Taki test przeszedł Donald Trump. O co dokładnie chodzi?

Kluczowe fakty:

• Komu i kiedy zalecany jest test MoCA? Ile trwa i na czym polega?
• Test nie daje nam rozpoznania - tłumaczy neurolog. Czemu zatem służy?
• MoCA to niejedyny test przesiewowy. Jakie są inne?
• Więcej informacji z zakresu zdrowia znajdziesz tutaj. Warto tez posłuchać "Wywiadu medycznego" w TVN24+.

W maju br. Donald Trump przeszedł kompleksowe badania w Wojskowym Centrum Medycznym im. Waltera Reeda. Z opublikowanego na stronie Białego Domu memorandum prezydenckiego lekarza dr Sean'a Barbabelli wynika, że prezydent miał wykonane m.in. testy przesiewowe w kierunku depresji i zaburzeń lękowych oraz test MoCA. Przywódca USA uzyskał maksymalne 30 punktów. "Uzyskałem idealny wynik" - pochwalił się Trump podczas niedawnego wiecu w Kansas.

O tym, że amerykański prezydent wykonał test MoCA (ang. Montreal Cognitive Assessment, czyli Montrealska Skala Oceny Funkcji Poznawczych) donosiła m.in. stacja CNN, informując, że miało to miejsce w 2018 roku, a następnie dwukrotnie w 2025 roku. Wtedy też miał uzyskać maksymalny wynik.

Kiedy wykonuje się tego typu testy i na czym polegają? O czym dokładnie informuje ich wynik? W rozmowie z tvn24.pl tłumaczą to specjaliści: Jan Ilkowski, neurolog ze szpitala MSWiA w Poznaniu i psycholożka Marcela Kwiecień.

Na co wskazuje test MoCA?

Test MoCA został opracowany w 1996 roku w Kanadzie przez dr. Ziada Nasreddine’a, a szerzej wszedł do użytku około 2005 roku. W Polsce jego oficjalna adaptacja ukazała się 11 lat temu. Jest przeznaczony głównie dla osób starszych oraz dorosłych w średnim wieku po 40.-50. roku życia z podejrzeniem zaburzeń poznawczych lub skarżących się na kłopoty z pamięcią. Jak informuje branżowy portal zasobymedyczne.pl, stosuje się go m.in. przy diagnozowaniu w kierunku choroby Alzheimera, choroby Parkinsona, stwardnienia rozsianego, zaburzeń naczyniowych i u pacjentów po udarze mózgu.

MoCA jest bardzo czułym, ale nieswoistym narzędziem. Oznacza to, że może wychwycić nieprawidłowości, jednak nie pozwala ustalić ich przyczyny. Sam nieprawidłowy wynik testu nie oznacza jednak konkretnego rozpoznania.

- Jedna skala nie wystarcza do postawienia diagnozy. Może jednak wskazać, że konieczna jest dalsza diagnostyka - podkreśla Jan Ilkowski.

Potwierdza to także psycholożka. - Test nie daje nam rozpoznania, tylko informację o tym, czy funkcjonowanie poznawcze wymaga dokładniejszej oceny - tłumaczy w rozmowie z tvn24.pl Marcela Kwiecień.

Przy nieprawidłowym wyniku pacjent może zostać skierowany do lekarza, w tym neurologa lub internisty, a diagnostyka może zostać poszerzona między innymi o szczegółowe badanie neuropsychologiczne, badania laboratoryjne krwi i moczu oraz badania neuroobrazowe, jak tomografia komputerowa głowy (CT) i rezonans magnetyczny mózgu (MRI).

MoCA sprawdza nie tylko pamięć

MoCA pozwala przyjrzeć się wielu obszarom funkcjonowania poznawczego. Pamięć jest tylko jednym z nich. - Test sprawdza także uwagę, zdolności językowe, orientację w czasie i miejscu, zdolności wzrokowo-przestrzenne oraz funkcje wykonawcze, czyli związane między innymi z planowaniem i organizowaniem działania oraz wykonywaniem poleceń - wyjaśnia Marcela Kwiecień, psycholożka.

Dzięki temu specjalista otrzymuje szerszy obraz funkcjonowania poznawczego pacjenta.

Jak wygląda test MoCA?

Samo badanie jest krótkie i nie wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania. - Test składa się z kilku, kilkunastu zadań. Zwykle zajmuje około 10-15 minut - mówi Kwiecień.

Wśród wykonywanych zadań są między innymi ćwiczenia wymagające zapamiętywania i odtwarzania informacji, działania angażujące uwagę oraz zadania wzrokowo-przestrzenne. Jednym z elementów jest narysowanie tarczy zegara i odpowiednie ustawienie wskazówek. Pacjent wykonuje również zadania polegające na łączeniu cyfr i liter, powtarzaniu usłyszanych informacji czy rozpoznawaniu przedstawionych obiektów np. zwierząt - tłumaczy Kwiecień.

W kolejnych częściach testu badany wykonuje zadania sprawdzające uwagę, zdolności językowe, liczenie i myślenie abstrakcyjne. Odpowiada również na pytania dotyczące czasu i miejsca, w którym się znajduje.

Za wykonanie zadań przyznawane są punkty. Maksymalnie można uzyskać ich 30. W pierwotnej interpretacji MoCA wynik 26 punktów lub więcej uznawany jest za mieszczący się w normie. - Wynik poniżej 26 punktów może wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki. Nie pozwala jednak samodzielnie rozpoznać choroby ani określić jej przyczyny - zaznacza psycholożka.

Przy interpretacji wyniku bierze się pod uwagę także wykształcenie badanego. Jeśli jego edukacja trwała krócej niż 12 lat, do uzyskanego rezultatu dodaje się jeden punkt. Sam wynik powinien być jednak oceniany w szerszym kontekście klinicznym.

Kiedy problemy powinny zaniepokoić?

Do wykonania badania mogą skłonić zmiany zauważone zarówno przez samego pacjenta, jak i przez jego najbliższych. Neurolog zwraca uwagę między innymi na zapominanie o codziennych obowiązkach i umówionych spotkaniach, powtarzanie tych samych pytań, trudności w pracy czy stopniową utratę samodzielności.

Mogą to być też nowe, niewystępujące wcześniej problemy z przypominaniem sobie słów, budowaniem zdań, nazywaniem znanych przedmiotów, liczeniem czy skupieniem się na rozmowie. Za niepokojące uważa się też trudności z orientacją w czasie i przestrzeni.

- Ważne jest, czy problemy pojawiły się u osoby, która wcześniej ich nie miała, i czy obserwujemy stopniowe pogorszenie jej funkcji poznawczych - dodaje psycholożka.

MoCA czy MMSE?

MoCA nie jest jedynym narzędziem wykorzystywanym do przesiewowej oceny funkcji poznawczych. Innymi są m.in. Test Rysowania Zegara (CDT), Mini-Cog - test łączący zapamiętanie trzech słów z Testem Rysowania Zegara czy MMSE, czyli Mini-Mental State Examination.

- MMSE również pomaga wstępnie ocenić funkcjonowanie poznawcze i sprawdzić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka - tłumaczy Marcela Kwiecień. Badany wykonuje zadania sprawdzające między innymi orientację w czasie i miejscu, pamięć, uwagę, liczenie, zdolności językowe oraz wzrokowo-przestrzenne. MMSE jest testem 30-punktowym i, podobnie jak MoCA, ma charakter przesiewowy.

- Wyniki obu testów nie powinny być traktowane jako zamienne. Są to odrębne narzędzia wykorzystywane w ocenie funkcji poznawczych - podsumowuje Marcela Kwiecień.

Aby wykonać test MoCA (Montreal Cognitive Assessment) w ramach NFZ, trzeba przejść oficjalną ścieżkę diagnostyczną. Kluczowym krokiem jest uzyskanie skierowania od lekarza POZ (lekarza rodzinnego) do lekarza specjalisty - neurologa, geriatry lub psychiatry. Sam test jest zazwyczaj przeprowadzany w poradni specjalistycznej lub w poradni psychologicznej przez psychologa klinicznego na zlecenie lekarza.

Przypomnijmy, od 17 września 2025 roku psycholog znalazł się w grupie specjalistów dostępnych w Polsce bez skierowania. Oznacza to, że do poradni psychologicznej, poradni zdrowia psychicznego lub Centrum Zdrowia Psychicznego można zapisać się bezpośrednio. W punkcie zgłoszeniowo-koordynacyjnym CZP można uzyskać wstępną pomoc i rejestrację do specjalisty, który może zlecić testy pamięciowe.

Test MoCA powinien być przeprowadzany wyłącznie przez wykwalifikowanych specjalistów medycznych, którzy przeszli odpowiednie szkolenie w zakresie diagnostyki neuropsychologicznej. Od 2022 roku twórca i wydawca testu MoCA, wymaga, aby każda osoba przeprowadzająca to badanie posiadała oficjalny, imienny certyfikat uzyskany na platformie MoCA Test (informują o tym na swojej oficjalnej stronie). Bez tego badanie nie powinno być uznawane za formalny dokument medyczny.

Źródło: tvn24.pl

ZOBACZ TAKŻE:

Link skopiowany do schowka.