Vergeten kaskraker bijna 100 jaar na première opnieuw te zien in Gent en Brugge: "Restauratie is een mirakel"

Richard Tauber (man met pet links) was in de jaren 20 en 30 een absolute wereldster.

Een verloren gewaande Duitse musical uit 1929 zal, bijna een eeuw na de première, opnieuw volledig gerestaureerd vertoond worden in Gent en Brugge. De film was in de jaren 30 een enorme blockbuster. In Gent was hij 4 jaar lang zo goed als non-stop te zien. 'Ich glaub' nie mehr an eine Frau' was lange tijd zoek, tot een prof van de UGent zich in het dossier vastbeet. De zoektocht leidde tot in Portugal. "Dat de film er opnieuw is, is een mirakel." 

Samenvatting:

• De verloren gewaande Duitse musical 'Ich glaub' nie mehr an eine Frau' uit 1929 met de Oostenrijkse tenor Richard Tauber wordt na een grondige restauratie opnieuw getoond in Gent (bij de universitaire filmclub Film-Plateau) en Brugge (bij Pelliculot).

• UGent-professor filmgeschiedenis Daniël Biltereyst vond een kopie in Cinematek in Brussel, en restaurateurs vulden die aan met onvolledige kopieën uit Wenen en Lissabon en met muziekplaten uit Berlijn. 

• De film speelde in de jaren 30 vier jaar lang in Gentse cinema's. Het was een absolute kaskraker in heel Europa en geldt als een van de vroegste Duitse klankfilms.  

Bijna een eeuw geleden was de Oostenrijkse tenor Richard Tauber een superster in Europa. "Hij was echt de Taylor Swift of de Elvis Presley van zijn tijd", zegt professor filmgeschiedenis Daniël Biltereyst (UGent). "Tauber gaf overal optredens, er was merchandising - zoals sigaren of kledij - met zijn naam erop." De man was ook bij het volk bekend door aria's op de radio. Hij schopte het tot ster in de nieuwe, gesproken film. 

In 1929 vertolkte Tauber de hoofdrol in 'Ich glaub' nie mehr an eine Frau'. De musical veroverde vanuit Duitsland de rest van Europa. In Gent werd de film 3 jaar later voor het eerst vertoond, in de cinema Vooruit van de socialisten, onder de naam 'Ik geloof niet meer aan de vrouwen'. 

De film werd ook elders in België veelvuldig vertoond.

"Het is een van de filmtitels die opdook in een onderzoek van studenten naar populaire films uit de jaren 30", zegt Biltereyst. "Dat was een verrassing, want we hadden eigenlijk nog niet van die film gehoord. Het bleek een kassucces te zijn dat 4 jaar lang gespeeld had in Gentse cinema's."

"De film verdween telkens even van de radar en kwam dan op algemene aanvraag terug om opnieuw maandenlang te spelen. Het leek ons bijzonder dat zo'n populaire film de lijstjes met klassiekers niet haalde", zegt Biltereyst. 

Daniël Biltereyst in KASK Cinema, waar de film opnieuw vertoond zal worden.

Biltereyst raakte gefascineerd door de film en ging op zoek naar beelden. Er dook, bijna bij toeval, een kopie op in de Cinematek in Brussel. "De film lag er onder een andere naam, daardoor was hij zo lang onopgemerkt gebleven. Het was in die tijd niet ongewoon dat films andere vertalingen kregen."

De band was versleten van het vele afspelen. "Het idee ontstond om de film te restaureren. De Cinematek nam contact op met het Duitse filminstituut in Frankfurt. Ze waren enthousiast. Dat is logisch, dit is een van de eerste Duitse klankfilms."

"Er bleken nog onvolledige kopieën te bestaan in Wenen (Oostenrijk) en Lissabon (Portugal). In Berlijn vonden ze platen met de muziek erop. Restaurateurs zijn ermee aan de slag gegaan en hebben frame per frame de beste beelden gekozen. Het was monnikenwerk, maar het resultaat is indrukwekkend." 

Een deel van het succes valt te verklaren door de aanwezigheid van een wereldster en de gevoelige thema's: heimwee, prostitutie en incest

Daniël Biltereyst, UGent

"Het verhaal van de film is relatief simpel: enkele zeemannen keren terug naar huis na jaren op zee. Eén matroos kijkt uit naar het weerzien met zijn jonge zus, maar bij thuiskomst is ze er niet meer. Hij wordt later verliefd op een vrouw die dan - o wee - zijn zus blijkt te zijn. De musical behandelt dus moeilijke thema's: heimwee, prostitutie, incest...", zegt Biltereyst.  

Waarom werd net deze film een evergreen? Daar zijn verschillende verklaringen voor. "Het 'gewone volk' herkende zich deels in de lagere klassethema's. Het verhaal was gewaagd, wat prikkelde. De aanwezigheid van een wereldster maakte het af. Tauber trad vooral op voor de rijkere mensen in schouwburgen, maar het volk kon via de film ook toegang tot hem krijgen."

De film wordt tijdens de herfstvakantie 2 keer vertoond. "Ik ben vooral heel erg benieuwd naar hoe het publiek hierop zal reageren. Ook dat is een onderzoek waard. Werkt de film nog? Slaat hij nog altijd aan?"

"Ik denk dat de gezongen stukken nog zullen werken, maar de film kan wat trager aanvoelen. Dat was trouwens de bedoeling, want de gesproken film stond nog in de kinderschoenen. Je moet daar met de blik van vroeger naar kijken", stelt Biltereyst. Hij loopt nog niet vooruit op nieuwe vertoningen. 

Biltereyst probeert intussen om nog een andere vergeten film terug te halen. Het gaat om de film 'La Garçonne', een Frans-Belgische film uit de jaren 20. Er zou nog een versie in Rusland zijn, maar de contacten daar lopen stroef. "Ik droom ervan om ook die opnieuw te kunnen tonen."