14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων: Η μεγάλη γιορτή του σινεμά που διαρκεί όλο τον χρόνο

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, μιλά για τη φετινή διοργάνωση, τα αφιερώματα στον Νίκο Κούνδουρο, τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μπέλα Ταρ, τη δύναμη της κινηματογραφικής εκπαίδευσης και την επόμενη μέρα ενός θεσμού που συμπληρώνει 14 χρόνια ζωής.

Υπάρχουν κινηματογραφικά φεστιβάλ που μετρούν την επιτυχία τους σε πρεμιέρες, βραβεία και διάσημους προσκεκλημένους. Υπάρχουν όμως και εκείνα που, χωρίς να υποτιμούν τίποτα από τα παραπάνω, έχουν επιλέξει να επενδύσουν σε κάτι πιο μακροπρόθεσμο: στη δημιουργία ενός κοινού που δεν περιορίζεται στο να παρακολουθεί ταινίες, αλλά μαθαίνει να συνομιλεί μαζί τους, να τις αποκωδικοποιεί και, ενδεχομένως, να τις δημιουργεί.

Το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, που πραγματοποιείται από τις 21 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2026, ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Με περίπου 400 ταινίες, περισσότερες από 30 πρεμιέρες, αφιερώματα, εκθέσεις, εργαστήρια και εκπαιδευτικές δράσεις, η φετινή διοργάνωση αναπτύσσει ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να συνδέσει την κινηματογραφική μνήμη με τη σύγχρονη δημιουργία.

Από τον εμβληματικό «Δράκο» του Νίκου Κούνδουρου και τη μουσική και πολιτιστική παρακαταθήκη του Μάνου Χατζιδάκι έως το κινηματογραφικό σύμπαν του Μπέλα Ταρ και τη συνάντηση με δημιουργούς του κινεζικού animation, το φετινό πρόγραμμα δεν περιορίζεται σε μια γεωγραφική ή αισθητική ταυτότητα.

Πίσω όμως από τις προβολές υπάρχει και μια άλλη ιστορία: χιλιάδες μαθητές που επισκέπτονται το Φεστιβάλ, εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν σε προγράμματα κινηματογραφικής παιδείας, εθελοντές που στηρίζουν τη διοργάνωση και μια ομάδα που εργάζεται όχι μόνο για τις ημέρες της μεγάλης γιορτής αλλά και για τις υπόλοιπες εβδομάδες του χρόνου.

Λίγο πριν από την ολοκλήρωση της 14ης διοργάνωσης, συζητήσαμε με τον διευθυντή του Φεστιβάλ, Ματθαίο Φραντζεσκάκη, για όσα ξεχώρισε, την ιδιαίτερη σχέση του θεσμού με την εκπαίδευση, την παρουσία του στο ψηφιακό περιβάλλον, αλλά και για το γιατί η αξία μιας ταινίας δεν καθορίζεται απαραίτητα από ένα βραβείο.

– Βρισκόμαστε λίγο πριν από την ολοκλήρωση της φετινής διοργάνωσης. Ποιος είναι ο πρώτος απολογισμός και ποιες στιγμές ξεχωρίζεις;

Έχουμε φτάσει μια ανάσα πριν από το τέλος, οπότε βρισκόμαστε, και τυπικά και ουσιαστικά, σε έναν πρώτο απολογισμό της διοργάνωσης.

Ξεκινήσαμε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, με ένα πρόγραμμα που συνολικά διαρκεί 12 ημέρες. Είναι πολλές ημέρες, είναι η αλήθεια, και το πρόγραμμα απλώνεται από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ.

Από τις 8:30 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι έχουμε ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στην εκπαιδευτική κοινότητα, με στοχευμένες προβολές, εργαστήρια και παράλληλες δραστηριότητες. Περίπου 9.000 μικροί και μεγάλοι από τον χώρο της εκπαίδευσης έχουν περάσει αυτές τις ημέρες από το Φεστιβάλ, μέσα από προγραμματισμένες επισκέψεις, για να γίνουν κοινωνοί του δικού τους κομματιού της διοργάνωσης. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι το δικό τους φεστιβάλ, αφού σχεδιάζεται ανεξάρτητα από το υπόλοιπο πρόγραμμα.

Παράλληλα, από τις 2 το μεσημέρι μέχρι αργά το βράδυ, ακόμη και μετά τα μεσάνυχτα, έχουμε τις δράσεις για το ευρύ κοινό. Έχουμε καθιερώσει μάλιστα και τις μεταμεσονύχτιες προβολές, που γίνονται πλέον με έναν σχεδόν εθιμικό τρόπο και πολύ όμορφη διάθεση.

Ξεκινάμε με εργαστήρια και masterclasses, τόσο για το γενικό κοινό όσο και για επαγγελματίες του κινηματογράφου. Από τις 5 περίπου το απόγευμα αρχίζουν οι προβολές μας, σε τρεις χώρους, που συνεχίζονται μέχρι αργά τη νύχτα.

– Στα φετινά αφιερώματα συναντιούνται σπουδαίες προσωπικότητες του παρελθόντος με τη σύγχρονη κινηματογραφική δημιουργία. Πώς διαμορφώθηκε αυτή η συνύπαρξη;

Στο Φεστιβάλ έχουμε επιλέξει εδώ και χρόνια να προσπαθούμε να κάνουμε το εξής: από τη μία να υπάρχει πάντα ένα κομμάτι αφιερωμένο στους καταξιωμένους δημιουργούς, είτε έχουν φύγει από τη ζωή είτε βρίσκονται ακόμη εν ζωή και έχουν μια μεγάλη διαδρομή, και από την άλλη να δίνουμε συνεχώς χώρο και χρόνο στους νέους δημιουργούς.

Αυτό μεταφράζεται, μεταξύ άλλων, στο ότι σχεδόν κάθε χρονιά κάνουμε πρεμιέρα με μια παλιά, κλασική ταινία του ελληνικού κινηματογράφου, η οποία συνδέεται με ένα ευρύτερο αφιέρωμα στον δημιουργό της.

Φέτος αυτό έγινε με τον «Δράκο». Ένα από τα κεντρικά αφιερώματά μας αφορά τον Νίκο Κούνδουρο και το έργο του, με παράλληλες προβολές αλλά και μια έκδοση για την οποία είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι: ένα βιβλίο περίπου 350 σελίδων, που περιλαμβάνει την εργογραφία του και σημειώματα φίλων και συνεργατών του για τη δουλειά του.

Αυτή η προβολή συνδέθηκε και με ένα άλλο, εσωτερικό μας αφιέρωμα, στον Μάνο Χατζιδάκι.

Ο Μάνος Χατζιδάκις καταγόταν από την Κρήτη, από το Ρέθυμνο, και εμείς, μέσα από έναν κύκλο δράσεων, επικεντρωθήκαμε στο πέρασμά του από το νησί και στην επίδραση που είχε η παρουσία του.

Στα Χανιά βρέθηκε για κάποιες διαλέξεις, οι οποίες όμως άφησαν το αποτύπωμά τους, χάρη και στον ιδιαίτερα γλαφυρό λόγο του. Η παρουσία και η δράση του υπήρξαν ακόμη πιο ουσιαστικές σε δύο άλλα μέρη της Κρήτης.

Στο Ηράκλειο, το 1981, διοργάνωσε τις Γιορτές του Αυγούστου, ένα πρωτοποριακό, πολυθεματικό φεστιβάλ, το οποίο έχει μείνει χαραγμένο στη μνήμη των ανθρώπων που συμμετείχαν. Αν ανατρέξει κανείς στο πρόγραμμα εκείνης της εποχής, θα εντυπωσιαστεί από το περιεχόμενό του και από τις προσωπικότητες που συμμετείχαν, πολλές από τις οποίες θεωρούνται ακόμη και σήμερα πρωτοπόρες στον χώρο τους.

Αντίστοιχα, στα Ανώγεια, ο Χατζιδάκις ακολούθησε μια διαφορετική προσέγγιση, προσπαθώντας να δημιουργήσει μια ώσμωση ανάμεσα στον τοπικό πληθυσμό και σε σημαντικές μορφές του πολιτισμού και της εκπαίδευσης.

Όλοι όσοι έζησαν εκείνη την περίοδο μιλούν για τη μεγάλη επίδραση αυτών των πρωτοβουλιών. Αυτή την επιδραστικότητα προσπαθήσαμε να αποτυπώσουμε, τόσο οπτικοακουστικά, μέσα από προβολές και αρχειακό υλικό, όσο και μέσα από μια μεγάλη συζήτηση, η οποία πιστεύω ότι το επόμενο διάστημα θα βρει τον δρόμο της και εκδοτικά.

Από τη διεθνή σκηνή, είμαστε πολύ χαρούμενοι για το αφιέρωμα στον Μπέλα Ταρ, τον μεγάλο Ούγγρο σκηνοθέτη που έφυγε από κοντά μας το 2026.

Μας τίμησε με την παρουσία του ο Μιχάλι Βιγκ, ο συνθέτης των ταινιών του Μπέλα Ταρ, ο οποίος έμεινε μαζί μας τέσσερις ημέρες. Είχαμε σημαντικές προβολές που αφορούσαν τόσο τη ζωή του ίδιου όσο και τις ταινίες στις οποίες έχει εργαστεί, μια μουσική βραδιά και μια ιδιαίτερη εκδήλωση προς τιμήν του.

Και αυτό το αφιέρωμα αφήνει πίσω του μια έκδοση, περίπου 300 σελίδων. Επειδή στην Ελλάδα δεν υπάρχει εκτεταμένη βιβλιογραφία για τον Μπέλα Ταρ, είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που με αυτόν τον τρόπο εμπλουτίζουμε και τη βιβλιοθήκη του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων.

Μαζί μας βρίσκεται επίσης ο Νίκος Καβουκίδης, στα 92 του χρόνια, με τη νέα του ταινία, η οποία συνδέει τον Μίκη Θεοδωράκη, τις Πορείες Ειρήνης και μια προσωπική ιστορία που σχετίζεται με την Κρήτη.

Έχουμε ακόμη μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσία από την Κίνα, στον χώρο του animation. Ξεκινήσαμε προσκαλώντας ως τιμώμενο πρόσωπο έναν σημαντικό πανεπιστημιακό δημιουργό, με πολυετή παρουσία και στον Καναδά, και τελικά, ύστερα από σχεδιασμό σχεδόν ενός χρόνου, η πρόσκληση εξελίχθηκε σε μια μεγαλύτερη συνάντηση.

Έτσι, φιλοξενούμε τρεις καθηγητές animation από την Κίνα, μαζί με φοιτητές και υποψήφιους διδάκτορες. Μας παρουσιάζουν διαφορετικές πλευρές του κινούμενου σχεδίου και προσφέρουν μοναδικά masterclasses.

Όλα αυτά γίνονται με την προοπτική να έρθουμε πιο κοντά και να δημιουργήσουμε μια πολιτιστική γέφυρα ανάμεσα στην Κρήτη, την Ελλάδα και την Κίνα.

– Πέρα από τις φυσικές προβολές, υπάρχει και η ψηφιακή αίθουσα. Πόσο σημαντική παραμένει για το Φεστιβάλ και τι προσφέρει φέτος;

Την περίοδο του Covid πολλά πράγματα άλλαξαν για όλους μας. Ένα από αυτά ήταν και η εμφάνιση των ψηφιακών αιθουσών.

Θυμίζω ότι τότε δυσκολεύτηκαν πολύ τα φεστιβάλ, τα οποία στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στην εγγύτητα, στη φυσική παρουσία και στη συνάντηση των ανθρώπων.

Εμείς ήμασταν από τα τυχερά φεστιβάλ, γιατί δεν κλείσαμε καθόλου. Καταφέραμε να αξιοποιήσουμε εκείνα τα διαστήματα, κυρίως το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, όταν υπήρχαν κάποιες χαλαρώσεις των περιορισμών, και να πραγματοποιήσουμε όλες τις διοργανώσεις μας δια ζώσης.

Με περιορισμούς, φυσικά, αλλά χωρίς να κλείσουμε την αίθουσά μας. Και αυτό πιστεύω ότι λειτούργησε θετικά στη μετέπειτα ανάπτυξη του Φεστιβάλ, τα τελευταία πέντε χρόνια.

Εκείνη την περίοδο δημιουργήσαμε και την ψηφιακή μας αίθουσα.

Στην αρχή προβάλλαμε διαδικτυακά ολόκληρο το πρόγραμμα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, αναθεωρήσαμε αυτή την επιλογή, γιατί επιμένουμε στην άποψη ότι το φεστιβάλ πρέπει να συνδέεται πρωτίστως με τη φυσική κινηματογραφική αίθουσα.

Κρατάμε λοιπόν την ψηφιακή αίθουσα ως έναν επιπλέον χώρο προβολών, ως την τέταρτη αίθουσά μας, όπου παρουσιάζουμε επιλεγμένο μέρος του προγράμματος.

Η ανταπόκριση είναι πραγματικά συγκινητική. Τις δύο πρώτες ημέρες είχαμε 1.900 θεάσεις, ενώ ακολούθησαν χιλιάδες ακόμη σε ένα ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα, στο οποίο δώσαμε τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση σχολεία από ολόκληρη τη χώρα.

Το συγκεκριμένο οπτικοακουστικό υλικό αφορούσε την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα και συγκέντρωσε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

– Στο τέλος κάθε φεστιβάλ συζητάμε συνήθως για τα βραβεία. Θα προτιμήσω το δυσκολότερο ερώτημα: τι συμβαίνει την επόμενη μέρα και πώς προετοιμάζεται η επόμενη διοργάνωση;

Αφού είσαι προετοιμασμένος, ας παίξουμε περισσότερο!

Προφανώς, τα βραβεία θα τα δούμε σε λίγες ώρες, στην τελετή λήξης. Δεν υπάρχει κάτι που μπορούμε να ανακοινώσουμε αυτή τη στιγμή.

Θα πω όμως ότι οι επιτροπές μας κάνουν τη δουλειά που πρέπει να κάνουν σε κάθε φεστιβάλ. Τα βραβεία των επιτροπών, τα βραβεία κοινού και οι ειδικές διακρίσεις έρχονται να ολοκληρώσουν μια γιορτή.

Εγώ έτσι τα βλέπω κάθε φορά. Είναι μια μορφή επιβράβευσης για τους δημιουργούς που φέρνουν τις ταινίες τους κοντά μας και ένας όμορφος τρόπος να ολοκληρώνεται μια τέτοιου τύπου συνάντηση.

Σε μια διαγωνιστική διαδικασία κάποιες ταινίες διακρίνονται και κάποιες άλλες όχι. Όσο τετριμμένο κι αν ακούγεται, πιστεύω βαθιά ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι για την αξία τους.

Οι διακρίσεις είναι κάθε φορά και θέμα συγκυρίας, των ανθρώπων που κρίνουν και της συγκεκριμένης στιγμής. Δεν σημαίνει ότι οι ταινίες που δεν βραβεύονται δεν είναι εξίσου καλές.

Γι’ αυτό και έχει σημασία το συνολικό φεστιβαλικό κλίμα.

Όσο για την επόμενη μέρα, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων είναι από εκείνα τα φεστιβάλ που έχουν επιλέξει η επόμενη μέρα να είναι… κάθε μέρα.

Το λέμε λίγο διαφορετικά: κάθε Οκτώβριο, περίπου τις τελευταίες δύο εβδομάδες του μήνα, πραγματοποιείται η μεγάλη μας γιορτή. Η δουλειά, όμως, συνεχίζεται όλο τον χρόνο.

Τα τελευταία τρία χρόνια έχουμε αρχίσει να κρατάμε ένα ημερολόγιο, καταγράφοντας τι ακριβώς κάνουμε μέσα στη χρονιά. Μπορώ να σας πω ότι δεν υπάρχει ούτε μία εβδομάδα χωρίς κάποια δράση του Φεστιβάλ, είτε αποκλειστικά δική μας είτε σε συνεργασία με άλλους φορείς.

Υπάρχουν παράλληλες διοργανώσεις, όπως ένα φεστιβάλ ταινιών πολύ μικρού μήκους που έρχεται από τη Γαλλία και το οποίο παρουσιάζουμε κατ’ αποκλειστικότητα στην Ελλάδα.

Έχουμε το θεσμοθετημένο θερινό μας σχολείο, μια μεγάλη έκθεση το καλοκαίρι, την παρουσία μας στον Δημοτικό Κινηματογράφο «Κήπος» και πολλές άλλες δράσεις.

Και βέβαια υπάρχει ολόκληρο το κομμάτι της εκπαίδευσης.

Αυτή την περίοδο έχουμε έξι εκπαιδευτικά προγράμματα που απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς σε όλη την Ελλάδα. Σε καθένα από αυτά έχουν δηλώσει συμμετοχή περίπου 100 με 130 άτομα. Καταλαβαίνετε ότι όλο αυτό απαιτεί συνεχή δουλειά, επαφή και ενασχόληση.

Θα σταθώ ιδιαίτερα και στο δια ζώσης πρόγραμμα δημιουργίας ταινιών με τα σχολεία της Κρήτης.

Προσπαθούμε να δώσουμε στα παιδιά την εμπειρία τού πώς δημιουργείται ένα ντοκιμαντέρ, πώς ερευνούμε θέματα τοπικής και προφορικής ιστορίας και πώς τα μετατρέπουμε σε κινηματογραφική αφήγηση.

Είναι ένα πρόγραμμα που θεωρώ μοναδικό, γιατί δεν ζητάμε απλώς από τα σχολεία να φτιάξουν μια ταινία. Αναλαμβάνουμε εμείς ολόκληρη τη διαδικασία και την παραγωγή, ώστε τα παιδιά να ζήσουν πραγματικά αυτή την εμπειρία.

Και κάθε φορά, μέσα από αυτές τις δημιουργίες, φτάνουμε στην επόμενη διοργάνωση.

– Κλείνοντας, ύστερα από 14 χρόνια, ποια είναι η προσωπική σου ευχή για τα επόμενα 14;

Η βασική μου ευχή είναι εσωτερική.

Εύχομαι, και αυτό νομίζω ότι προσπαθεί να πετύχει ολόκληρη η ομάδα μας με τη δουλειά της, να διατηρούμε πάντα τη ζέση της πρώτης φοράς.

Μια ομάδα που, πέρα από τον σχετικά μικρό πυρήνα παραγωγής, φέτος αγκαλιάστηκε από 158 εθελοντές. Είναι ένας αριθμός που πραγματικά μας συγκινεί, αλλά ταυτόχρονα μας δημιουργεί και μια μεγάλη ευθύνη.

Θέλω λοιπόν να κρατήσουμε αυτή τη ζέση, ώστε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων να γίνεται χρόνο με τον χρόνο ακόμη καλύτερο.

Και όταν λέω καλύτερο, εννοώ ένα φεστιβάλ που θα έχει πάντα ανοιχτά τα μάτια και τα αυτιά του σε όσα συμβαίνουν γύρω του, στην κοινωνία, και θα μπορεί να παραμένει χρήσιμο και ουσιαστικό για εμάς.

Γιατί, αν δεν είναι χρήσιμο για εμάς, δεν μπορεί να είναι ούτε για όλους τους άλλους.

Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα παρατήρηση του Ματθαίου Φραντζεσκάκη να μην αφορά κάποια από τις εκατοντάδες ταινίες της φετινής διοργάνωσης, αλλά τη φράση ότι «η επόμενη μέρα είναι κάθε μέρα».

Σε μια εποχή όπου τα κινηματογραφικά φεστιβάλ καλούνται να διεκδικήσουν όχι μόνο την προσοχή του κοινού αλλά και τη διαρκή παρουσία τους στην πολιτιστική ζωή, το παράδειγμα των Χανίων προτείνει μια διαφορετική αντίληψη για τη διάρκειά τους. Μια διοργάνωση δεν τελειώνει απαραίτητα όταν σβήνουν τα φώτα της τελευταίας προβολής, ούτε η επιτυχία της συνοψίζεται στις φωτογραφίες των βραβευμένων.

Μπορεί να συνεχίζεται σε μια σχολική αίθουσα, σε μια συζήτηση για την ιστορία ενός τόπου, σε ένα παιδί που κρατά για πρώτη φορά την κάμερα ή σε έναν θεατή που ανακαλύπτει έναν δημιουργό τον οποίο δεν θα είχε διαφορετικά την ευκαιρία να γνωρίσει.

Στα 14 του χρόνια, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων φαίνεται να έχει καταλάβει ότι η ουσιαστικότερη επένδυση στον κινηματογράφο δεν είναι μόνο να δημιουργείς τις συνθήκες για να τον παρακολουθήσεις, αλλά και τους ανθρώπους που θα συνεχίσουν να τον αγαπούν.

Και αν αυτή η επένδυση αποδίδει καρπούς, τότε τα σημαντικότερα βραβεία της διοργάνωσης ίσως να μην απονέμονται ποτέ σε κάποια τελετή λήξης.

Το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων πραγματοποιείται από τις 21 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2026

Όλες οι Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο,  στο ertnews.gr

Διάβασε όλες τις ειδήσεις μας στο Google
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν:
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος