Ba kịch bản cho bầu cử giữa kỳ Mỹ

Ba kịch bản cho bầu cử giữa kỳ Mỹ

Bầu cử giữa kỳ Mỹ đang đứng trước thời khắc quyết định với ba kịch bản: Đảng Dân chủ thắng áp đảo, giành chiến thắng sít sao hoặc đảng Cộng hòa lội ngược dòng.

Sau nhiều tháng vận động tranh cử và hàng tỷ USD đổ vào cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, ngày quyết định cuối cùng cũng đã đến.

Theo các kết quả thăm dò ngoài hòm phiếu mới nhất, đảng Dân chủ dường như đang chiếm ưu thế. Tuy nhiên, với một cuộc bầu cử ẩn chứa nhiều yếu tố bất ngờ như năm nay, kết quả hoàn toàn có thể thay đổi vào phút chót.

Dù vậy, nhìn tổng quát, cuộc bầu cử có thể dẫn đến ba kịch bản chính.

Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ

Xét theo thông lệ lịch sử, các cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ thường tạo lợi thế cho đảng đang không nắm quyền kiểm soát Nhà Trắng. Với đà sụt giảm tín nhiệm kỷ lục của Tổng thống Donald Trump, cuộc chiến với Iran đẩy chi phí sinh hoạt tăng cao cùng những chính sách gây tranh cãi của chính quyền, điển hình là đòn thuế quan và các chiến dịch trấn áp nhập cư mạnh tay, tất cả dường như đã hội tụ để kích hoạt một "làn sóng cử tri" đứng về phe Dân chủ, theo bình luận viên kỳ cựu Anthony Zurcher từ BBC.

Ở kịch bản đầu tiên này, đảng Dân chủ không chỉ giành quyền kiểm soát Hạ viện mà còn vượt xa mốc 218 ghế tối thiểu để chiếm thế đa số. Họ vừa thâu tóm ghế tại những bang chiến trường vừa giật thêm ghế ngay trên các địa bàn vốn là "pháo đài" của phe bảo thủ.

Tại Thượng viện, kịch bản trên đòi hỏi phe Dân chủ phải thâu tóm toàn bộ hoặc hầu hết ghế tại những bang giằng co, trong đó có cả các bang có truyền thống ủng hộ đảng Cộng hòa. Dư luận có thể sẽ được chứng kiến ít nhất một chiến thắng gây chấn động tại những khu vực đã rất nhiều năm, thậm chí cả một thế kỷ, như Kansas, chưa từng bầu cho ứng viên Dân chủ nào.

Nếu điều này xảy ra, phe Dân chủ không chỉ kiểm soát Thượng viện mà còn tạo thế đa số an toàn với một đến hai ghế cách biệt.

Zurcher đánh giá đảng Dân chủ hoàn toàn có thể thổi bùng "sóng xanh" nhờ lôi kéo lượng lớn cử tri đi bầu và áp đảo ở nhóm cử tri độc lập. Kịch bản này sẽ chặn đứng đà lấn lướt của Tổng thống Donald Trump đối với nhóm cử tri gốc Latin và nam giới trẻ, như ở cuộc bầu cử năm 2024. Lúc này, một bộ phận cử tri Cộng hòa cũng có thể chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ hoặc chọn cách không bỏ phiếu.

Kết quả trên chắc chắn sẽ là gáo nước lạnh đối với đảng Cộng hòa cùng Tổng thống Trump, mở ra hai năm đối đầu gay gắt giữa một bên là đảng Dân chủ đầy khí thế đang nắm chặt quyền lực lập pháp và bên kia là một Tổng thống hiếm khi lui bước trước bất kỳ cuộc cạnh tranh nào.

Nếu đảng Dân chủ giữ vững các địa bàn mục tiêu tại Hạ viện ở Florida, đồng thời đánh bật đảng Cộng hòa tại một số đơn vị bầu cử ở Bắc Carolina, Michigan, New York, Virginia và Kentucky, cộng thêm việc lật ngược thế cờ ở ghế Thượng viện Nam Carolina, đây chắc chắn sẽ là một đêm thắng lớn với họ, Zurcher nhận định.

Đảng Dân chủ giành thắng lợi sít sao

Ở kịch bản này, phe Dân chủ dù gom đủ các ghế "dễ ăn" để chiếm đa số tại Hạ viện, cách biệt với phe Cộng hòa lại không đáng kể để giúp họ nắm quyền quyết định.

Khi đó, các lãnh đạo Dân chủ tại Hạ viện sẽ thường xuyên phải vất vả lôi kéo, thuyết phục những nghị sĩ thuộc phe cánh tả lẫn trung lập, nhằm đảm bảo thu đủ 2/3 số phiếu để thông qua các dự luật.

Tại Thượng viện, đảng Dân chủ trong kịch bản này cùng lắm chỉ giành thêm một đến hai ghế, trong khi các cuộc đua tại những bang bảo thủ nòng cốt vẫn ngoài tầm tay. Có thể họ không đủ khả năng truất ngôi thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins ở Maine hoặc ứng viên cánh tả Abdul El-Sayed không thể giữ Michigan ở lại với phe Dân chủ.

Đêm tươi đẹp của đảng Cộng hòa

Kịch bản này đòi hỏi phe Cộng hòa kiên cường trụ vững, tiếp tục nắm giữ cả hai viện của quốc hội. Để nó xảy ra, đảng Cộng hòa phải giành thắng lợi ở phần lớn cuộc đua tại những bang chiến trường giằng co.

Không chỉ cử tri Cộng hòa phải đi bầu với số lượng cao bất ngờ mà ngay cả cử tri độc lập lẫn gốc Latin, những người tưởng chừng đã quay lưng với chính sách của Tổng thống Trump vì vấn đề nhập cư, cuối cùng cũng phải quay sang ủng hộ ông.

Khi đó, quyền kiểm soát Hạ viện chưa nằm chắc trong tay phe Dân chủ, mà có thể sẽ phụ thuộc vào California cùng quá trình kiểm phiếu qua thư kéo dài nhiều ngày tại bang này.

Cuối cùng, đảng Cộng hòa có thể nhích thêm để nắm đa số tối thiểu, một phần nhờ việc chủ động phân chia lại bản đồ bầu cử theo hướng có lợi ở những bang như Texas, Florida và Bắc Carolina.

Có thể đảng Cộng hòa sẽ thắng toàn bộ các cuộc đua Thượng viện tại những bang bảo thủ, đồng thời lật ngược thế cờ ở Michigan, ghế vốn thuộc về phe Dân chủ trước cuộc bầu cử.

Dù không giữ được Bắc Carolina hay thất bại tại các bang do phe Dân chủ kiểm soát như Minnesota hoặc New Hampshire, những cuộc đua vốn chỉ thuộc dạng mấp mé cạnh tranh trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay, phe Cộng hòa ít nhất cũng khiến các ứng viên Dân chủ phải chật vật.

Nếu kịch bản trên xảy ra, ngay trong sáng 4/11, Tổng thống Trump có thể tuyên bố ông vẫn được cử tri hoàn toàn tín nhiệm, từ đó thừa thắng xông lên đẩy mạnh nghị trình đối nội lẫn đối ngoại nhờ bệ đỡ toàn diện của một quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát.

Vũ Hoàng (Theo BBC, AP, AFP, Reuters)