Recordaantal vrouwelijke gouverneurs in VS, maar toch verliezen vrouwen terrein: hoe kan dat?

Hinojosa, Bottoms en Haaland schopten het tot gouverneur.

Artikel luisteren

5min

Meer info

Nooit eerder zullen zoveel vrouwen tegelijk gouverneur zijn van een Amerikaanse staat als na deze tussentijdse verkiezingen. Het lijkt erop dat niet alleen de Democraten, maar ook de vrouwen de verkiezingen hebben gewonnen. Toch is die indruk misleidend, want in het federale parlement (Congres) zullen juist minder vrouwen zetelen dan vandaag. Hoe valt die paradox te verklaren? Politicologen wijzen naar het kiessysteem.

Een recordaantal vrouwen stond dit jaar bij de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten op het stembiljet. In sommige staten schopten vrouwen het zelfs tot gouverneur, het hoogste ambt.

In totaal zijn nu 17 van de 50 staten in handen van een vrouw. Nooit eerder waren dat er zoveel, al gaat het nog altijd om slechts een derde.

Onder de verkozenen zitten ook enkele kandidaten uit minderheden. Zo is Keisha Lance Bottoms in Georgia de eerste zwarte vrouwelijke gouverneur ooit in de VS. Deb Haaland is de eerste gouverneur uit de inheemse bevolking van Amerika, in New Mexico. En Gina Hinojosa is de eerste latina in die functie in Texas.

Gina Hinojosa wordt als latina nu gouverneur in Texas.

Het recordaantal kandidates heeft namelijk niet geleid tot meer vrouwen in het Congres. Integendeel. Zowel in het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat daalt het aantal vrouwelijke leden. In het Huis gaat het van 125 naar 116 (van de 435), in de Senaat van 27 naar 23 (van de 100).

"Ik had eigenlijk verwacht dat er meer vrouwen zouden worden verkozen. Vooral ook omdat er een vernieuwing bij de Democraten aan de gang is, waar veel vrouwen als onderdeel daarvan naar voren worden geschoven", vertelt Karen Celis, politicoloog aan de VUB.

De uitslag toont vooral een keuze tegen Trump, onafhankelijk waarvoor de kandidaten precies stonden en wat hun geslacht was

Ruth Dassonneville, politicoloog KU Leuven

Helemaal verrast is Ruth Dassonneville, politicoloog aan de KU Leuven, niet. "Gender was geen groot issue of belangrijke motivatie aan de stembus. De uitslag toont vooral een keuze tegen Trump, onafhankelijk waarvoor de kandidaten precies stonden en wat hun geslacht was."

De keuze tegen Trump is ook een 'nee' tegen een beleid dat de koopkracht onder druk zet, onder meer door de handelstarieven en de oorlog in Iran. De kandidates die het wel tot gouverneur schopten of een zetel in het Congres veroverden, hebben sterk op dat thema ingezet.

"Het onderwerp koopkracht kunnen vrouwen met veel legitimiteit overbrengen, zonder dat het typisch feministisch is of als vrouwenthema gecodeerd", verklaart Celis.

Toch zijn er dus minder vrouwen verkozen dan je op basis van het recordaantal kandidates zou verwachten. Dat heeft voor een groot deel te maken met het kiessysteem.

"In de VS heb je een meerderheidssysteem. Er is één verkozene per kiesdistrict. Onderzoek leert ons dat dat diversiteit in de weg staat", weet de VUB-professor. "Een gelijke vertegenwoordiging in zo'n stelsel tot stand brengen, is moeilijker dan bij ons", benadrukt ook Dassonneville.

Karen Celis is politicoloog aan de VUB.

België heeft immers een proportioneel kiessysteem. Bovendien gelden er binnen politieke partijen en voor kieslijsten quota, die ertoe moeten leiden dat meer vrouwen zich politiek kunnen engageren en in parlementen terechtkomen. In de VS ontbreken zulke mechanismen. "Toch zien we ook in België dat wanneer het er echt om draait, in het centrum van de macht, vooral mannen aan de touwtjes trekken", nuanceert ze. 

Aan de genderongelijkheid in de politiek zal in de nabije toekomst weinig veranderen

Karen Celis, politicoloog VUB

Door het kiessysteem is de ongelijkheid in de Amerikaanse politiek dus wel nog veel groter. "En daar zal in de nabije toekomst weinig aan veranderen", denkt Celis.

"Ik denk niet dat de Democraten hier hun politieke kapitaal op zullen inzetten. Het gelijkheidsbeleid is door Trump helemaal afgeserveerd en als woke afgeschilderd. De Democraten weten dat dat nu een thema is dat hen erg kwetsbaar maakt om in die woke hoek te worden gezet."

Een kentering ten voordele van vrouwen in de Amerikaanse politiek hebben deze tussentijdse verkiezingen dus niet gebracht. Toch ziet Dassonneville ook een lichtpuntje.

"Dat die vrouwen van kleur nu tot gouverneur zijn gekozen, kan van symbolisch belang zijn. Jonge meisjes van kleur kunnen daarin rolmodellen zien. Onderzoek toont ook aan dat dat ertoe kan bijdragen dat meisjes geïnteresseerd raken in politiek."

Deb Haaland wordt de eerste inheemse vrouwelijke gouverneur.