Men tụy bé gái 6 tuổi tăng gấp 47 lần bình thường

TP HCMDung, 6 tuổi, đau bụng, nôn ói liên tục, tưởng rối loạn tiêu hóa song bác sĩ chẩn đoán viêm tụy cấp, men tụy tăng gấp 47 lần bình thường.

Kết quả xét nghiệm máu của bệnh nhi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận nồng độ lipase - một loại men tụy lên đến 2.779 U/L, trong khi bình thường 60 U/L. Siêu âm ổ bụng ghi nhận tụy tăng kích thước, dấu hiệu viêm quanh tuyến tụy.

BS.CKI Lâm Bội Hy, khoa Nhi, cho biết trẻ được chẩn đoán viêm tụy cấp khi có ít nhất hai trong ba dấu hiệu gồm đau bụng đặc trưng, men tụy tăng gấp ba lần bình thường trở lên, và hình ảnh học ghi nhận tổn thương tụy. Bác sĩ xác định bé Dung viêm tụy cấp.

Tuyến tụy nằm ở vùng thượng vị, phía sau dạ dày, đóng vai trò tiết ra các enzyme giúp tiêu hóa chất béo, đạm và đường, đồng thời tiết hormone insulin điều hòa đường huyết. Ở trạng thái bình thường, các enzyme này tồn tại ở dạng bất hoạt và chỉ được kích hoạt khi chảy xuống ruột non. Viêm tụy cấp xảy ra khi các enzyme này bị kích hoạt ngay trong lòng tuyến tụy, gây ra quá trình "tự tiêu hủy" và viêm mô tụy.

Mẹ bé cho biết trước ngày nhập viện, bé ăn nhiều bánh ngọt, xôi khúc, thịt gà. Khi con xuất hiện triệu chứng, gia đình nghĩ bé bị rối loạn tiêu hóa do ăn uống.

Bác sĩ Hy cho hay viêm tụy cấp ở trẻ em không phổ biến như các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Triệu chứng ban đầu có thể giống viêm dạ dày ruột hoặc rối loạn tiêu hóa. Bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc đồ ngọt không trực tiếp gây viêm tụy cấp. Tuy nhiên, lượng chất béo lớn có thể kích thích tuyến tụy tăng tiết enzyme tiêu hóa. Ở trẻ có sẵn các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn, tình trạng này có thể góp phần khởi phát cơn viêm tụy cấp.

Bệnh còn có thể liên quan đến sỏi mật, bất thường đường mật, chấn thương bụng, nhiễm trùng, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn chuyển hóa như tăng mỡ máu, tăng canxi máu hoặc yếu tố di truyền. Một số trường hợp không xác định được nguyên nhân, theo bác sĩ Hy.

Dung được truyền dịch để bù lượng nước, điện giải mất do nôn, sử dụng thuốc giảm tiết axit dạ dày. Trong giai đoạn đầu, bác sĩ tạm thời cho bé nhịn ăn, theo dõi chặt chẽ tình trạng đau bụng, nôn. Khi triệu chứng giảm, bác sĩ điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp theo khả năng dung nạp.

Sau 7 ngày điều trị, Dung hết đau bụng, không còn nôn ói, ăn uống trở lại bình thường. Xét nghiệm kiểm tra ghi nhận lipase giảm còn 211 U/L, bé được xuất viện, hướng dẫn chế độ ăn và tái khám theo lịch hẹn.

Bác sĩ Hy cho biết viêm tụy cấp ở trẻ thường gây đau bụng vùng trên hoặc quanh rốn, buồn nôn, nôn ói, chán ăn. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột, kéo dài, lan ra sau lưng. Trường hợp nặng, trẻ có thể sốt, bụng chướng, mệt lả hoặc mất nước. Bác sĩ chẩn đoán dựa trên khám, xét nghiệm men tụy và siêu âm bụng.

Viêm tụy cấp nặng có thể gây tụ dịch quanh tụy, hoại tử mô tụy, suy hô hấp, suy thận hoặc suy đa cơ quan. Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm nếu đau bụng kéo dài, dữ dội, kèm nôn ói liên tục, sốt, bụng chướng hoặc mệt lả.

Để phòng bệnh, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn bánh kẹo, uống nước ngọt, thực phẩm chiên rán, nhiều chất béo; tăng rau xanh, trái cây và duy trì chế độ ăn cân đối. Trẻ từng viêm tụy cấp cần tái khám theo hẹn để phòng ngừa tái phát.

Phương Đặng

* Tên người bệnh đã được thay đổi

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp