Rassvet - mạng lưới vệ tinh Nga thách thức Starlink

Rassvet - mạng lưới vệ tinh Nga thách thức Starlink

Nga đang đẩy nhanh tốc độ xây dựng mạng lưới vệ tinh Internet Rassvet tốc độ 1 gigabit/giây cho cả mục đích dân sự và quân sự.

Hôm 28/10 Bộ trưởng Phát triển Kỹ thuật số Maksut Shadayev báo cáo về hệ thống Internet vệ tinh Rassvet, còn có biệt danh là "Starlink của Nga". Rassvet đã có 32 vệ tinh trên quỹ đạo và Nga có kế hoạch tăng số lượng vệ tinh lên 292 vào năm 2027, sau đó đạt mức 900 vào năm 2035.

Theo Mezha, Rassvet do công ty hàng không vũ trụ tư nhân Bureau 1440 có trụ sở ở Moskva, Nga, phát triển. Mục tiêu của dự án là cung cấp truy cập Internet băng thông rộng với tốc độ lên đến 1 gigabit/giây cho mỗi thiết bị đầu cuối của người dùng và độ trễ tín hiệu ở mức 70 mili giây.

Dù nhắm tới mục đích dân sự, Rassvet cũng có ý nghĩa quan trọng về mặt quân sự, giúp quân đội Nga cần liên lạc để phối hợp hành động và điều khiển máy bay không người lái (UAV). Nước này ngày càng quan tâm tới việc xây dựng mạng lưới vệ tinh riêng sau khi mất truyền truy cập một số thiết bị Starlink ở Ukraine. Hồi tháng 2, SpaceX vô hiệu hóa các thiết bị không nằm trong danh sách đặc biệt, khiến ước tính khoảng 90% đơn vị Nga tại Ukraine bị mất truy cập Internet, làm giảm đáng kể khả năng tấn công và phối hợp tác chiến bằng UAV.

Mục đích sử dụng kép của dự án Rassvet thể hiện rõ từ một số chi tiết hoạt động. Việc phóng vệ tinh không do cơ quan không gian Roscosmos phụ trách mà do Bộ Quốc phòng Nga thực hiện thông qua sân bay vũ trụ Plesetsk. "Như tất cả vệ tinh liên lạc, Rassvet cũng có khả năng thực hiện chức năng quân sự. Với hiệu quả cao của Starlink trên chiến trường, Rassvet cũng sẽ được sử dụng tại đó", Wired dẫn lời chuyên gia vũ trụ Vitalij Egorov.

Địa điểm phóng được chọn phản ánh sự quan tâm lớn của chính phủ Nga đối với thành công của dự án. Theo Independent Russian, dự án Rassvet nhận được ngân sách 100 tỷ rúp (khoảng 1,34 tỷ USD) từ Bộ Truyền thông và công ty Bureau 1440 được cho là sẵn sàng đầu tư thêm 300 tỷ rúp nữa.

Khác biệt giữa hai mạng vệ tinh Internet của Mỹ và Nga nằm ở cấu hình quỹ đạo. Starlink chủ yếu được thiết kế để cung cấp vùng phủ sóng cho các khu vực đông dân cư nhất. Vì vậy, số lượng vệ tinh di chuyển ở vĩ độ cao tương đối ít. Ngược lại, Bureau 1440 chọn quỹ đạo gần cực với độ nghiêng 81,4 độ, có nghĩa các vệ tinh sẽ bay qua lãnh thổ gần như từ nam đến bắc, bao phủ toàn bộ nước Nga. Tín hiệu sẽ ổn định ở cả Crimea và Chukotka cũng như vùng cực, cho thấy cơ sở hạ tầng được thiết kế để phục vụ khách hàng tổ chức và doanh nghiệp ở những khu vực xa xôi hoặc khó tiếp cận. Theo Bureau 1440, chòm sao hoạt động ở quỹ đạo thấp của Trái Đất tại độ cao khoảng 800 km trong khi vệ tinh Starlink vận hành cách mặt đất 550 km hoặc thấp hơn.

Tính đến nay, hai đợt phóng vệ tinh Rassvet-3 đã diễn ra vào ngày 23/3 và 20/7, mỗi đợt 16 đơn vị. Cuối tháng 9, cả 32 tàu vũ trụ đều nằm dưới độ cao dự kiến. Tuy nhiên, công ty chưa công bố đủ dữ liệu để đánh giá độc lập quá trình triển khai mạng lưới. Ngoài ra, Nga còn duy trì 6 vệ tinh thử nghiệm thuộc mạng lưới Rassvet-1 và Rassvet-2 phóng lên không gian từ năm 2023-2024.

Nước này lên kế hoạch phóng 156 vệ tinh vào cuối năm 2026 và gần 300 trước khi hệ thống bắt đầu hoạt động vào năm 2027. Dự kiến, chòm sao sẽ phát triển lên hơn 900 tàu vũ trụ theo thời gian, so với hơn 11.000 vệ tinh Starlink đang hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất hiện nay.

Theo Intellinews, giới chuyên gia Ukraine dự đoán Nga có thể phóng loạt vệ tinh Rassvet thứ 4 vào tháng 3/2027 và đảm bảo khả năng phủ sóng 24/7 trên toàn bộ lãnh thổ Ukraine vào giữa năm sau.

Các lần phóng Rassvet phụ thuộc vào tên lửa Soyuz và sân bay vũ trụ Plesetsk. Do đó, tốc độ triển khai mạng phụ thuộc vào khả năng sản xuất và tình trạng của ngành công nghiệp vũ trụ Nga. Egorov đánh giá do thiết bị đầu cuối Rassvet lớn và nặng hơn nhiều so với Starlink, thách thức thực sự đối với Bureau 1440 không phải là đưa những vệ tinh đầu tiên lên quỹ đạo mà là công nghiệp hóa hệ thống trên quy mô lớn. Để tạo ra chòm sao khoảng 300 vệ tinh trong vài năm tới, công ty sẽ cần khả năng sản xuất 1-2 vệ tinh mỗi tuần, tốc độ mà ngành công nghiệp không gian Nga chưa từng đạt được. Cho đến nay, chỉ có Starlink và OneWeb có thể duy trì sản xuất hàng loạt như vậy. Ước tính Bureau 1440 sẽ mất nhiều năm và hàng chục lần phóng để mạng lưới cung cấp vùng phủ sóng ổn định, ngay cả khi chỉ giới hạn trong lãnh thổ Nga.

Novye Izvestija cho biết Bureau 1440 được thành lập vào năm 2020. Năm 2022, công ty đổi tên và sáp nhập vào tập đoàn công nghệ X-Holding (hay IKS Holding) của Nga. Tập đoàn mẹ này sở hữu nhiều công ty chuyên cung cấp phần mềm, thiết bị cho cơ quan an ninh Nga để theo dõi lưu lượng mạng, chặn ứng dụng nhắn tin và kiểm duyệt Internet quốc gia.

An Khang tổng hợp