Europese Commissie wil dat EU-landen zich voorbereiden op 3 graden opwarming

De Europese Commissie wil dat EU-landen zich beter gaan wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Landen moeten bij nieuwe plannen rekening houden met een temperatuurstijging van 3 graden in 2100.

"We hadden dit jaar de heetste zomer tot nu toe, maar ga er maar vanuit dat het over tien jaar een van de koudste van het decennium was", zegt Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra.

In het plan om de EU klimaatbestendiger te maken zet de Europese Commissie nog eens op een rij waar we deze zomer mee te maken kregen: bosbranden vernietigden duizenden vierkante kilometers land en de waterstand in grote Europese rivieren zoals de Donau en de Rijn was zorgwekkend laag.

Hittebestendig asfalt

"We schieten tekort in wat nodig is om de schadelijke effecten van klimaatverandering op mensen, welvaart en veiligheid te beperken", is te lezen in Hoekstra's voorstel. Onderzoekers schatten dat in Europa deze zomer zo'n 50.000 mensen overleden als gevolg van de hitte.

"En we hebben meer dan 100 miljard euro aan schade geleden", zegt Hoekstra. In het voorstel dat hij vandaag presenteert krijgen EU-landen de taak de gevolgen van klimaatverandering standaard mee te nemen bij het maken van nieuwe plannen. Want, zegt de Commissie, als het wereldwijde klimaatbeleid niet strenger wordt, moeten we rekening houden met een temperatuurstijging van 2 graden in 2050 en 3 graden in 2100.

Dat geldt bijvoorbeeld bij het bouwen van een nieuwe brug of het asfalteren van een weg. "Je moet dan rekening houden met heel andere klimaatscenario's dan twintig of dertig jaar geleden," zegt de Eurocommissaris. "Als zo'n brug een overstroming moet kunnen doorstaan of het asfalt temperaturen van 2 of 3 graden warmer aan moet kunnen, dan moet je aanpassingen doen."

Een nieuwe website(opent in nieuw venster) moet daarbij helpen. Daarop kunnen overheden en bedrijven zien wat de impact van klimaatverandering op specifieke regio's kan zijn. Zo kunnen ze inschatten in welke gebieden er watertekorten dreigen of waar ze het spoornetwerk hittebestendiger moeten maken.

Schade niet verzekerd

Ook wil de Europese Commissie dat EU-landen duidelijk maken wie in hun land verantwoordelijk is voor het beperken van klimaatrisico's, bijvoorbeeld voor dijkbewaking of het ingrijpen bij bosbranden. In nog niet alle landen gaat dit goed, ziet Hoekstra.

Verder moet het EU-plan ervoor zorgen dat mensen in risicogebieden zich vaker gaan verzekeren tegen klimaatrampen. In het verleden bleek driekwart van de schade door natuurrampen in de EU niet verzekerd. De Europese Commissie wil daarom met verzekeraars in gesprek om te kijken hoe ze verzekeringen tegen natuurrampen toegankelijker en betaalbaarder kunnen maken.

De plannen voor het aanpassen aan klimaatverandering gaan volgens Eurocommissaris Hoekstra niet ten koste van plannen om klimaatverandering tegen te gaan. "Het is echt én-én. We kunnen het ons niet veroorloven om minder te doen aan het tegengaan van de uitstoot. Dan wordt het probleem alleen nog maar groter."

Hij ziet de boodschap aan landen om zich voor te bereiden op een temperatuurstijging van 3 graden in 2100 niet als het loslaten van de afspraken in het Parijsakkoord. Landen legden daarin in 2015 vast de temperatuurstijging onder de 2 graden Celsius te willen houden, en te streven naar maximaal 1,5 graad opwarming. Dat streven is volgens een recent VN-rapport al niet meer haalbaar.

Volgens Hoekstra blijven de Parijsdoelen staan en moet de EU doorgaan met het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen. "Maar tegelijkertijd zou het onverstandig zijn ons niet voor te bereiden op de scenario's die de wetenschap schetst."

Afzwakken klimaatbeleid

De Europese Commissie zwakte afgelopen tijd verschillende klimaatplannen af. Zo versoepelde ze het plan om verbrandingsmotoren in nieuwe auto's te verbieden, stelde ze strengere regels uit voor de uitstoot van methaan en zwakte ze het zogenoemde emissiehandelssysteem ETS af. Dat systeem moet bedrijven stimuleren zuiniger om te gaan met energie en minder broeikasgassen uit te stoten.

Vooral EU-landen met veel industrie zitten niet te wachten op strengere klimaatregels. Zij zijn bang dat dat ten koste gaat van de concurrentiepositie van hun bedrijven. Ook vrezen veel landen dat extra klimaatregels de energieprijzen nog verder opdrijven.