'Người dân phải biết mình đang ăn thịt bò hay trâu giả bò'

'Người dân phải biết mình đang ăn thịt bò hay trâu giả bò'

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân đề nghị giám sát thịt nhập khẩu từ khi vào Việt Nam đến lúc tiêu thụ, ngăn tình trạng thịt trâu bị giả thành thịt bò để lừa người mua.

Thảo luận dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) ngày 11/11, đại biểu Nguyễn Đình Xuân, Bí thư Đảng ủy phường Thanh Điền, tỉnh Tây Ninh, cho rằng quản lý thực phẩm phải xuyên suốt từ nhập khẩu, sản xuất, chế biến đến tiêu dùng, thay vì chỉ kiểm soát từng khâu riêng lẻ.

Dẫn số liệu hải quan, ông cho biết Việt Nam chi hơn 700 triệu USD nhập khẩu thịt trâu, bò đông lạnh, trong đó chủ yếu là thịt trâu. Tuy nhiên, trên thị trường trong nước, người tiêu dùng hầu như không thấy thịt trâu được bày bán. "Trừ một vài doanh nghiệp vừa bị phát hiện dùng thịt trâu biến thành thịt bò, còn số lượng thịt trâu rất lớn nhập khẩu đi đâu chúng ta không biết", ông nói.

Theo đại biểu, thực tế này đặt ra yêu cầu phải giám sát đường đi của thực phẩm sau nhập khẩu, từ phân phối, chế biến đến khi bán cho người tiêu dùng. Cơ quan cấp phép nhập khẩu không thể chỉ kiểm soát hàng hóa khi vào Việt Nam mà cần có cơ chế theo dõi quá trình lưu thông, sử dụng. "Người dân có quyền biết mình đang ăn thịt trâu hay thịt bò, bởi đây là hai loại thực phẩm khác nhau về nguồn gốc và giá bán", ông nhấn mạnh.

Đại biểu cũng cảnh báo tình trạng thực phẩm nhập khẩu không được sử dụng đúng mục đích. Đơn cử như trường hợp cơ quan công an từng phát hiện doanh nghiệp nhập dầu thực vật dùng cho thức ăn gia súc nhưng lại đưa vào chế biến thực phẩm cho người. Những vụ việc này cho thấy nếu thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, thực phẩm không bảo đảm chất lượng hoặc bị gian lận có thể lọt qua nhiều khâu trước khi đến tay người tiêu dùng.

Vì vậy, ông đề nghị luật quy định rõ trách nhiệm giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng, đồng thời thiết lập cơ chế cảnh báo, thu hồi thực phẩm không an toàn kịp thời. Các cơ sở sản xuất, chế biến phải có phương án thu hồi sản phẩm khi phát hiện vi phạm. Doanh nghiệp nắm rõ hàng hóa đã phân phối cho những đơn vị nào nên phải chủ động phối hợp thu hồi thay vì chỉ chờ cơ quan chức năng xử lý.

Thời gian qua, cơ quan công an đã phát hiện nhiều vụ dùng thịt trâu để làm giả sản phẩm từ thịt bò. Tháng 8/2026, Công an Đồng Nai khởi tố, bắt tạm giam 4 người liên quan đường dây sản xuất, buôn bán khô bò giả. Tại cơ sở sản xuất, cảnh sát thu giữ khoảng 400 kg thịt trâu nguyên liệu, hơn 1,6 tấn thịt khô thành phẩm dán nhãn "khô bò", cùng gia vị, phụ gia và máy móc. Kết quả giám định xác định toàn bộ số thịt được kiểm tra là thịt trâu.

'Không thể cứ báo trước rồi mới kiểm tra thực phẩm'

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, cho rằng dự luật chưa khắc phục được bất cập trong công tác kiểm tra, giám sát thực phẩm sau khi doanh nghiệp được cấp phép.

Theo bà, nhiều vụ vi phạm thời gian qua xảy ra tại những cơ sở có đầy đủ giấy phép, hồ sơ hợp pháp. Điều đó cho thấy việc kiểm tra điều kiện ban đầu là cần thiết nhưng không đủ bảo đảm an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, sau khi bỏ thanh tra chuyên ngành, hoạt động giám sát chủ yếu dựa vào kiểm tra, trong khi quy trình kiểm tra theo kế hoạch phải qua nhiều bước phê duyệt và thông báo trước cho doanh nghiệp.

Bà dẫn trường hợp một cơ sở nhiều lần đóng cửa, không hợp tác khi đoàn kiểm tra đến làm việc theo kế hoạch. Sau đó, bà quyết định kiểm tra đột xuất và phát hiện doanh nghiệp sử dụng hàng quá hạn. Cơ sở bị xử phạt nhưng lại khiếu nại vì cho rằng đoàn kiểm tra không thực hiện đúng kế hoạch đã thông báo.

"Doanh nghiệp bị phát hiện trong trường hợp đã được báo trước thì phải rất tệ mới bị phát hiện", bà nói, cho rằng cơ chế hiện nay đang hạn chế khả năng phát hiện vi phạm của cơ quan quản lý.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị tạo điều kiện cho lực lượng chức năng kiểm tra đột xuất, đồng thời bỏ quy định giới hạn tần suất kiểm tra không quá một lần mỗi năm.

Theo bà, lực lượng quản lý hiện quá mỏng so với số cơ sở sản xuất, kinh doanh nên không thể kiểm tra tất cả doanh nghiệp thường xuyên. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải luôn có ý thức duy trì điều kiện an toàn thực phẩm vì có thể bị kiểm tra bất cứ lúc nào khi phát sinh dấu hiệu hoặc nguy cơ vi phạm.

Bà cũng đề nghị tăng nhân lực chuyên trách cho hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt ở cấp xã. Trước đây, nhiều chi cục an toàn vệ sinh thực phẩm cấp tỉnh có chưa đến 20 biên chế, trong khi phải đảm nhận từ cấp phép đến kiểm tra, giám sát. Sau khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, phần lớn hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm vẫn diễn ra trực tiếp tại xã, phường nhưng nơi đây gần như chưa có biên chế chuyên trách về an toàn thực phẩm.

Đại biểu cho rằng luật cần quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và nhân lực cho cơ quan quản lý ở cơ sở, bảo đảm việc kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm được thực hiện kịp thời.

Sơn Hà