Macht van Vucic neemt af: huisbank van Servische staat valt om

NOS Nieuwsvandaag, 19:04

Thijs Ketteniscorrespondent Zuidoost-Europa

De gestage afname van de macht van de kliek rond voormalig president Aleksandar Vucic van Servië heeft ook de financiële sector bereikt. De centrale bank van Servië (NBS) heeft vannacht de vergunning(opent in nieuw venster) ingetrokken van de Alta Banka, tot vandaag de huisbank van de Servische staat.

De liquiditeit van de Alta Banka was ondanks recente ingrepen onvoldoende, schrijft toezichthouder NBS, ofwel de belangen van de rekeninghouders komen in gevaar.

De ingreep volgt op dagen van geruchten dat er door vertrouwelingen van Vucic massaal geld werd overgeboekt van rekeningen bij Alta naar Rusland en Noord-Macedonië.

De bank stond heel dicht bij de vorige machthebbers. Betalingen voor stroom, boetes en andere overheidsdiensten liepen via Alta Banka.

Aleksandar en Tamara

Serviërs zeggen gekscherend dat de naam Alta een samenvoeging is van de eerste letters van de voornamen van Aleksandar Vucic en zijn vrouw Tamara.

Vucic werd afgelopen zondag na twaalf jaar weggestemd bij de parlementsverkiezingen. Grote winnaar was de Studentenlijst, die belooft een einde te maken aan de wijdverspreide corruptie in het land en de verantwoordelijken te berechten.

Of de bank daadwerkelijk niet verder mag omdat mensen die dicht bij Vucic staan geld in veiligheid willen brengen voordat de formele machtsoverdracht plaatsvindt, is niet duidelijk.

Wel staat vast dat Alta als een van de weinige banken de mogelijkheid bood zaken te doen met Rusland. Servië doet niet mee aan de westerse sancties tegen dat land, maar de strafmaatregelen maken het wel lastiger om geld over te maken naar Rusland of het te ontvangen.

Dat komt doordat de grootste banken allemaal onderdeel zijn van financiële conglomeraten in de EU, vooral in Oostenrijk en Italië. Die houden zich wel aan de sancties. Alta, in omvang de negende bank van Servië, was eigendom van een rijke Servische zakenman.

Compensatie voor rekeninghouders

Er is de Servische autoriteiten veel aan gelegen om te voorkomen dat het omvallen van Alta tot onrust leidt in de rest van de financiële sector.

Rekeninghouders hebben recht op een compensatie van maximaal 50.000 euro onder het Servische garantiestelsel en kunnen daar maandag al een beroep op doen, meldt de NBS. De Servische vereniging van banken benadrukt dat de problemen bij Alta geen invloed hebben op de andere banken en dat die "normaal, stabiel en zonder restricties" draaien.

In de top van toezichthouder NBS is intussen onenigheid uitgebroken. Vier directieleden eisen een strafrechtelijk onderzoek naar het toezicht op Alta. Ze zeggen pas gisteren van de benarde financiële situatie bij de bank te hebben gehoord, vlak voordat werd besloten om de vergunning in te trekken.

Het enige directielid dat zo'n onderzoek niet steunt, is hun baas, NBS-president Jorgovanka Tabakovic, een vertrouweling van Vucic. Intussen heeft het elektriciteitsbedrijf al een nieuw rekeningnummer gepubliceerd waarop Serviërs hun nota's kunnen voldoen.

Tegenvallers bij machtsoverdracht

De situatie rond Alta laat zien dat de machtsoverdracht van de partij van Vucic naar de studenten niet zonder slag of stoot zal verlopen. Formeel laat die sowieso nog wel even op zich wachten.

Zondag moeten eerst de verkiezingen op 53 stembureaus over, omdat er vorige week onregelmatigheden zijn geconstateerd. Daarna moet de kiescommissie de uitslag formeel vaststellen, waarna interim-president Ana Brnabic, een vertrouweling van Vucic, dertig dagen de tijd heeft om het parlement bijeen te roepen. Pas daarna kan een regering worden gevormd. Al die tijd zitten de oude machthebbers nog aan de knoppen.

De kans is daarmee groot dat de Studentenlijst wordt geconfronteerd met financiële tegenvallers, nog voor die kan beginnen met het uitvoeren van de verkiezingsbelofte: de aanpak van corruptie.

De lijst roept alle medewerkers van publieke instellingen op om bewijs van onregelmatigheden, zoals vernietiging van bewijsmateriaal of het wegsluizen van geld, te verzamelen en te melden.