Belastend materiaal mogelijk versnipperd in Servië nu corruptiejacht begint

NOS Nieuwsvandaag, 06:24

Thijs Ketteniscorrespondent Zuidoost-Europa

Dat de aanstaande machthebbers van Servië er een hele kluif aan krijgen om hun voorgangers te vervolgen voor corruptie, was al duidelijk. Maar het wordt mogelijk nog een stuk lastiger nu er aanwijzingen zijn dat overheidsinstellingen documenten door de versnipperaar halen. De hoogste aanklager van het land beveelt dat de vernietiging moet stoppen.

In een verklaring roept ze aanklagers in het hele land op ervoor te zorgen dat de politie ingrijpt en melding maakt van dergelijke praktijken. De vernietiging is strafbaar en ze roept op elke poging daartoe te registreren.

Haar instructie is "dringend", schrijft ze er in hoofdletters bij. Kennelijk is er haast bij: de aanklager wijst op "bevindingen en informatie" dat er stukken door de versnipperaar gaan bij staatsinstellingen, banken, veiligheidsdiensten en andere belangrijke instituties.

Feeststemming

De afgelopen dagen doken foto's(opent in nieuw venster) op van zakken vol papiersnippers(opent in nieuw venster), genomen door medewerkers van publieke diensten. Of het daarbij daadwerkelijk gaat om overblijfselen van gevoelige documenten, staat niet vast.

Ook de bewering dat er bij een staatsbank grote sommen geld verdwijnen, is niet bewezen. Maar zorgen dat de regering van ex-president Vucic haar straatje zo veel mogelijk probeert schoon te vegen zolang dat nog kan, komen niet uit de lucht vallen.

Het is immers precies de strijd tegen corruptie en vriendjespolitiek en de belofte degene die zich daaraan schuldig hebben gemaakt te vervolgen, die de Studentenlijst zondag een klinkende overwinning bezorgden in de Servische parlementsverkiezingen.

Servië verkeert nog steeds in een opgeluchte feeststemming, maar de studenten zijn nog niet aan de macht, en dat gaat ook nog even duren. Allereerst moeten de verkiezingen in 53 stembureaus verspreid over het land opnieuw vanwege onregelmatigheden.

Trouwe volgeling van Vucic

Kiezers kunnen daar zondag opnieuw hun stem uitbrengen. Op basis daarvan wordt de definitieve uitslag vastgesteld. Daarna heeft de president dertig dagen de tijd om het nieuwe parlement bijeen te roepen.

Die president is Ana Brnabic, een trouwe volgeling van Vucic die de post tijdelijk bekleedt, nadat hij in september was afgetreden om mee te kunnen doen met de parlementsverkiezingen. Zij kan de boel traineren door de volle dertig dagen te nemen. Daarna moet er binnen negentig dagen een regering zijn.

Brnabic moet ook nog presidentsverkiezingen uitschrijven, die volgens de wet voor het eind van het jaar moeten plaatsvinden.

Hoofdredacteuren ontslagen

Intussen blijft de oude regering in functie, zij het demissionair. Ook de ambtenaren op de ministeries zitten nog op hun plek, evenals de gemeentebesturen die zonder uitzondering in handen zijn van de partij van Vucic.

Daarmee verkeert het land in een soort machtsvacuüm, waarbij duidelijk is welke kant het opgaat, maar niet precies wanneer. Er gaan beelden rond van burgers die het portret van Vucic weghalen in overheidsgebouwen en in vuilcontainers gooien.

Sommige functionarissen kiezen de vlucht naar voren. De directeur van de publieke omroep RTS nam ontslag, nadat ze eerst de hoofdredacteuren en chefs van diverse programma's de laan uit had gestuurd.

RTS was onder Vucic verworden tot een staatsomroep. Gisteren was er in het belangrijkste nieuwsbulletin op tv voor het eerst in lange tijd geen aandacht voor Vucic. Vandaag bood de presentator namens de omroep in de uitzending zijn excuses aan. "Beste kijkers, dit zijn de eerste stappen naar, hopen we, het herstel van RTS. Dit is de eerste verontschuldiging voor alles wat we in de afgelopen periode nagelaten hebben. We moeten nog werken aan de inhoud van het programma. We willen uw vertrouwen herstellen."

Misstanden

De studenten willen dat de toezichthouder stappen onderneemt tegen commerciële zenders dicht bij Vucic. Die zouden stelselmatig de wet hebben overtreden. Presentatoren van nieuwsprogramma's daar zijn ineens spoorloos verdwenen. Daardoor vallen er gaten in de programmering.

Verder roepen de studenten medewerkers van media, overheidsinstellingen en staatsbedrijven op misstanden te melden via een speciaal e-mailadres. Als klokkenluiders genieten ze wettelijke bescherming, beloven de studenten.

Goed nieuws is er voor festivalgangers: het ook bij Nederlanders populaire Exit Festival keert terug naar Servië. Dit jaar week het voor het eerst uit naar diverse buitenlandse locaties.

De organisatoren stonden onder politieke druk omdat ze openlijk de studentenprotesten in het land steunden. In juli moet het weer als vanouds in de stad Novi Sad plaatsvinden.