"Huidig statuut is lege doos": kinderrechtencommissaris vraagt meer aandacht voor jonge mantelzorgers

Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens.

Dossier

VRT NWS Pano

Kinderen en jongeren die thuis zorgen voor een familielid met een beperking, moeten beter ondersteund worden. Dat zegt kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens na VRT NWS Pano gisteren. Dat kan door een nieuw statuut, want het huidige is op maat van werkende mensen. Maar: ook scholen spelen een belangrijke rol.

VRT NWS Pano bracht gisteren de verhalen van verschillende jonge mantelzorgers. Zo getuigde de 16-jarige Yana, die voor haar broer met autisme zorgt, dat ze soms het gevoel heeft dat ze er alleen voor staat. En ook haar schoolcarrière raakte in het slop doordat ze geen tijd had om huiswerk te maken of te studeren.

Yana is lang niet de enige. Vlaanderen telt volgens het Departement Zorg 168.000 jonge mantelzorgers. Uit Europees onderzoek blijkt dat die kinderen en jongeren het moeilijker hebben dan de doorsnee jongere. Ze zeggen vaker gepest te worden, doen vaker aan zelfbeschadiging en denken ook vaker aan zelfdoding.

"De draagkracht van jonge mantelzorgers is aan het breken", waarschuwt Tinneke Moyson, klinisch orthopedagoge (HoGent) en therapeut in de reportage.

"Ik ben zeer hard geschrokken", reageert kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens. "Zeker van de cijfers over het mentaal welzijn. Jonge mantelzorgers kunnen geen gewoon leven leiden zoals veel andere kinderen en jongeren in hun klas."

Vrijens roept daarom op om kinderen en jongeren die thuis voor iemand moeten zorgen, beter te ondersteunen. "We moeten het statuut voor mantelzorg in ons land aanpassen, zeker voor minderjarigen. Het huidige statuut is voor hen een lege doos. Dat gaat immers over gemakkelijker verlof opnemen, maar deze jongeren gaan naar school."

Schoolteams moeten zich afvragen hoe ze de regels flexibeler kunnen toepassen voor deze groep leerlingen

Caroline Vrijens, kinderrechtencommissaris

Ook voor die scholen is er een taak weggelegd, vindt ze. "Schoolteams kunnen zich afvragen: oké, we hebben een schoolreglement, bijvoorbeeld rond op tijd komen. Maar hoe kunnen we die regels flexibeler toepassen voor deze groep leerlingen? Of ze kunnen wat meer aandacht hebben voor hun situatie tijdens de examens."

"Scholen hebben ook een belangrijke rol op te nemen om het thema bespreekbaarder te maken, want dat is vandaag nog veel te weinig bekend."

Volgens Vrijens hoeft dat geen extra druk te leggen op de nu al vaak overbevraagde schoolteams. "Ik denk niet dat we het onmogelijke vragen, of veel extra inspanningen. Er zijn scholen die het vandaag al doen. Directies en lerarenteams moeten zich er gewoon bewust van zijn."

De bevoegde ministers van Welzijn en Onderwijs plannen geen grote, nieuwe ingrepen. Ze willen vooral de bestaande ondersteuning beter bereikbaar maken, en pleiten voor gezond verstand.

Federaal minister van Welzijn Frank Vandenbroucke (Vooruit) verwijst via zijn woordvoerder naar het actieplan voor mantelzorgers. Dat voorziet onder andere in eerstelijns psychologische hulp voor mantelzorgers.

"Daarnaast willen we hulpverleners meer bewust maken van de psychische noden van mantelzorgers, en het bestaande aanbod beter onder de aandacht brengen van de mantelzorgers zelf. Dat gebeurt onder andere met coördinatoren die huisartsen en psychologen ondersteunen. We willen ook de mantelzorgverenigingen betrekken bij het maandelijkse overleg tussen de FOD Volksgezondheid en lokale coördinatoren."

Er zijn geen nieuwe regels nodig, wel een beetje flexibiliteit en gezond verstand

Zuhal Demir, Vlaams minister van Onderwijs

"Als een kind te laat op school komt omdat het thuis eerst zijn zieke mama moest helpen, dan moet een school daar begrip voor hebben. Dat is toch maar normaal?", reageert Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA). "Daar heb je geen nieuwe regels voor nodig, wel een beetje flexibiliteit en gezond verstand."

"Veel jonge mantelzorgers vinden het zo vanzelfsprekend dat ze thuis helpen, dat ze zelf niet beseffen hoeveel verantwoordelijkheid ze dragen. Daarom is het belangrijk dat ze daar in vertrouwen over kunnen praten op school. Tegelijk helpen we scholen en CLB’s om de signalen sneller te herkennen, ook als kinderen er zelf niets over zeggen. Daarvoor loopt er momenteel ook een sensibiliseringstraject."