Sai lầm khi điều trị chấn thương khiến khớp nhanh hỏng

Không thăm khám, tự dùng thuốc giảm đau, thuốc gia truyền, nắn khớp có thể gây tổn thương sụn, làm tăng nguy cơ thoái hóa và hạn chế vận động.

Khớp là nơi tiếp giáp giữa các đầu xương, được bao phủ bởi sụn giúp giảm ma sát và phân tán lực khi vận động. Sau chấn thương, sụn có thể bị dập, nứt hoặc bong; dây chằng, sụn chêm và các mô mềm quanh khớp cũng có thể bị tổn thương. Khi cấu trúc giữ vững khớp suy yếu, lực tác động lên bề mặt khớp phân bố không đồng đều, làm tăng áp lực lên sụn và xương dưới sụn.

Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khớp gối, cổ chân, vai, khuỷu tay là những vị trí có thể bị tổn thương do té ngã, va chạm hoặc vận động cường độ cao. Tuy nhiên, nhiều người chủ quan hoặc thực hiện theo nhiều cách dưới đây khiến khớp lâu hồi phục, thậm chí bị thoái hóa. Theo thời gian, sụn mỏng dần, khe khớp hẹp, xương dưới sụn xơ cứng và có thể hình thành gai xương, gây đau và hạn chế vận động.

Lạm dụng thuốc giảm đau

Khi khớp đau hoặc sưng, nhiều người tìm đến các phương pháp tiêm nội khớp hoặc tự mua thuốc giảm đau, kháng viêm để nhanh chóng cải thiện triệu chứng. Tuy nhiên, việc tiêm lặp lại không đúng chỉ định, tự tăng liều hoặc sử dụng thuốc kéo dài có thể gây tác dụng phụ và ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

Người bệnh tự ý sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm đường uống, thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ viêm loét, xuất huyết tiêu hóa, ảnh hưởng chức năng thận và tim mạch. Một số loại thuốc gia truyền không rõ thành phần, nguồn gốc còn có nguy cơ chứa hoạt chất giảm đau, kháng viêm không được công bố. Người bệnh có thể nhận thấy đau giảm nhưng tổn thương bên trong vẫn tồn tại.

Không thăm khám sau chấn thương

Sau khi té ngã, va chạm hoặc chơi thể thao, một số người vẫn cố vận động dù khớp sưng, đau, có cảm giác lỏng hoặc khó chịu lực. Chủ quan với những dấu hiệu này có thể khiến các tổn thương như rách dây chằng, rách sụn chêm, tổn thương sụn khớp hoặc gãy xương quanh khớp không được phát hiện kịp thời.

Khi dây chằng bị đứt hoặc sụn chêm tổn thương, khớp có thể mất vững, thay đổi cơ chế chịu lực. Nếu tiếp tục vận động mà không được điều trị phù hợp, tổn thương sụn có thể tiến triển, làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp. Người bệnh nên đi khám khi đau nhiều, sưng kéo dài, khớp mất vững hoặc hạn chế vận động sau chấn thương.

Tự ý nắn khớp

Bác sĩ Tiến cho biết, khi bị trật khớp, một số người bệnh còn đến các cơ sở nắn, nén khớp hoặc sử dụng thuốc gia truyền thay vì đến bệnh viện kiểm tra và chụp X-quang. Tuy nhiên, trật khớp có thể đi kèm gãy xương, rách dây chằng hoặc tổn thương mạch máu, thần kinh. Tự ý nắn chỉnh khi chưa xác định chính xác tình trạng tổn thương có thể khiến xương di lệch thêm, làm tổn thương các mô xung quanh.

Vận động, nghỉ ngơi không đúng cách

Sau chấn thương, nghỉ ngơi hoàn toàn trong thời gian dài có thể khiến cơ quanh khớp suy yếu, giảm biên độ vận động và gây cứng khớp. Ngược lại, tiếp tục chạy bộ, tập gym hoặc bê vác nặng khi khớp chưa hồi phục có thể làm tăng áp lực lên vùng sụn, dây chằng đang tổn thương, kéo dài thời gian phục hồi.

Tùy mức độ chấn thương, người bệnh cần nghỉ ngơi phù hợp, từng bước khôi phục vận động và sức mạnh cơ thông qua tập phục hồi chức năng. Cường độ tập luyện cần được điều chỉnh theo sức khỏe, tránh vận động quá sức hoặc trở lại thể thao khi khớp chưa đủ khả năng chịu tải.

Không chú trọng dinh dưỡng hỗ trợ khớp

Chế độ ăn thiếu protein, canxi, vitamin D và các vi chất cần thiết có thể ảnh hưởng đến sức khỏe cơ, xương và quá trình phục hồi sau chấn thương. Người bệnh nên duy trì khẩu phần cân đối, bổ sung đủ chất béo, đường, protein từ thịt, cá, trứng, sữa và rau xanh.

Người bệnh có thể tham khảo bổ sung các tinh chất như collagen type II không biến tính, collagen peptide, màng vỏ trứng, chondroitin sulfate và tinh chất nghệ nhằm hỗ trợ duy trì sụn khớp, xương dưới sụn, cải thiện tình trạng viêm, đau và hỗ trợ vận động.

Bác sĩ Tiến khuyến cáo khi bị chấn thương bất cứ khớp nào dù nặng hay nhẹ, người bệnh cần đến các cơ sở y tế khám ngay, không nên tự điều trị theo các phương pháp truyền miệng. Việc phát hiện sớm, xử lý đúng tổn thương và phục hồi chức năng theo từng giai đoạn giúp hạn chế biến chứng, giảm nguy cơ thoái hóa sau chấn thương và duy trì khả năng vận động.

Đình Diệu

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp