Tòa Australia bác quyền 'được ăn đặc sản' của phạm nhân

Tòa Australia bác quyền 'được ăn đặc sản' của phạm nhân

Tòa án bang Victoria đã bác quyền được ăn đặc sản Vegemite của phạm nhân đang thụ án tù chung thân, với lý do lệnh cấm này chính đáng.

Andre McKechnie, 55 tuổi, đang thụ án tù chung thân vì tội giết người. Năm ngoái, McKechnie đệ đơn kiện lên Tòa án Tối cao bang Victoria, lập luận rằng việc bị từ chối cung cấp Vegemite đã vi phạm Đạo luật Hiến chương về Nhân quyền và Trách nhiệm năm 2006, trong đó có quyền "được tận hưởng văn hóa với tư cách một người Australia trong cộng đồng, cùng những người có nguồn gốc Australia".

Thẩm phán Claire Harris hôm 26/10 thừa nhận việc giới chức trại giam từ chối cho McKechnie sử dụng Vegemite đã "hạn chế các quyền văn hóa" của ông này theo hiến chương. Tuy nhiên, bà nhận định lệnh cấm là chính đáng, nhằm thực hiện mục tiêu loại bỏ ma túy và đồ uống có cồn khỏi hệ thống nhà tù.

"Yếu tố lớn nhất khiến ông McKechnie không thể tận hưởng Vegemite là thân phận tù nhân", bà Harris nêu trong phán quyết dài 47 trang.

Vegemite là loại thực phẩm mặn, sánh đặc, màu nâu đen, phụ phẩm của quá trình nấu bia. Đây là biểu tượng ẩm thực Australia, gắn liền với thói quen ăn uống của nhiều người dân nước này, đặc biệt là để phết lên bánh mì. Ước tính hơn 80% hộ gia đình tại nước này có ít nhất một lọ Vegemite trong tủ bếp. Tuy nhiên, với những người không lớn lên cùng loại thực phẩm này, Vegemite thường là món ăn cần thời gian làm quen bởi nó khá kén người ăn. Cựu tổng thống Mỹ Barack Obama từng nhận xét "thật kinh khủng" khi nói về loại thực phẩm này.

Tại phiên xét xử hồi tháng 7, giới chức trại giam cho biết Vegemite đã bị cấm tại toàn bộ 12 nhà tù của bang trong 20 năm qua. Lý do là loại thực phẩm này có thể làm giảm khả năng phát hiện ma túy của chó nghiệp vụ, đồng thời có thể được dùng để lên men sản xuất rượu do chứa men.

McKechnie tự bào chữa qua cuộc gọi video từ nhà tù an ninh nghiêm ngặt Barwon, nằm ở phía tây thành phố Melbourne. Phạm nhân này lập luận việc bang New South Wales lân cận không cấm Vegemite trong nhà tù cho thấy vẫn có thể áp dụng "những biện pháp ít hạn chế hơn" để đạt mục tiêu kiểm soát ma túy và đồ uống có cồn.

McKechnie cũng nhắc đến trường hợp Ủy ban Olympic Australia từng vận động thành công để Trung Quốc dỡ lệnh cấm nhập khẩu Vegemite trước Thế vận hội mùa hè Bắc Kinh năm 2008. Ông còn viện dẫn ca khúc Down Under, bản hit quốc tế của ban nhạc Australia Men at Work trong thập niên 1980, có nhắc đến chiếc bánh sandwich Vegemite.

McKechnie nói rằng việc không được ăn Vegemite khiến ông "cảm thấy bị tước đoạt khả năng thực hành văn hóa Australia, buồn bã và xa cách với gia đình cũng như cộng đồng". Thẩm phán Harris đánh giá lập luận này khó chấp nhận, bởi nguyên nhân khiến phạm nhân cảm thấy như vậy xuất phát từ việc đang phải ngồi tù.

Về lập luận cho rằng Vegemite có thể được dùng để che giấu hàng cấm, McKechnie dẫn bài báo năm 2017 kể về người đàn ông tìm cách dùng mùi Vegemite để át mùi ma túy mà người này định tuồn vào lễ hội âm nhạc tại bang Victoria. Tuy nhiên, nỗ lực này đã bị chó nghiệp vụ của cảnh sát phát hiện và ngăn chặn.

Thẩm phán chấp nhận lập luận của cơ quan quản lý nhà tù rằng McKechnie không đưa ra được cơ sở xác đáng để chứng minh quan điểm Vegemite không ảnh hưởng đến khả năng phát hiện ma túy của chó nghiệp vụ.

McKechnie cũng lập luận rằng Vegemite "không còn men sống", nên nếu muốn ủ rượu lậu thì dùng bất kỳ loại trái cây nào cũng hiệu quả hơn món bơ này. Tuy nhiên, ông Kevin White, quan chức quản lý trại giam bang, phản bác bằng các nghiên cứu cho thấy Vegemite đóng vai trò như chất kích thích, giúp quá trình lên men đồ uống có cồn diễn ra nhanh hơn nhiều.

Huyền Lê (Theo AP)