Con kín lịch STEM, Tiếng Anh liên kết vì cha mẹ sợ không phát triển toàn diện

Con kín lịch STEM, Tiếng Anh liên kết vì cha mẹ sợ không phát triển toàn diện

Nhiều cha mẹ lo con không phát triển toàn diện nếu không học Tiếng Anh tăng cường, STEM, kỹ năng sống hay các môn liên kết.

Nếu con không học Tiếng Anh tăng cường, STEM, kỹ năng sống hay các môn liên kết tổ chức trong trường, liệu con có bị thiệt thòi so với bạn bè? Đằng sau câu hỏi ấy không chỉ là chuyện một khoản học phí, mà còn là nỗi lo của nhiều bậc phụ huynh: sợ con mình chậm hơn người khác, thiếu một kỹ năng nào đó, bỏ lỡ một cơ hội nào đó trong hành trình trưởng thành.

Trong một xã hội mà ngoại ngữ, công nghệ, kỹ năng giao tiếp và khả năng thích ứng ngày càng quan trọng, cha mẹ muốn dành cho con những điều kiện học tập tốt nhất là tâm lý dễ hiểu. Nhưng cũng chính từ đây, chúng ta cần đặt ra một câu hỏi lớn hơn: cơ hội phát triển toàn diện của học sinh phải được bảo đảm bằng chất lượng giáo dục phổ thông hay phụ thuộc vào khả năng chi trả của từng gia đình?

Chúng ta thường nói trẻ em cần được phát triển toàn diện, nhưng đôi khi lại vô tình đồng nhất khái niệm ấy với việc học càng nhiều môn càng tốt. Một đứa trẻ có thể kín lịch từ sáng đến tối với Tiếng Anh, STEM, nghệ thuật, thể thao và kỹ năng sống, nhưng điều đó chưa chắc đồng nghĩa với việc em phát triển hài hòa về trí tuệ, thể chất, cảm xúc và nhân cách. Khi thời gian nghỉ ngơi, vui chơi, đọc sách và trò chuyện với gia đình bị thu hẹp, việc học nhiều hơn đôi khi lại khiến trẻ mệt mỏi, mất động lực và không còn đủ khoảng trống để khám phá chính mình.

Tôi không phủ nhận giá trị của các môn liên kết. Nếu được thiết kế tốt, có mục tiêu rõ ràng, đội ngũ đủ năng lực và phương pháp phù hợp, những hoạt động này có thể đem lại nhiều trải nghiệm hữu ích. Tiếng Anh giúp học sinh mở rộng khả năng giao tiếp; STEM khơi gợi tư duy khoa học; thể thao và nghệ thuật hỗ trợ phát triển thể chất, cảm xúc, óc sáng tạo và khả năng hợp tác. Vấn đề không nằm ở tên gọi của môn học hay việc hoạt động ấy có thu phí hay không, mà nằm ở giá trị giáo dục thực chất mà học sinh nhận được.

>> 'Giáo viên gọi điện giục tôi cho con học môn liên kết'

Một học sinh học Tiếng Anh nhiều giờ chưa chắc đã tự tin giao tiếp. Một em tham gia nhiều lớp kỹ năng sống chưa chắc đã biết lắng nghe, tôn trọng người khác hay chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Một sản phẩm STEM đẹp mắt cũng chưa đủ chứng minh trẻ đã phát triển tư duy khoa học nếu các em không được đặt câu hỏi, thử nghiệm, phân tích và tự tìm lời giải. Bởi vậy, điều cần quan tâm không chỉ là trẻ đã tham gia bao nhiêu hoạt động, mà là sau mỗi hoạt động, các em hiểu thêm điều gì, làm được việc gì và trưởng thành ra sao?

Một đứa trẻ có thể học tư duy khoa học trong phòng thí nghiệm hiện đại, nhưng cũng có thể bắt đầu từ việc quan sát một hạt đậu nảy mầm. Các em có thể học kỹ năng hợp tác trong lớp học dự án, nhưng cũng có thể rèn luyện điều đó khi cùng bạn hoàn thành một công việc chung ở trường. Những trải nghiệm này không hoàn toàn thay thế được chương trình giáo dục chuyên biệt, song cho thấy phát triển năng lực không chỉ phụ thuộc vào số tiền gia đình bỏ ra. Điều quan trọng là người lớn biết tạo môi trường để trẻ học hỏi, thực hành và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

Đối với hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, thông tin về mục tiêu, nội dung, chương trình, thời lượng, địa điểm, đội ngũ thực hiện, đơn vị phối hợp và mức thu cần được công khai theo quy định trước khi tổ chức và khi có điều chỉnh. Phụ huynh phải có đủ thông tin để đưa ra lựa chọn thực chất, không bị gây áp lực trực tiếp hoặc gián tiếp. Việc học sinh không tham gia hoạt động tự nguyện cũng không được trở thành căn cứ để phân biệt đối xử, tạo bất lợi trong các hoạt động giáo dục khác hoặc khiến các em cảm thấy mình không thuộc về tập thể.

Tinh thần quản lý giáo dục không phải là cấm đoán mọi hoạt động có thu phí, mà là xác định đúng giới hạn, ngăn ngừa lạm dụng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh. Một dịch vụ giáo dục được tổ chức đúng quy định, đáp ứng nhu cầu thực tế và có chất lượng hoàn toàn có thể mang lại giá trị. Nhưng giá trị ấy phải được chứng minh bằng kết quả và sự tiến bộ của người học, chứ không thể dựa vào lợi thế tổ chức ngay trong trường để tạo tâm lý rằng ai không tham gia sẽ chịu thiệt thòi.

Trở lại với câu hỏi ban đầu: không học môn liên kết, học sinh có mất cơ hội phát triển toàn diện không? Theo tôi, nếu nhà trường thực hiện đầy đủ trách nhiệm giáo dục, chương trình chính khóa có chất lượng, các hoạt động tăng cường thiết yếu được bảo đảm và môi trường học tập tôn trọng mọi học sinh, việc không tham gia một lớp học có thu phí không đồng nghĩa với việc đứa trẻ mất đi cơ hội phát triển. Nhưng nếu chương trình giáo dục còn thiếu trải nghiệm, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, hoặc có sự phân biệt giữa học sinh tham gia và không tham gia hoạt động tự nguyện, thì những vấn đề ấy phải được nhận diện và giải quyết bằng trách nhiệm quản lý, chứ không thể mặc nhiên yêu cầu phụ huynh bỏ thêm tiền.

Vũ Thị Minh Huyền

• Đóng tiền học STEM khi chương trình đã có đủ
• Trường than vãn chương trình quá tải nhưng dạy thêm STEM, Kỹ năng sống
• 'Bị bắt đăng ký lớp Tiếng Anh liên kết khi nhập học cho con'
• Cắn răng chi tiền triệu cho con học môn liên kết vì xen giờ học chính khóa
• 'Tôi cho con học trường tư để không phát sinh tiền học liên kết'
• Tiền học cho con 1,8 triệu đồng một tháng vì bảy môn liên kết