Đồng ThápRời TP HCM sau nhiều năm làm kỹ sư điện, Phạm Thế Hải trở về quê nhà Sa Đéc, đưa nghề bột gạo trăm tuổi lên chiếc ống hút rồi nui ống, sợi phở, xuất khẩu đến nhiều thị trường tỷ USD.
Trong căn xưởng 6.000 m2 của Công ty Cổ phần Tinh Bột Xanh, ông Phạm Thế Hải (sinh năm 1984) mỗi ngày đều tự mình kiểm tra những túi nui, phở mỗi khi xuất xưởng, dù các sản phẩm đều đi qua quy trình khắt khe. Ông coi đó là niềm vui, cũng tự ví mình là "Trưởng thôn Hải Bột", sau 7 năm chọn gắn bó với từng hạt gạo, giọt nước sông Ngã Bát quê nhà Đồng Tháp.
"Ván cược" hàng tỷ đồng
Làng bột Sa Đéc có lịch sử hơn 100 năm, gắn với nguồn nguyên liệu lúa gạo dồi dào và kinh nghiệm chế biến được truyền qua nhiều thế hệ. Xóm bột đầu tiên hình thành ở Tân Phú Đông, sau đó nghề lan rộng ra nhiều khu vực tại Sa Đéc. Người dân tận dụng nguồn nước sông Ngã Bát trong quá trình sản xuất, tạo nên loại bột gạo có đặc tính trắng, dai, mềm và hương vị riêng. Nghề làm bột gạo Sa Đéc còn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hình ảnh quá trình tạo ra bột gạo tại làng nghề Sa Đéc. Ảnh: NVCC
Năm 2019, xu hướng sống xanh bắt đầu lan rộng. Nhìn làng nghề bột gạo Tân Phú Đông (Sa Đéc) có lịch sử hơn thế kỷ với nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng chủ yếu làm thủ công, Phạm Thế Hải ấp ủ ý tưởng khởi nghiệp với ống hút tự hủy từ chính nguyên liệu này.
Gạt bỏ hoài nghi, Hải rời công việc kỹ sư điện, từ TP HCM trở về quê. Ông gom toàn bộ tiền tích lũy để mua những chiếc máy đầu tiên, dựng nhà xưởng, bắt đầu thử nghiệm.
Thời gian đầu, khó khăn chồng chất. Chưa có kinh nghiệm sản xuất, ống hút gạo đòi hỏi nhiều công đoạn thử nghiệm, tỷ lệ thu hồi thành phẩm thấp. Có những lần 10 kg nguyên liệu chỉ thu được khoảng 0,5 kg sản phẩm, khiến chi phí sản xuất và rủi ro đầu tư tăng cao.
Suốt ba tháng thử nghiệm, hàng tấn bột phải bỏ đi vì tạo hình của thành phẩm chưa đạt yêu cầu. Nhiều đêm thức trắng, ông Hải ngồi bên bàn làm việc, liên tục điều chỉnh công thức và quy trình sản xuất. Đến tháng 7/2019, nhìn những mẻ ống hút gạo với vẻ ngoài cứng chắc ra lò, ông biết mình đã thành công.
Dòng sản phẩm ống hút bột - sản phẩm khởi nghiệp của anh Hải. Ảnh: Ngọc Tài
Nhưng khởi nghiệp trong lĩnh vực mới, khó khăn không chỉ dừng ở sản xuất mà lớn hơn là phải tìm khách hàng và xây dựng thị trường. Những ngày đầu, ông chưa hình dung hết các yêu cầu về phân phối, quảng bá và xuất khẩu. Ngoài thời gian ở nhà máy, kỹ sư 8x liên tục tham gia chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ và sự kiện kết nối doanh nghiệp để giới thiệu sản phẩm, tìm đối tác.
Những hoạt động ấy dần mang về quả ngọt. Thông qua hoạt động xúc tiến của ngành công thương, sản phẩm dần tiếp cận khách hàng. Ống hút gạo còn được tiêu thụ tại một số thị trường như châu Âu, Australia và New Zealand.
"Ngay từ đầu tôi không nghĩ đến điều gì lớn lao mà đi từng bước nhỏ, kiên trì tích lũy từng chút một"
Anh Hải giới thiệu với các đối tác tại THAIFEX - Anuga Asia (hội chợ thương mại quốc tế tổ chức tại Thái Lan). Ảnh: NVCC.
Đưa bột Sa Đéc vươn xa
Một năm sau ngày khởi nghiệp, khi ống hút gạo vừa tạo chỗ đứng trên thị trường, công ty Tinh Bột Xanh lại đứng trước loạt thách thức. Covid-19 bùng phát, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Sau dịch, nhu cầu tiêu dùng thay đổi, trong khi ống hút gạo phụ thuộc khá nhiều vào xu hướng tiêu dùng xanh.
Ông Hải nhận ra doanh nghiệp khó phát triển ổn định nếu chỉ tập trung vào một sản phẩm. Trong khi đó, nguồn nguyên liệu bột gạo dồi dào của Sa Đéc có thể được khai thác cho nhiều dòng thực phẩm khác. Hiện, phần lớn cơ sở trong làng nghề Sa Đéc hoạt động theo quy mô hộ gia đình, chủ yếu cung cấp bột tươi hoặc chế biến những sản phẩm quen thuộc như hủ tiếu, bánh phồng tôm.
Bức tranh đó giúp ông nhìn ra một mảnh đất trống mới: những sản phẩm được chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng và phát triển theo hướng chế biến sâu. Cuối năm 2020, từ kinh nghiệm sản xuất ống hút, doanh nghiệp thử nghiệm làm nui gạo ngũ sắc. Không dùng phẩm màu công nghiệp, ông lặn lội tìm màu tự nhiên từ lá cẩm, hoa đậu biếc, hạt dành dành và gấc. Những cọng nui rực rỡ, dai ngon tự nhiên dần trở thành sản phẩm nhận diện của doanh nghiệp. Từ đó, các phiên bản nui với hình dạng và thành phần khác nhau tiếp tục được phát triển.
Nui làm từ màu của rau củ. Ảnh: Ngọc Tài
Sau nui, ông nghiên cứu bánh canh ống, có hình dạng khác biệt so với sợi bánh canh thông thường. Thiết kế dạng ống giúp nước súp phần nước súp đậm đà lưu trong lòng sợi bánh, tạo trải nghiệm mới cho người dùng. Sản phẩm cũng có nhiều phiên bản như gạo lứt, ngũ sắc, rau chùm ngây và khoai lang.
Danh mục tiếp tục mở rộng với bún, phở và các dòng thực phẩm chế biến từ tinh bột gạo. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, doanh nghiệp hướng đến những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.
Năm 2019, Công ty Cổ phần Tinh Bột Xanh chính thức ra đời, phát triển các dòng sản phẩm dưới thương hiệu Tinh Bột Xanh và FUMA, cung cấp 5 loại sản phẩm với hơn 80 mã hàng hóa khác nhau. Mỗi ngày, khoảng 3 tấn sản phẩm từ bột gạo Sa Đéc theo chân các nhà phân phối đi khắp cả nước. Ông coi thị trường nội địa là trọng tâm, mảng xuất khẩu sẽ thực hiện theo đơn đặt hàng.
Từ một xưởng cơ nhỏ, đến nay ông Hải đã gây dựng nên nhà máy rộng 6.000 m2, công suất 800-1.000 tấn mỗi năm, tạo việc làm ổn định cho hơn 30 lao động địa phương. Dây chuyền sản xuất khép kín, ứng dụng công nghệ từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến đóng gói thành phẩm. Đơn vị ứng dụng công nghệ phối trộn và ép đùn tiên tiến, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu chi phí và bảo vệ môi trường.
Ống hút làm từ bột gạo phối trộn màu của rau củ. Ảnh: NVCC
Nhìn lại hành trình 7 năm từ một kỹ sư điện đến "Hải Bột", ông cho biết khởi nghiệp không chỉ là tìm ra một sản phẩm có thể bán được. Doanh nghiệp phải giải những bài toán về chất lượng khi tăng sản lượng, cải tiến công nghệ, phát triển sản phẩm mới và khai thác tốt hơn nguồn nguyên liệu hiện có.
Lớn hơn, ông mang giấc mơ nâng giá trị hạt gạo, đưa tinh hoa của làng nghề truyền thống vươn xa, hiện diện trong những bữa cơm người Việt lẫn bếp ăn toàn cầu.
"Tôi mang giấc mơ đó theo mỗi ngày", ông nói, tiếp tục cùng những người công nhân của Tinh Bột Xanh kiểm tra các gói nui ngũ sắc, trước khi sản phẩm ấy xuất xưởng, tiếp tục mang bản sắc bột gạo Sa Đéc vươn xa.
Ngọc Tài
Source: VnExpress
At a glance
- Topic
- World
- Country
- 🇻🇳 VN
- Publisher language
- VI
- Added to Allnira