Vrachtwagenchauffeurs blokkeren Italiaanse snelwegen vanwege dieselprijzen: pasta- en mozzarellatekorten dreigen

De aanhoudende protesten van vrachtwagenchauffeurs leidt in Zuid-Italië tot lege winkelrekken.

In Italië blokkeren vrachtwagenchauffeurs al meer dan een week snelwegen en havens. Dat doen ze uit protest tegen de stijgende dieselprijzen. De wegblokkades zorgen vooral voor hinder in het zuiden van het land. Daar kampen winkels met lege winkelrekken en komt ook de productie van verse pasta en buffelmozzarella in het gedrang.

Net als in andere Europese landen voelen automobilisten in Italië de stijgende dieselprijzen als gevolg van de conflicten in het Midden-Oosten en Oekraïne. De Italiaanse regering kondigde in maart een tijdelijke verlaging van de op diesel aan om de prijsstijgingen te beperken.

Na verschillende verlengingen liep die tijdelijke accijnskorting af op maandag 5 oktober. Een nieuwe verlenging bleef uit, en ook de beloofde aanvullende maatregelen om het wegvallen van de korting op te vangen, laten nog altijd op zich wachten.

In minder dan 8 maanden tijd is de dieselprijs in Italië met 60 cent per liter gestegen. Door het wegvallen van de accijnskorting voelen veel weggebruikers die prijsstijging nu nog sterker in hun portemonnee.

Vooral de transportsector wordt zwaar getroffen. Door de hoge dieselprijzen betaalt een vrachtwagenchauffeur vandaag al snel 250 tot 400 euro extra om een tank volledig te vullen.

Vrachtwagenchauffeurs blokkeren ook de toegang tot de haven van Napels.

De huidige protesten begonnen in de regio Apulië, in de 'hak' van Italië, maar verspreidden zich al snel over het hele land. Vrachtwagenchauffeurs werpen wegblokkades op rond belangrijke snelwegen en verkeersknooppunten, met kilometerslange files tot gevolg. Ook de toegangswegen tot olieraffinaderijen en verschillende havens, waaronder die van Napels, zijn geblokkeerd.

De vrachtwagenchauffeurs protesteren vooral tegen de hoge dieselprijzen, maar ook tegen de hoge tolheffingen en de vertraagde uitbetaling van toegezegde overheidssteun.

Vooral in Zuid-Italië zijn de gevolgen van de protesten zichtbaar. Supermarkten kampen er met lege rekken door problemen bij de bevoorrading van verse producten. Tegelijk slaan sommige inwoners extra voorraden in uit vrees voor verdere tekorten.

Sommige tankstations hebben hun deuren inmiddels moeten sluiten omdat hun brandstofvoorraden zijn uitgeput. Ook 2 regionale luchthavens in de zuidelijke regio Calabrië zitten intussen zonder kerosine, waardoor vluchten in het gedrang komen.

Buiten Zuid-Italië zijn er voorlopig nog geen tekorten, al wordt gevreesd dat die de komende dagen kunnen ontstaan. Zuid-Italië is namelijk een belangrijk productiecentrum voor veel typisch Italiaanse voedingsproducten.

Zo komt op verschillende plaatsen de productie van verse pasta in het gedrang. De fabriek van de bekende pastaproducent Rummo, in de stad Benevento, ligt stil. "Er komen geen vrachtwagens of tankwagens meer aan en onze voorraden tarwe en griesmeel zijn volledig uitgeput", zegt topman Cosimo Rummo aan de Italiaanse krant La Repubblica. Volgens hem kampen bijna alle grote pastaproducenten in de regio met gelijkaardige problemen.

Buffelmozzarella is een beschermd streekproduct uit Campanië. Door de hinder voor de productie in de regio kunnen tekorten ontstaan.

Ook de productie van buffelmozzarella, een typisch product uit de streek van Napels, wordt getroffen. Melk van buffels in de regio bereikt de zuivelfabrieken niet snel genoeg, terwijl de afgewerkte kaas op zijn beurt niet bij de klanten geraakt.

"Gisteren werd er geen mozzarella geproduceerd", zegt Pier Maria Saccani, directeur van de producentenorganisatie achter de buffelmozzarella. "Dat betekent een verlies van 3 miljoen euro in 1 dag."

Omdat buffelmozzarella een beschermd streekproduct is, mag de kaas enkel in Campanië geproduceerd worden. De productiestilstand kan daardoor tekorten veroorzaken in heel Italië.

Dat de protesten vooral in Zuid-Italië voelbaar zijn, heeft verschillende redenen. Dat legt VRT NWS-journaliste en Italië-kenner Mieke Strynckx uit.

"Ten eerste beschikt Zuid-Italië over een minder uitgebreid wegennet en zijn er minder alternatieve routes. Daardoor is het gemakkelijker om belangrijke verkeersaders te blokkeren", zegt Strynckx. "Bovendien is Zuid-Italië ook armer dan het noorden van het land. De stijgende dieselprijzen wegen daardoor zwaarder op gezinnen en bedrijven."

"Tot slot kampt de transportsector er al jaren met structurele problemen. Vooral in het zuiden zijn er veel zelfstandigen en kleine ondernemingen, die gevoeliger zijn voor stijgende kosten en doorgaans kleinere winstmarges hebben", zegt Strynckx. "Daar komen de hogere brandstofprijzen nu nog bovenop. Voor veel van die kleinere bedrijven is dat zeer problematisch."

Intussen hebben ook boeren zich aangesloten bij de protesten. Zij eisen dat de regering van premier Meloni snel belastingverlichting op landbouwdiesel invoert.

Ook elders in Italië zorgt de hoge levensduurte voor onrust. Afgelopen weekend gingen ook in Noord-Italië mensen de straat op uit protest tegen de stijgende kosten. In Milaan mondde dat uit in rellen, waarbij honderden betogers werden opgepakt.

De regering-Meloni belooft hard op te treden tegen de onrust. Dinsdag besliste ze 500 militairen naar Milaan te sturen om mogelijke relschoppers onder controle te houden. Minderjarigen kunnen er voortaan ook preventief worden vastgehouden. 

"Toch ligt het protest bij de transportsector gevoeliger voor de regering dan de eerdere scholierenprotesten in Noord-Italië", benadrukt Strynckx. "Enerzijds omdat de transportsector deels tot haar kiespubliek behoort, maar vooral omdat een grootschalige blokkade door transporteurs ernstige gevolgen zou hebben voor de bevoorrading en economie van het hele land. Dat wil de regering vermijden."

De protesten in Milaan liepen zaterdag uit op rellen.

Om de onrust te temperen kwam de Italiaanse regering vanmiddag bijeen om bijkomende maatregelen te bespreken. "Er was al financiële steun beloofd, maar die wordt nu uitgebreid. Er komt een pakket van ongeveer 550 miljoen euro voor de transportsector, maar ook voor de landbouw, visserij en andere getroffen sectoren", zegt Strynckx.

"Tegelijk probeert de regering blokkades tegen te gaan. Gewapende politie-escortes begeleiden vrachtwagens op verzoek van bedrijven."

Als het protest aanhoudt, dan dreigt de regering met strengere maatregelen. "Zo worden sancties overwogen tegen gewelddadige of wat de regering omschrijft als 'ongerechtvaardigde' blokkades. Daarbij wordt onder meer gedacht aan het intrekken van rijbewijzen of vergunningen."