Tuy nhiên, ngoài sự kiểm soát của nhà trường, học sinh vẫn có thể sử dụng AI tạo sinh để làm bài tập, viết bài hoàn chỉnh, làm giảm cơ hội tự suy nghĩ, rèn luyện tư duy phản biện và khả năng sáng tạo.

  Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu giải pháp giúp học sinh khai thác lợi ích của AI nhưng không bị lệ thuộc vào công nghệ.

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ từng là giảng viên, quen với việc giảng dạy bằng phấn và bảng nên hiểu những lo ngại về tác động của AI đối với quá trình học tập. Theo ông, lạm dụng AI trong giáo dục là vấn đề cần được quan tâm.

  Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đã phân loại AI theo các mức độ rủi ro cao, trung bình và thấp, đồng thời xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.

  Ông dẫn kinh nghiệm một số nước đã hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, đặc biệt ở những lớp nhỏ tuổi. "Tôi đồng tình với phương án này. Khi các em lớn, có thể sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt. Nhưng khi các em còn nhỏ thì nên xem xét", Bộ trưởng nói.

  Theo quan điểm cá nhân, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng việc sử dụng AI trong giáo dục cần phù hợp với độ tuổi, tránh để công nghệ thay thế quá trình tự học, suy nghĩ và phát triển tư duy của học sinh.

• 14h35

  Rà soát chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ đổi mới công nghệ

  Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) cho biết Nghị quyết 57 cho phép doanh nghiệp trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập quỹ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, năm 2025, tổng số tiền trích lập mới đạt 12.700 tỷ đồng, chủ yếu từ doanh nghiệp nhà nước.

  Theo ông phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt tại các địa bàn miền núi, biên giới, có nguồn lực tài chính hạn chế, khó trích lập quỹ và đầu tư đổi mới công nghệ. Ông đề nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ làm rõ những điểm nghẽn khiến chính sách chưa phát huy hiệu quả và giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, sức cạnh tranh.

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết một số doanh nghiệp không trích lập quỹ do chưa có nhu cầu đổi mới công nghệ. Trong khi đó, những doanh nghiệp có nhu cầu lại e ngại thủ tục phức tạp, rủi ro khi thanh tra, kiểm toán. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, số tiền có thể trích lập không đủ để triển khai một dự án đổi mới công nghệ nên họ chưa mặn mà với việc lập quỹ.

  Để khắc phục, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính rà soát cơ chế trích lập quỹ, đánh giá tính ổn định của chính sách, khả năng bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro và mức độ khuyến khích đầu tư cho khoa học công nghệ.

  Với những doanh nghiệp có nhu cầu nhưng thiếu vốn, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) có thể hỗ trợ tiếp cận vốn vay, bảo lãnh và hỗ trợ lãi suất. Việc kết hợp nguồn vốn tự có với các khoản vay được hỗ trợ sẽ giúp doanh nghiệp có thêm điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ.

  Bên cạnh hỗ trợ tài chính, Bộ sẽ kết nối chuyên gia tư vấn trực tiếp cho doanh nghiệp, giúp nhận diện những vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh và lựa chọn giải pháp khoa học công nghệ, chuyển đổi số phù hợp.

  Theo Bộ trưởng, doanh nghiệp phải là trung tâm của hoạt động đổi mới sáng tạo. Chính sách hỗ trợ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, giúp doanh nghiệp ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Có 3 nội dung mới cập nhật