Mẹ tiền sản giật, song thai sinh non

TP HCMMang song thai ở tuổi 40, chị Thảo bị tiền sản giật phải sinh mổ cấp cứu ở tuần 29, hai bé chào đời nặng 860 g và 1,1 kg.

Đây là lần mang thai thứ hai của chị Thảo. Lần đầu chị cũng sinh mổ cấp cứu do huyết áp tăng vọt. Lần này, chị mang song thai nhờ thụ tinh ống nghiệm, khám thai định kỳ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Ở tuần 12, chị bị tăng huyết áp, sàng lọc tiền sản giật thuộc nhóm nguy cơ cao được dự phòng bằng thuốc Aspirin, uống thuốc hạ huyết áp theo chỉ định của bác sĩ.

Mỗi hai tuần, chị khám tại Trung tâm Sản Phụ khoa và Tim mạch để theo dõi tốc độ tăng trưởng của thai nhi và đánh giá toàn diện sức khỏe của mẹ. Đến tuần 24, chiều dài kênh cổ tử cung của chị còn 20 mm, trong khi bình thường là 30-50 mm. BS.CKII Phan Thế Thi, Trung tâm Sản Phụ khoa, giải thích trọng lượng hai thai và áp lực nước ối đè lên cổ tử cung lớn hơn nhiều so với đơn thai. Khi cổ tử cung ngắn chỉ còn 20 mm, thai phụ có nguy cơ sinh non cao. Nếu hai bé chào đời quá sớm, các cơ quan nội tạng, đặc biệt là phổi chưa trưởng thành, khó thích nghi với môi trường bên ngoài bụng mẹ, làm tăng tỷ lệ tử vong hoặc gặp di chứng về sau.

Sau hội chẩn, bác sĩ quyết định đặt vòng nâng nhằm giảm áp lực trực tiếp của song thai lên cổ tử cung, nỗ lực kéo dài thai kỳ lâu nhất có thể. Đây là thủ thuật nhẹ nhàng, không gây đau đớn, không tác động vào tử cung hay túi ối, hạn chế kích thích sinh non, nhiễm trùng.

Chị Thảo bị đái tháo đường thai kỳ, có nhiều biến chứng. Hai thai có thể chậm tăng trưởng trong tử cung hoặc quá to, hạ đường huyết, suy hô hấp sau sinh, bé có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường khi trưởng thành. Bác sĩ Sản Phụ khoa - Tim mạch - Nội tiết phối hợp kiểm soát huyết áp, đường huyết cho thai phụ, theo dõi biểu đồ phát triển của từng thai.

Đến tuần 28, chị đột ngột phù tay chân, huyết áp tăng vọt lên 160/100 mmHg, nhập viện cấp cứu. Êkíp điều trị hạ áp, phòng ngừa co giật cho chị, tiêm đủ liều trưởng thành phổi để giảm tỷ lệ suy hô hấp và thuốc bảo vệ hệ thần kinh cho hai bé khi chào đời. Tuy nhiên, huyết áp của chị Thảo không giảm, dù bác sĩ điều chỉnh thuốc theo phác đồ, mặt chị sưng phù, hai mắt mờ dần đi.

Kết quả xét nghiệm ghi nhận chỉ số tiểu đạm cao bất thường, đường huyết cũng không ổn định. Bác sĩ Thi cho biết thai phụ tăng huyết áp không thể kiểm soát, diễn tiến tiền sản giật nặng, buộc phải sinh mổ khẩn cấp.

Sau sinh, chị Thảo tiếp tục được theo dõi, các chỉ số sinh hiệu ổn định, sức khỏe hồi phục dần, xuất viện với khuyến nghị khám mắt và tim mạch định kỳ.

Bé gái nặng 1,1 kg, còn bé trai bị suy dinh dưỡng bào thai chỉ nặng 860 g. BS.CKI Lê Thị Ngọc Dung, Trung tâm Sơ sinh, cho biết cả hai bé đều phản xạ yếu, không tự thở, nhịp tim không đều, được hồi sức bằng "phác đồ giờ vàng" tại phòng sinh. Êkíp Sơ sinh đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp, ủ ấm bằng túi giữ nhiệt chuyên dụng để ổn định thân nhiệt, đưa các bé về Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) nuôi trong lồng ấp.

Hai bé suy hô hấp, được điều trị kháng sinh theo phác đồ, kết hợp bơm surfactant trực tiếp vào đường thở giúp nở các phế nang, cải thiện sự đàn hồi của phổi, giảm mức độ phụ thuộc vào máy thở. Sau bơm surfactant, phổi nở tốt, hô hấp ổn định, êkíp rút nội khí quản và chuyển sang chế độ thở máy không xâm lấn.

Hai bé được truyền dinh dưỡng tĩnh mạch, kết hợp ăn lượng nhỏ sữa mẹ qua ống thông dạ dày để kích thích ruột và tăng cường miễn dịch. Khoảng 20 ngày sau sinh, cả hai bé ngưng truyền dịch đường tĩnh mạch, ăn hoàn toàn bằng đường tiêu hóa với lượng sữa tăng dần theo nhu cầu, chuyển sang thở CPAP (thông khí áp lực dương qua mũi).

Bác sĩ chỉ định chích thuốc tạo máu nhằm thúc đẩy tủy xương tự sản xuất hồng cầu mới giúp tăng cường tuần hoàn và khắc phục tình trạng thiếu máu thường gặp ở trẻ sinh non nhẹ cân. Trong quá trình chăm sóc, êkíp phát hiện bé gái bị viêm võng mạc mắt hai bên, điều trị bằng thuốc nhỏ mắt, theo dõi sau đó ghi nhận diễn tiến thuận lợi và hai mắt cải thiện tốt. Trong khi đó, bé trai được nâng bậc kháng sinh để kiểm soát tối ưu tình trạng nhiễm trùng.

Chị Thảo có tiền sử trầm cảm, sau sinh sức khỏe yếu nên chồng chị vào bệnh viện ấp da kề da với hai bé mỗi ngày. Hai bé ổn định nhịp tim, nhịp thở, giảm căng thẳng, cải thiện hệ miễn dịch, phát triển tốt hơn và tăng kết nối với bố.

Sau hai tháng nuôi dưỡng, bé gái tăng lên 2,6 kg, còn bé trai nặng 2,5 kg, tự thở, bú tốt, được tiêm phòng đầy đủ và xuất viện.

Bác sĩ Dung khuyến nghị những trường hợp song thai, mẹ lớn tuổi, nhiều bệnh nền, nên theo dõi thai kỳ tại bệnh viện có sự phối hợp đa chuyên khoa nhằm phát hiện sớm biến chứng, can thiệp kịp thời.

Ngọc Châu

Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp