Limburgse fruittelers zitten met overschotten druiven door stokkende wijnverkoop, meningen over het 'Houben-model' verdeeld

Artikel luisteren

5min

Meer info

Een ambitieus project om Limburgse fruittelers te laten overstappen op wijnbouw kampt met grote overschotten en een vastgelopen verkoop. Initiatiefnemer professor Ghislain Houben blijft rotsvast geloven in zijn model met hybride druivenrassen, maar de aangesloten telers voelen de economische druk. Het is tekenend voor de Limburgse wijnsector die de gevolgen voelt van wereldwijde dalende consumptie. 

6 jaar geleden leek het idee een gouden uitweg: toen Rusland de import van Limburgse peren aan banden legde, overtuigde professor economie Ghislain Houben (UHasselt / Jerom’s Winery / Hoenshof) een groep lokale fruittelers om een deel van hun boomgaarden te rooien. De telers schakelden over op wijnbouw met duurzame hybride druivenrassen (PIWI's), die beter bestand zijn tegen ziekten en hogere volumes opleveren. Wat begon als een ecologisch en economisch alternatief, stoot de voorbije 2 jaar echter op harde grenzen.

De overschotten bij de telers stapelen zich op en de verwachte vlot lopende verkoop via grote supermarktketens zoals Delhaize en Carrefour stokt.

"Als Belgische wijnmaker ben je in de supermarkt het eerste slachtoffer," legt Stijn Avermaete uit, die met 20 hectare de grootste aangesloten fruitteler in het consortium is. "Voor warenhuizen tellen enkel de cijfers en de winstmarge op Belgische wijn is veel kleiner dan op Franse of Spaanse wijnen. Daarnaast heeft ook Colruyt eigen wijngaarden aangelegd. We zitten nu met een structureel overschot, maar ik geloof nog in het model. Het heeft geen zin om nu overhaast druivenstokken te gaan rooien."

Naast de distributie spelen ook kwaliteits- en verwerkingsvraagstukken een rol. Telers leverden hun geoogste druiven aan Jerom’s Winery, waar de zonen van Houben de verwerking deden.

Karel Henckens ondervindt geen hinder van de dalende wijnconsumptie en plant zelfs wijnstokken bij.

"Ze zijn eigenlijk té goed geweest en hebben alle geoogste druiven aangenomen, ook die van iets mindere kwaliteit," vertelt fruitteler Jos Claes uit Borgloon. "Het suikergehalte was niet altijd optimaal en door alles samen te mengen was het resultaat niet altijd even hoogstaand. Dat heeft het imago geen goed gedaan. Maar ik neem ze niets kwalijk." Claes laat zijn druiven nog wel persen bij Jerom’s Winery, maar kiest er nu voor om zijn wijn zelf rechtstreeks te verkopen.

Een andere betrokken teler, die anoniem wil blijven, trekt een nuchtere conclusie: "Het economische model is op dit moment niet geslaagd. De investeringen zijn er nog niet uitgehaald. Maar risico's nemen hoort nu eenmaal bij het vak van fruitteler; met nieuwe appelrassen lukt het ook niet altijd van de eerste keer."

Grondlegger Ghislain Houben blijft ondanks de spanningen rotsvast achter het concept staan. Volgens hem ligt de oorzaak bij een mix van hoge Belgische productiekosten, sterke buitenlandse concurrentie en een gebrek aan chauvinisme bij de Belgische consument.

"De traditionele wijnen zitten stilaan aan het einde van hun levenscyclus en de overheid dwingt ons naar duurzamere teelt," benadrukt Houben. "Ik geloof elke dag meer in hybride druivenrassen. Ze zijn genetisch sterker, hebben minder gewasbescherming nodig en passen in een ecologisch model."

Dat de hybride wijnen nog kampen met een imagoprobleem, ziet Houben als een opstartfase: "In de Champagnestreek bouwen bedrijven al 6 generaties aan hun reputatie. Wij zijn in België nog maar de 1ste generatie. We moeten die merknaam nog opbouwen door te kiezen voor originaliteit en innovatie, niet door copycats te zijn van traditionele gebieden."

De verkoop van de Limburgse wijnen in de supermarkten stokt.

Toch treft de marktverzadiging in Limburg niet iedereen even hard. Oudere, gevestigde wijndomeinen die al decennia bouwen aan hun merknaam, ondervinden amper hinder van de marktdip.

"Goedkope bulkwijnen staan erg onder druk, maar voor kwaliteitsproducten met een verhaal en gevestigde familiebedrijven is dit een golfbeweging die we prima kunnen opvangen," merkt Joyce Van Rennes van Wijnkasteel Genoels-Elderen op. Ook Karel Henckens van wijndomein Aldeneyck in Maaseik ziet de vraag niet terugvallen en gaat zelfs wijnstokken bijplanten: "Als we in Limburg vooruit willen, moeten we allemaal focussen op kwaliteit en identiteit vanuit ons terroir, niet op het produceren van bulkwijnen."

Waar de traditionele domeinen rustig koers houden op hun opgebouwde reputatie, blijft voor de omgeschakelde fruittelers de uitdaging overeind: hoe krijgen ze de opgebouwde voorraden alsnog duurzaam en rendabel bij de consument?