Thói quen ăn uống tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ ở người gầy

Người không thừa cân hay béo phì vẫn có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ nếu thường xuyên ăn đồ ngọt, món chiên rán hoặc uống nhiều rượu bia.

Bác sĩ Trần Thị Trà Phương, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết gan nhiễm mỡ thường gặp ở người thừa cân, béo phì song người gầy có tình trạng tích tụ mỡ nội tạng, đề kháng insulin hoặc rối loạn chuyển hóa vẫn có nguy cơ mắc bệnh.

Chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường không đồng nghĩa với chuyển hóa khỏe mạnh. Một số người có vóc dáng gầy nhưng vẫn tích tụ nhiều mỡ ở vùng bụng và quanh các cơ quan nội tạng. Trong khi đó, khối cơ thấp làm giảm khả năng sử dụng glucose của cơ thể, dẫn đến kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Những yếu tố này có thể làm tăng tích tụ chất béo trong gan.

Bác sĩ Phương chỉ ra một số thói quen ăn uống có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.

Uống trà sữa, nước ngọt thường xuyên

Một ly trà sữa, nước ngọt hay cà phê nhiều đường có thể gây tích tụ đường dư thừa, ảnh hưởng đến chuyển hóa và sức khỏe gan. Khi cơ thể tiếp nhận quá nhiều đường, đặc biệt là fructose, gan đẩy nhanh quá trình tổng hợp chất béo từ carbs, góp phần làm tăng tích tụ triglyceride trong tế bào gan.

Mọi người nên ưu tiên nước lọc, trà hoặc cà phê không thêm đường thay vì đồ uống giàu năng lượng để góp phần tăng cường sức khỏe tổng thể, hỗ trợ bảo vệ gan.

Ăn nhiều cơm trắng, bánh mì trắng

Cơm trắng, bún, phở hay bánh mì chứa nhiều carbs tinh chế, ít chất xơ. Ăn nhiều nhóm thực phẩm này có thể dẫn đến thiếu cân đối các nhóm thực phẩm, tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.

Cơ thể tiêu hóa và chuyển hóa tinh bột thành đường glucose nhanh, làm tăng đường huyết, đồng thời kích thích tuyến tụy tiết nhiều hormone insulin hơn. Điều này khiến chất béo (triglyceride) tích trữ lại trong các tế bào gan cao dẫn đến gan nhiễm mỡ.

Thường xuyên ăn đồ chiên rán, thức ăn nhanh

Gà rán, khoai tây chiên, xúc xích, thịt chế biến sẵn và các món ăn nhanh giàu năng lượng, chất béo bão hòa, muối. Khi tiêu thụ thường xuyên, những thực phẩm này có thể làm mất cân đối khẩu phần, góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tích tụ mỡ trong gan ở cả người gầy.

Nên ưu tiên thực phẩm tươi, cá, các loại hạt, đậu, rau xanh và nguồn chất béo không bão hòa như dầu ô liu, dầu thực vật phù hợp thay vì món chiên rán, nhiều chất béo bão hòa.

Uống rượu bia

Rượu bia là yếu tố có thể gây tích tụ mỡ, viêm và tổn thương tế bào gan, kể cả ở người có vóc dáng gầy. Nguy cơ phụ thuộc vào lượng ethanol tiêu thụ, tần suất, thời gian sử dụng và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa đi kèm.

Gan có vai trò phân giải cồn nạp vào cơ thể. Nếu nạp quá nhiều, gan làm việc quá tải, ưu tiên đốt acetaldehyde (sản phẩm chuyển hóa của cồn) thay vì đốt cháy axit béo, dẫn đến tích tụ axit béo. Bên cạnh đó, đồ uống có cồn kích thích tăng huy động mỡ từ các mô dự trữ trong cơ thể, tạo điều kiện cho mỡ tích tụ lại trong các tế bào gan.

Gan nhiễm mỡ thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn đầu. Một số người chỉ phát hiện bệnh khi siêu âm tình cờ hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Để bảo vệ gan, người có cân nặng bình thường nên giảm đồ uống có đường, hạn chế thực phẩm siêu chế biến, ăn đa dạng thực phẩm tươi và tăng cường vận động. Có thể duy trì ít nhất 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp tập sức mạnh phù hợp thể trạng. Người bệnh nên kiểm soát đường huyết, mỡ máu và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa.

Theo bác sĩ Phương, hiện chưa có bằng chứng cho thấy các sản phẩm detox có thể làm sạch gan hoặc ngăn ngừa gan nhiễm mỡ. Ngược lại, sử dụng thuốc, thảo dược và thực phẩm bổ sung không đúng chỉ định có thể gây tổn thương gan, tăng men gan. Do đó, mọi người cần tránh tự ý dùng thuốc, uống thuốc đúng chỉ định và đủ liều để góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể, trong đó có gan.

Thanh Ba

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp