Antwerpenaar moet zich niet aan bouwcode houden, stad laat 4 op 5 overtredingen toe

De stad wil voorlopig nog niet reageren.

Artikel luisteren

4min

Meer info

De stad Antwerpen wijkt ongeveer in 4 op de 5 gevallen af van haar eigen bouwcode. Dat blijkt uit cijfers die Groen opvroeg bij de stedelijke administratie. Daardoor kunnen bouwers en verbouwers hun gewenste plannen uitvoeren ook al voldoen die niet aan de officiële regels. "De meeste afwijkingen gaan over de kleur van de gevels, fietsparkingen en het behoud van open ruimte", zegt gemeenteraadslid Ilse van Dienderen (Groen). 

Bij 2.723 van de 3.494 afgeleverde vergunningen wijkt het stadscollege af van haar eigen bouwcode. Dat blijkt uit cijfers die Groen opvroeg. Het gaat om dossiers die ingediend zijn sinds de nieuwe bouwcode in 2024 in werking trad. De oppositiepartij ziet het aantal overtredingen jaar na jaar toenemen. 

"Waarom bestaan er regels als er in 84 procent van de gevallen van afgeweken wordt?", vraagt gemeenteraadslid Ilse van Dienderen (Groen) zich af. "Dat is echt wel bijzonder veel. Spoort de bouwcode dan nog wel met de realiteit op het terrein?" 

Volgens Van Dienderen is er ook een duidelijke trend zichtbaar in de aard van de overtredingen. "We hebben een steekproef gedaan van een honderdtal vergunningen. Daaruit blijkt dat bepaalde overtredingen telkens weer de kop opsteken." 

Wat is een bouwcode?

In een bouwcode bepaalt een gemeente of stad aan welke regels en aan welke eisen een gebouw moet voldoen qua veiligheid, grootte, uiterlijk en duurzaamheid als je gaat bouwen of verbouwen. Bouwplannen moeten zich daaraan houden om een vergunning te kunnen krijgen. Er gelden ook nog andere regels, bijvoorbeeld op gewestelijk niveau of in ruimtelijke uitvoeringsplannen. In Antwerpen ging in 2024 een nieuwe bouwcode van kracht. 

"Zo wordt er vooral afgeweken van de visuele aanpassingen van een gebouw. Dat gaat over het her- of overschilderen van voorgevels die in strijd zijn met het kenmerkende straatbeeld of het vervangen van bestaand schrijnwerk door schrijnwerk in een ander materiaal." 

Bij grote bouwprojecten moet minstens 20 procent open ruimte blijven, maar tegen die regel wordt vaak gezondigd

Ilse van Dienderen (Groen), gemeenteraadslid

Maar ook fietsparkeren is een knelpunt. "Als aanvrager ben je verantwoordelijk om een fietsparkeerplaats te realiseren op je eigen terrein, zodat de parkeerdruk op straat niet toeneemt. Maar in 39 van de 100 geanalyseerde aanvragen wordt dat gewoon genegeerd."

"Tot slot moeten bij bouwprojecten van bepaalde grootte minstens 20 procent open ruimte blijven. Aanwezige bomen en waardevolle natuurlijke elementen moeten maximaal behouden blijven, maar ook tegen die regel wordt vaak gezondigd."

Groen vraagt nu een stedelijke audit van de afwijkingen op de bouwcode, met een overzicht per artikel als basis voor een grondige analyse en bijsturing. "Wij willen dat de stad de bouwcode beter opvolgt, maar ook vereenvoudigt. Het lijkt erop dat de bouwcode in 2024 vooral op maat van de projectontwikkelaar is gemaakt en niet op maat van de individuele Antwerpenaar." 

"Daarnaast moet de focus eigenlijk ook niet liggen op kleine details, maar op de grotere klimaatdoelen. We moeten onze stad klimaatrobuust maken en een aangepaste bouwcode kan daarbij helpen. De stad verspilt nu energie en tijd met het opvolgen van al die kleine regels."  

Het college onderzoekt of een aanpassing van de bouwcode nodig is, omdat deze nog niet in heel het grondgebied geldt. Zo heeft Borsbeek nog zijn eigen bouwcode. 

Schepen voor Stadsontwikkeling Patrick Janssens (Vooruit) wenst voorlopig niet te reageren.