"To był zwykły przypadek" reż. Jafar Panahi
Źródło wideo: Aurora Films
Źródło zdj. gł.: Jabin Botsford/The Washington Post via Getty Images
Aż 1400 filmowców podpisało się pod listem zainicjowanym przez Międzynarodową Koalicję na Rzecz Zagrożonych Filmowców (ICFR), w obronie skazanego na kolejne 5 lat więzienia wybitnego irańskiego reżysera, Jafara Panahiego.
"W marcu 2026 roku 66-letni pan Panahi odważnie podjął decyzję o powrocie do Iranu, świadomy ryzyka, mówiąc o swojej głębokiej miłości do kraju i pragnieniu pracy tam. W październiku 2026 roku dowiedział się o nowym wyroku sądu wydanym przeciwko niemu po zamrożeniu jego kont bankowych. (…) Nowe zarzuty wobec niego pozostają niejasne, ale wydają się być spójne z wielokrotnymi próbami zastraszenia go i zmuszania do zaprzestania kręcenia filmów" - napisano w liście.
Wśród sygnatariuszy listu, których wciąż przybywa, są tak wybitne osobowości jak: Martin Scorsese, Tilda Swinton, Agnieszka Holland, Barry Jenkins, Jacques Audiard, Michael Moore, Julie Delpe, Juliette Binoche czy dyrektorzy najważniejszych światowych festiwali w Wenecji, Rotterdamie, Nowym Jorku, a także Europejska Akademia Filmowa.
Wezwanie do cofnięcia represji
Warto dodać, że opublikowanie listu z inicjatywy ICFR, który zmobilizował całą branżę filmową, zaczęło się od oficjalnego protestu wystosowanego 17 listopada br. przez Festiwal Filmowy w Cannes. Następnego dnia Międzynarodowa Koalicję na Rzecz Zagrożonych Filmowców opublikowała swój list.
Historia prześladowań Jafara Panahiego przez irański rząd, który jego filmy w otwarty sposób krytykują, ciągnie się od 2010 roku, gdy po raz pierwszy został zatrzymany przez władze. Liczne pobyty w więzieniu, areszty domowe, oficjalny zakaz kręcenia filmów w ojczyźnie i wyjazdu z kraju nie sprawiły, żeby bezkompromisowy reżysera zaprzestał działalności.
Panahi powrócił do Iranu wiosną 2026 roku, po zakończeniu sezonu oscarowego za oceanem. Jego ostatni i zarazem najwybitniejszy film "To był zwykły wypadek" nagrodzony Złotą Palmą na Festiwalu Filmowym w Cannes, nominowany był do dwóch Oscarów w kategoriach: Film międzynarodowy oraz Scenariusz oryginalny. Irański reżyser nie chciał słyszeć o pozostaniu na emigracji, mimo że otoczenie próbowało go do tego przekonać, a kolejny wyrok był tylko kwestią czasu.
Pod koniec października br. Sąd Rewolucyjny w Teheranie skazał Panahiego zaocznie na 5 lat i 1 miesiąc więzienia, konfiskatę majątku oraz dwuletni zakaz opuszczania kraju i korzystania z mediów społecznościowych. Ponieważ wcześniej, w grudniu 2025 roku zasądzono już wyrok 1 roku "za propagandę przeciwko systemowi", grozi mu łącznie 6 lat i 1 miesiąc więzienia.
Sygnatariusze listu napisanego w jego obronie wzywają Sąd Rewolucyjny w Teheranie do cofnięcia represji i podkreślają, że filmy Panahiego "przerzuciły kluczowe pomosty zrozumienia między światem a narodem irańskim w ciągu ostatnich 30 lat" oraz "utrzymały Iran i Irańczyków w wyobraźni świata w najciemniejszych czasach, mimo wszelkich nacisków, by go uciszyć".
"To był zwykły przypadek" reż. Jafar Panahi
Źródło zdjęcia: Les Films Pelleas / Aurora Films
Kariera w ukryciu
66-letni Jafar Panahi należy do ścisłej czołówki twórców współczesnego kina autorskiego. Jest także jednym z zaledwie kilku reżyserów w historii, którzy zdobyli główne nagrody na wszystkich trzech najważniejszych europejskich festiwalach: Złotego Lwa w Wenecji za "Krąg", Złotego Niedźwiedzia w Berlinie za "Taxi-Teheran" oraz Złotą Palmę w Cannes za film "To był zwykły przypadek".
Uczeń i były asystent mistrza irańskiego kina Abbasa Kiarostamiego, od początku kariery łączy w swoich filmach paradokumentalny realizm z subtelną ironią, balansując na granicy fabuły i dokumentu. Głównymi tematami jego twórczości są systemowa opresja wobec kobiet, cenzura, ograniczenia wolności jednostki oraz absurdy życia w autorytarnym państwie, w którym zwykli ludzie próbują zachować godność w obliczu wszechobecnej kontroli.
Mimo oficjalnego zakazu pracy od ponad piętnastu lat kręci filmy w konspiracji. Gdy w 2011 roku umieszczono go w areszcie domowym nakręcił słynny dokument "To nie jest film", który wywieziono z Teheranu na pendrivie ukrytym w... torcie. W 2015 roku w swoim prywatnym samochodzie zrealizował "Taxi-Teheran" (Złoty Niedźwiedź na Berlinale).
Ale tylko do operacji szpiegowskiej można porównać kręcenie na pograniczu irańsko-tureckim obrazu "Niedźwiedzie nie istnieją". W 2022 roku mając nie tylko zakaz opuszczania kraju, ale także kręcenia filmów, Panahi zaszył się w przygranicznej irańskiej wiosce. Stamtąd przez internet zdalnie reżyserował ekipę pracującą legalnie po tureckiej stronie granicy. Równocześnie nagrywał na miniaturowym sprzęcie sceny z udziałem naturszczyków i swoim własnym - z braku aktorów. Konspiracja była tak skuteczna, że służby dowiedziały się o filmie dopiero po ogłoszeniu selekcji festiwalu w Wenecji i natychmiast go aresztowały. Siedząc już w więzieniu dowiedział się, że zdobył za "Niedźwiedzie...." Nagrodę Specjalną Jury.
Jego ostatni i zarazem najgłośniejszy film "To był zwykły przypadek" opowiada o grupie byłych irańskich więźniów politycznych, którzy w wyniku przypadkowej stłuczki samochodowej rozpoznają w kierowcy swojego więziennego oprawcę. Dzieje się tak na skutek charakterystycznego skrzypienia jego protezy nogi. Mężczyźni stają przed moralnym dylematem: wymierzyć mu sprawiedliwość czy też puścić wolno?
Mający zakaz kręcenia w kraju twórca nie dostaje od państwa ani grosza. Większość projektów realizuje przy mikroskopijnych budżetach z własnych środków, a niektóre za pieniądze zagranicznych producentów. Jego ostatni obraz powstał dzięki udziałowi Francuzów, którzy zgłosili go do Oscara jako film francuski.
Źródło: "The Hollywood Reporter", Scren International, tvn24.pl
ZOBACZ TAKŻE:
Link skopiowany do schowka.
Source: TVN24
At a glance
- Topic
- World
- Country
- 🇵🇱 PL
- Publisher language
- PL
- Added to Allnira