Na aankondiging van premier Jetten in Nederland: waarom is er nog geen wetgeving over draagmoederschap?

De Nederlandse premier Rob Jetten en zijn partner Nicolás Keenan kondigden gisteren aan dat ze hun eerste kind verwachten.

Artikel luisteren

5min

Meer info

Dat de Nederlandse premier Rob Jetten en zijn partner een kind verwachten via een draagmoeder wakkert de discussie en de vragen over draagmoederschap aan. Net als in België is er in Nederland amper iets wettelijk geregeld voor wensouders en draagmoeders. En dat roept vele praktische en ethische vragen op.

De Nederlandse premier Rob Jetten en zijn partner Nicolás Keenan kondigden gisteren aan dat ze hun eerste kind verwachten. Het homokoppel doet hiervoor een beroep op een eiceldonor en een draagmoeder.

In Nederland en in België is toegestaan, maar in beide landen is er in de wet amper iets over geregeld. Al is die wetgeving zowel in Nederland als in België wel op komst.

Intussen is het wel in beide landen enkel verboden om draagmoeder te zijn uit winstbejag. Al is een wel toegelaten.

Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) heeft intussen een wettekst klaar over draagmoederschap, zo laat haar kabinet weten aan onze redactie. De teksten zijn overgemaakt aan de andere regeringspartijen en worden momenteel besproken binnen werkgroepen. 

"Mijn partij is al langer pleitbezorger voor een duidelijk wettelijk kader dat zekerheid geeft aan wensouders, draagvrouwen en vooral ook kinderen die in deze context geboren worden", zegt de minister in De Wereld Vandaag op Radio 1.

Volgens de minister was er in de vorige regering geen eensgezindheid over de ethische kwestie, maar werden in het regeerakkoord van de huidige regering duidelijke afspraken gemaakt over de komst van een wettekst.

Justitieminister Annelies Verlinden.

Er zijn dit jaar al gesprekken geweest met alle belangrijke partners en de coalitiepartijen. "In grote lijnen is er overal de wens om vooruit te gaan. Maar zoals zo vaak bij ethische kwesties, zijn er nog enkele cruciale vragen die beantwoord moeten worden."

"Er zijn wel al afspraken gemaakt om een kader te maken over 'hoogtechnologisch altruïstisch draagschap'. Dat betekent dat de draagvrouw niet de genetische moeder mag zijn, maar dat het kind genetisch materiaal moet hebben van een van de wensouders."

Daarnaast moet er ook medische en psychologische bijstand zijn voor, tijdens en na het traject voor zowel de draagvrouw als de wensouders.

"Die wensouders kunnen alleenstaanden, koppels van een ander en met hetzelfde geslacht zijn. Al zijn er uiteraard bepaalde leeftijdsvereisten." 

Op vraag van was dat in het afgesproken. Naar aanleiding van de aankondiging van Jetten merkt Vooruit-voorzitter Conner Rousseau op dat zijn partij al jaren pleit voor het wettelijk regelen van het draagmoederschap in België.  

Sommige koppels moeten een jaar of langer papieren invullen en processen aangaan om hun eigen kind te kunnen erkennen

Conner Rousseau (Vooruit)

“Vandaag moeten sommige koppels een jaar of langer papieren invullen en processen aangaan om hun eigen kind te kunnen erkennen. Dat is te gek voor woorden. Een kind heeft vooral liefde nodig. Het maakt niet uit wie de ouders zijn.”

Persoonlijk heeft Rousseau vorig jaar in Humo laten vallen dat hij zelf een kinderwens heeft. Een kind wil de politicus het liefst samen met een partner, al sluit hij niet uit dat hij het alleen probeert, dus mogelijk ook via een draagmoeder.

Om de wetgeving rond draagmoederschap in België voor te bereiden, heeft de politiek de afgelopen jaren al adviezen gevraagd aan het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek. De experten die daarin zetelen, stellen dat het ethisch aanvaardbaar is om via draagmoederschap ouder te worden. 

Maar om dit goed te regelen, moet er een duidelijk wettelijk kader komen, zegt Jan De Lepeleire, arts en ondervoorzitter van het bovengenoemde comité in VRT NWS De Ochtend op Radio 1. "En we zijn blij dat dat onderweg is."

Waarom is die wetgeving zo nodig? Van wensouders en draagmoeders hoorde hij dat ze tegen heel wat barrières botsen. Zo moeten wensouders nu bijvoorbeeld een adoptieprocedure doorlopen. Want bij de geboorte is de draagmoeder automatisch de juridische ouder van het kind.

Bij gebrek aan wetgeving is er een grote rechtsonzekerheid voor de betrokkenen. "Nu is het een complete grijze zone", aldus De Lepeleire. Tot de procedure volledig doorlopen is, kunnen de wensouders bijvoorbeeld geen medische beslissingen nemen over het kind of ouderschapsverlof nemen.

Tegelijk is het ook een groot ethisch vraagstuk. Wat moet er bijvoorbeeld gebeuren als er iets misloopt tijdens de zwangerschap? "Wie neemt dan de beslissing? Daar is ons advies om de draagvrouw een belangrijke autonomie te geven", zegt De Lepeleire.

De aankondiging van premier Jetten maakt heel wat discussie los, tussen voor- en tegenstanders. Of de wetgeving de weerstand kan verminderen, is nog maar de vraag volgens dokter De Lepeleire. 

Topdokter Guy T’Sjoen, die samen met zijn man 2 kinderen heeft via draagmoederschap, erkent dat de reacties beide kanten opgaan. "Uiteraard heb je negatieve stemmen die zich beginnen te roeren op zo’n moment, maar laat ons vooral de nadruk leggen op de positieve boodschap", reageert hij in 'Radio 2 Spits'.

T’Sjoen hoopt dat de politici in Nederland en België zich laten inspireren door het voorbeeld van Jetten om de wetgeving te behandelen.

Al zal dat in Nederland nog niet vanzelfsprekend zijn, gezien de van Jetten ook andere partijen moet overtuigen om het wetsvoorstel van zijn partij, D66, goed te keuren. De streng gelovige SGP is bijvoorbeeld fel tegen dat voorstel gekant.

Bij ons hangt de wetgeving rond draagmoederschap samen met andere gevoelige ethische dossiers: de verlenging van de abortustermijn en euthanasie bij dementie.

Na lang bikkelen heeft de regering in juni afgesproken dat minister Verlinden hierover tegen 1 december teksten moet voorleggen. Maar eerst moet de regering nog een deal vinden over de begroting.