8 câu hỏi thường gặp về vaccine cúm dạng xịt

• Sức khỏe
• Vaccine
• Vaccine trẻ em

Thứ năm, 29/10/2026, 14:45 (GMT+7)

Vaccine dành cho trẻ ở độ tuổi nào, có gì khác với dạng tiêm… là những thắc mắc về vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt được giải đáp.

Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp thường gặp ở trẻ em. Ngoài gây sốt, mệt mỏi, ho kéo dài, bệnh có thể dẫn đến biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp, suy đa cơ quan, viêm não, viêm cơ tim. Tiêm chủng hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng cúm và giảm nguy cơ biến chứng.

Ngoài vaccine dạng tiêm, vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt cũng đang được phát triển. Vaccine đã được Hệ thống Tiêm chủng VNVC ra mắt và triển khai trên gần 300 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc ngày 28/10.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC giải đáp những thắc mắc thường gặp của phụ huynh về loại vaccine này.

Vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt là gì?

Vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt do Tập đoàn dược phẩm AstraZeneca (Anh) phát triển. Đây là vaccine cúm sống giảm độc lực. Vaccine chứa các virus cúm đã được làm yếu, giúp kích thích 3 lớp miễn dịch gồm miễn dịch niêm mạc mũi họng tại cửa ngõ virus thường xâm nhập, miễn dịch toàn thân và miễn dịch tế bào, giúp cơ thể chủ động nhận diện và chống lại virus cúm.

Vaccine được sử dụng bằng cách xịt trực tiếp vào hai bên mũi, không dùng kim tiêm. Mỗi liều có thể tích 0,2 ml, chia đều cho hai bên mũi. Khi xịt, trẻ chỉ cần thở bình thường, không phải hít sâu.

Vaccine đã được cấp phép tại hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều được phân phối trên toàn cầu. Tại Việt Nam, vaccine được Bộ Y tế cấp phép từ ngày 21/10/2025.

Trẻ nào được sử dụng và cần bao nhiêu liều?

Tại Việt Nam, vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt được chỉ định cho trẻ từ tròn 2 tuổi đến dưới 18 tuổi. Số liều phụ thuộc vào độ tuổi và tiền sử chủng ngừa cúm của trẻ.

Trẻ từ 2 tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng chủng ngừa cúm cần sử dụng hai liều, cách nhau một tháng, tối thiểu bốn tuần. Trẻ trong nhóm tuổi này đã từng chủng ngừa cúm sẽ sử dụng một liều cúm dạng xịt. Trẻ từ 9 tuổi đến dưới 18 tuổi sử dụng một liều. Sau đó, trẻ cần được chủng ngừa cúm hằng năm do kháng thể giảm dần và virus cúm liên tục biến đổi.

Phụ huynh nên mang theo sổ hoặc thông tin về các lần chủng ngừa cúm trước đây để bác sĩ khám sàng lọc, tư vấn lịch phù hợp.

Vaccine cúm dạng xịt khác gì với dạng tiêm?

Hai loại đều giúp cơ thể tạo miễn dịch phòng cúm nhưng khác nhau về đường sử dụng và công nghệ.

Vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt chứa virus cúm sống đã được làm yếu, sử dụng qua đường mũi. Virus trong vaccine có thể nhân lên giới hạn tại đường hô hấp trên, kích thích đáp ứng miễn dịch tại niêm mạc mũi họng và trong cơ thể. Đây là nơi virus cúm thường xâm nhập khi một người tiếp xúc với mầm bệnh. Loại vaccine mới mang đến thêm lựa chọn phòng bệnh không dùng kim tiêm, nhất là với trẻ sợ đau, sợ tiêm.

Vaccine cúm bất hoạt dạng tiêm chứa virus đã được bất hoạt hoặc thành phần của virus, không có khả năng nhân lên trong cơ thể. Vaccine được đưa vào cơ thể bằng đường tiêm, chủ yếu kích thích tạo kháng thể trong máu.

Vaccine cúm bất hoạt dạng tiêm được chỉ định cho trẻ từ 6 tháng tuổi, người lớn, người cao tuổi, người có bệnh nền, thai phụ và người suy giảm miễn dịch. Trong khi đó, vaccine cúm dạng xịt được chỉ định cho trẻ từ tròn 2 đến dưới 18 tuổi. Do là vaccine sống giảm độc lực, loại này không dùng cho thai phụ, người suy giảm miễn dịch, trẻ đang dùng aspirin/salicylate và trẻ 2-4 tuổi mắc hen hoặc có khò khè trong 12 tháng qua. Trẻ từ 5 tuổi mắc hen, người có bệnh mạn tính hoặc mới dùng thuốc kháng virus cúm cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng.

Mỗi loại có chỉ định riêng; bác sĩ sẽ tư vấn dựa trên độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Vaccine có hiệu quả phòng cúm như thế nào?

Phân tích gộp tám thử nghiệm trên hơn 20.000 trẻ từ 2 đến 17 tuổi ghi nhận hiệu lực bảo vệ khoảng 87-88% đối với các chủng cúm phù hợp với vaccine.

Hiệu quả bảo vệ trong thực tế có thể thay đổi giữa các mùa cúm, tùy theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ tương đồng giữa chủng virus trong vaccine với chủng đang lưu hành.

Đối tượng trẻ em cần lưu ý trước khi sử dụng?

Vì vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt chứa virus sống giảm độc lực, trẻ cần được bác sĩ khám sàng lọc trước khi sử dụng.

Phụ huynh cần thông báo nếu trẻ từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vaccine cúm hoặc thành phần của vaccine, có tình trạng suy giảm miễn dịch; mắc hen suyễn, từng khò khè hoặc có bệnh mạn tính. Trẻ đang dùng aspirin, thuốc chứa salicylate hoặc thuốc kháng virus cúm cũng cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng.

Nếu trẻ đang bệnh cấp tính hoặc nghẹt mũi nhiều, bác sĩ sẽ xem xét thời điểm và loại vaccine phù hợp. Gia đình cũng nên báo cho bác sĩ nếu trẻ sống cùng hoặc thường xuyên tiếp xúc với người suy giảm miễn dịch nặng cần được chăm sóc trong môi trường bảo vệ.

Những phản ứng nào có thể gặp sau khi xịt?

Các phản ứng thường gặp gồm chảy nước mũi, nghẹt mũi. Một số trẻ có thể sốt, nhất là trẻ nhỏ nhưng phần lớn phản ứng nhẹ, thoáng qua và tự hết. Phụ huynh tiếp tục theo dõi sức khỏe của trẻ sau khi sử dụng vaccine.

Nếu trẻ có biểu hiện khó thở, khò khè, nổi mề đay, phù mặt hoặc dấu hiệu bất thường khác khiến gia đình lo ngại, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Trẻ hắt hơi ngay sau khi xịt có cần sử dụng lại?

Không cần sử dụng lại liều chỉ vì trẻ hắt hơi sau khi xịt. Đây là hướng dẫn chính thức trong thông tin sản phẩm của vaccine. Vaccine được đưa trực tiếp vào niêm mạc mũi để kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch. Việc trẻ hắt hơi hoặc có một phần dịch xịt chảy ra ngoài ngay sau khi sử dụng không phải là lý do để xịt bổ sung liều vaccine.

Nghẹt mũi hoặc viêm mũi ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả vaccine?

Đây là vaccine cúm sống giảm độc lực, được xịt trực tiếp vào mũi, giúp kích thích đáp ứng miễn dịch tại niêm mạc đường hô hấp và miễn dịch toàn thân. Trẻ bị viêm mũi nhẹ, sổ mũi hoặc cảm lạnh thông thường, không có biểu hiện bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng, nhìn chung vẫn có thể sử dụng vaccine sau khi được bác sĩ khám sàng lọc và đánh giá.

Tuy nhiên, nếu trẻ nghẹt mũi nghiêm trọng, tình trạng tắc nghẽn có thể cản trở vaccine tiếp xúc với niêm mạc mũi họng, nơi virus trong vaccine cần nhân lên để kích thích đáp ứng miễn dịch. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc trì hoãn xịt đến khi tình trạng nghẹt mũi cải thiện hoặc lựa chọn vaccine cúm bất hoạt dạng tiêm phù hợp với độ tuổi.

Bình An