Natuurdoelen veengebieden niet gehaald, 'omgeving te versnipperd'

De honderden miljoenen die in veengebieden worden gestoken, leiden er nog niet toe dat de natuurdoelen daar worden gehaald. Dat concludeert de Rekenkamer in het rapport Natuurbeleid voor het veen: een moeras?

De onderzoekers keken naar de 173 veengebieden die verspreid over Nederland liggen, natte natuurgebieden met een grondsoort die bestaat uit plantenresten. Daar leven niet alleen veel dieren en planten die elders niet voorkomen, het veen helpt ook bij het vasthouden van tonnen CO2 in de bodem.

Vanwege dat belang heeft het kabinet tussen 2021 en 2030 twee miljard euro vrijgemaakt om de gebieden te versterken. Volgens de Rekenkamer lukt dat momenteel slechts in 18 van de 173 gevallen voldoende.

De Algemene Rekenkamer onderzoekt of overheidsuitgaven wel rechtmatig en doeltreffend zijn.

'Bestuurlijk moeras'

Veengebieden worden bedreigd door verdroging, stikstof, invasieve exoten en verslechterde waterkwaliteit. Om dat allemaal tegen te gaan, zijn verbeteringen in de gebieden zelf alleen niet voldoende, er moeten ook bufferzones eromheen aangelegd worden. Daar loopt het volgens de Rekenkamer spaak.

In de veengebieden hebben de provincies het voor het zeggen, maar in de bufferzones heeft een web aan overheden zeggenschap, van gemeenten en waterschappen tot de Rijksoverheid en private partijen. De regie is daar vaak onduidelijk en de afhankelijkheid van anderen leidt tot lange, stroperige processen, "een moeras van bestuurlijke besluitvorming".

Vaak is er sprake van tegenstrijdige belangen in de omgeving van het veen, ziet de Rekenkamer. Zo willen landbouwers graag pesticiden kunnen inzetten en het waterpeil laag houden, terwijl dat slecht is voor het veen. Ook leiden recreatie, nieuwe woningen en wegenbouw tot druk op en versnippering van de gebieden.

De Rekenkamer vindt dat minister Van Essen van Natuur (D66) "slechts een beperkte rol speelt". Hij kan wel beleid doorzetten, maar doet dat volgens het rapport te weinig. "Als de minister dit niet doet, komen de doelen voor veengebieden maar ook voor andere natuurgebieden in gevaar", waarschuwt de Rekenkamer.