'Cần dán nhãn cảnh báo thực phẩm nhiều đường, muối gây nguy cơ bệnh tật'

'Cần dán nhãn cảnh báo thực phẩm nhiều đường, muối gây nguy cơ bệnh tật'

Đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị dán nhãn cảnh báo ở mặt trước thực phẩm đóng gói chứa nhiều đường, muối, chất béo để người dân nhận biết nguy cơ béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch.

Chiều 11/11, thảo luận dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Lê Hoàng Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cho rằng dự luật "mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai".

Ông dẫn thực tế Việt Nam có hơn 21 triệu người trưởng thành mắc bệnh tim mạch, khoảng 5 triệu người mắc đái tháo đường và tỷ lệ trẻ em thành thị thừa cân, béo phì ở mức 40%. Trong khi đó, nhiều thực phẩm đóng gói chứa lượng lớn đường, muối, chất béo chuyển hóa nhưng người tiêu dùng khó nhận biết nguy cơ đối với sức khỏe.

Theo đại biểu, Quốc hội đã quyết định áp thuế với nước giải khát có đường, song chính sách này mới tác động đến một nhóm sản phẩm. Hàng nghìn loại thực phẩm đóng gói khác vẫn chứa nhiều đường, muối và chất béo nhưng chưa có cảnh báo dễ nhận biết. "Bảng thành phần chữ nhỏ mặt sau, người cao tuổi khó đọc, trẻ em không hiểu; người tiêu dùng cần biết mức đường, muối, chất béo ngay khi cầm lên", ông nói.

Đại biểu đề nghị thực phẩm bao gói sẵn có hàm lượng đường, muối hoặc chất béo vượt ngưỡng phải có nhãn cảnh báo ở mặt trước. Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng áp dụng, lộ trình chuyển đổi từ 2 đến 3 năm, đồng thời có chính sách phù hợp với sản phẩm truyền thống và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông, việc dán nhãn không nhằm cấm sản xuất, kinh doanh mà giúp người dân lựa chọn thực phẩm phù hợp, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp giảm đường, muối và chất béo trong sản phẩm.

Để bảo vệ trẻ em, đại biểu còn đề nghị hạn chế quảng cáo các thực phẩm thuộc diện phải dán nhãn cảnh báo. Những sản phẩm này không được quảng cáo trong chương trình, khung giờ hoặc nền tảng dành cho trẻ em; không sử dụng nhân vật hoạt hình, quà tặng để thu hút trẻ và không quảng cáo, tài trợ hoặc bày bán trong trường học. Các quy định này cần đưa ngay vào Luật An toàn thực phẩm, đồng thời giao Bộ Y tế thống nhất quản lý để tránh chồng chéo.

Cần thu hồi giấy chứng nhận ngay khi cơ sở gây ngộ độc tập thể

Cũng thảo luận về dự luật, đại biểu Phạm Trọng Nhân, thành viên Ban Nghiên cứu phát triển TP HCM, chỉ ra một điểm bất hợp lý trong quy định thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Theo ông, dự thảo tháng 10 quy định 9 trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận, trong đó có sử dụng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, bị xử phạt hai lần trong 12 tháng và để xảy ra ngộ độc. Tuy nhiên, cả 4 căn cứ này không còn trong dự thảo trình Quốc hội ngày 11/11, các trường hợp thu hồi chủ yếu liên quan đến thủ tục, giấy tờ. "Nếu làm giả một tờ giấy thì bị thu hồi; còn làm giả cả lô thực phẩm, để cả bếp ăn phải đi cấp cứu thì dự luật không còn coi là căn cứ thu hồi", ông nói.

Đại biểu cũng chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa báo cáo giải trình của cơ quan soạn thảo và dự thảo luật. Báo cáo ngày 10/11 khẳng định đã quy định thu hồi giấy chứng nhận khi xảy ra ngộ độc tập thể gây tử vong, nhưng điều khoản được dẫn chiếu trong dự thảo lại quy định thu hồi theo đề nghị của tổ chức, cá nhân.

Ông đề nghị giải thích vì sao các căn cứ xử lý vi phạm nghiêm trọng bị rút khỏi dự thảo, đồng thời khôi phục quy định thu hồi ngay giấy chứng nhận đối với cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình, theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Theo đại biểu, không nên chờ cơ sở tái phạm hoặc xảy ra chết người mới áp dụng biện pháp mạnh. Luật cũng cần quy định thời hạn không được cấp lại giấy chứng nhận và công khai cơ sở vi phạm.

Một bất cập khác được ông Nhân nêu là trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm vẫn phân tán giữa nhiều bộ, ngành. Bộ Y tế được xác định là đầu mối nhưng chưa có đủ thẩm quyền điều phối, xử lý khi các cơ quan không thống nhất. Ví dụ một lô thực phẩm sản xuất tại tỉnh này, bán qua sàn thương mại điện tử đến nhiều địa phương rồi gây ngộ độc ở tỉnh khác. Dự thảo chưa xác định rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm cảnh báo, quyết định phạm vi thu hồi và theo dõi việc xử lý đến cùng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị giao Bộ Y tế chủ trì xử lý sự cố an toàn thực phẩm liên tỉnh, có quyền quyết định phạm vi cảnh báo, thu hồi trên toàn quốc; đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ trong phòng chống thực phẩm giả.

Ông cũng đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội hàng năm về kết quả quản lý an toàn thực phẩm, thể hiện qua số người ngộ độc, tử vong, thời gian truy xuất nguồn gốc và tỷ lệ thu hồi thực phẩm không an toàn. "Cắt thủ tục của người làm ăn tử tế bao nhiêu, thì phải siết chế tài với kẻ làm ăn gian dối bấy nhiêu", ông nhấn mạnh.

Không nên miễn giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho bếp ăn trường học

Đại biểu Châu Quỳnh Dao, Hiệu trưởng Trường THPT Ngô Sĩ Liên, An Giang, lo ngại quy định cho phép bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh được miễn giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Theo dự thảo, các bếp ăn này chỉ cần cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm và gửi chính quyền địa phương quản lý.

Bà Dao cho rằng quy định này tiềm ẩn rủi ro khi nhiều bếp ăn trường học, nhà máy phục vụ hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người mỗi ngày. "Vi khuẩn, nấm mốc hay hóa chất độc hại không phân biệt bếp ăn có đăng ký kinh doanh hay không", bà nói, đồng thời dẫn số liệu cho thấy các vụ ngộ độc tại bếp ăn tập thể tự nấu chiếm gần 23% tổng số vụ nhưng liên quan đến hơn 84% số người bị ngộ độc trên cả nước.

Riêng 10 tháng đầu năm 2026, các trường học xảy ra 8 vụ ngộ độc, ảnh hưởng gần 500 học sinh; bếp ăn tự nấu tại doanh nghiệp xảy ra 9 vụ, liên quan khoảng 700 công nhân. Điều bất hợp lý là quán cơm phục vụ vài chục khách phải trải qua thẩm định, kiểm tra để được cấp giấy chứng nhận, trong khi bếp ăn trường học phục vụ hàng trăm học sinh lại có thể được miễn.

Bà đề nghị bỏ quy định miễn giấy chứng nhận đối với các bếp ăn tập thể này, đồng thời tăng cường giám sát chất lượng bữa ăn và quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra ngộ độc do buông lỏng quản lý hoặc tự ý cắt giảm chi phí bữa ăn vì lợi ích riêng.

Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp giữa năm 2027.

Sơn Hà