Norske elevar framleis ikkje betre i lesing og rekning

Det viser tala frå årets nasjonale prøver som blir lagde fram torsdag morgon.

På 5. trinn er resultata omtrent uendra frå i fjor. På 8. trinn er det små teikn til framgang i lesing og rekning, men elevane presterer framleis svakare enn i 2022.

Kunnskapsminister Kari Nessa Nordtun (Ap) seier det er positivt med framgang:

– Men vi vil på ingen måte slå oss til ro med at så mange elevar framleis presterer på dei lågaste meistringsnivåa, seier ho.

Prøvene blir gjennomførte kvar haust blant elevar på 5., 8. og 9. trinn. Dei skal kartleggje dei grunnleggjande ferdigheitene til elevane – lesing, rekning og engelsk.Fleire slit med lesing

Fleire slit med lesing

Det er særleg i lesing at elevar slit. Sjølv om tala ikkje viser ei stor endring frå i fjor, er ferdigheitsnivået hjå elevane jamt over lågare enn for fire år sidan.

I 2025 presterte kring 29 prosent av elevane på 5. trinn på det lågaste meistringsnivået i lesing. Det er 6 prosentpoeng fleire enn i 2022.

Òg på ungdomstrinnet var resultata svakare. På 8. trinn presterte 35 prosent på dei to lågaste nivåa i lesing – fem prosentpoeng fleire enn i 2022.

Årets resultat viser likevel ein liten betring:

Andelen elevar på dei to lågaste meistringsnivåa i lesing på 8. trinn har gått ned med nesten to prosentpoeng frå i fjor.

Samstundes er andelen på dei to høgaste nivåa framleis fem prosentpoeng lågare enn i 2022. Det svarar til kring 3000 færre elevar.

Utviklinga i rekning har vore lik, men i engelsk er tala meir stabile over tid. Åttandeklassingane gjer det til og med betre i engelsk enn før.

Store forskjellar mellom fylka

Kor i landet elevane bur, ser òg ut til å ha mykje å seie for resultata.

I Oslo presterer 21 prosent av femteklassingane på det lågaste meistringsnivået i lesing. I Østfold, Nordland og Finnmark gjeld det meir enn 32 prosent.

Forskjellane er òg store i rekning. På 8. trinn er andelen elevar på det lågaste meistringsnivået dobbelt så høg i Østfold som i Oslo.

– Eg er bekymra for om kvaliteten på opplæringa er for avhengig av kva kommune, skule eller klasse eit barn hamnar i, seier Nordtun.

Det er òg store skilnader mellom fylka. På 5. trinn ligg 21 prosent av elevane i Oslo på det lågaste meistringsnivået i lesing, mot over 32 prosent i Østfold, Nordland og Finnmark.

Regjeringa har varsla tiltak

Dei svake resultata har gjort at regjeringa har sett i gang fleire tiltak for å betre ferdigheitene til elevane.

I 2026 starta regjeringa eit nasjonalt «leseløft», med ei planlagd satsing på ein milliard kroner ekstra over fire år. Pengane skal mellom anna gå til fleire bøker og tiltak som kan styrkje leseferdigheitene og leselysta til elevane.

Regjeringa har òg oppretta ein lesekommisjon som skal gje råd om korleis leseopplæringa kan bli betre.

Frå hausten 2026 blei dessutan læreplanen i matematikk endra, med tydelegare vekt på grunnleggjande rekneferdigheiter.

I forslaget til statsbudsjett for neste år vil regjeringa bruke kring 465 millionar kroner på meir undervisning i små grupper. Målet er å gje elevane tettare oppfølging i lesing, skriving og rekning.

– Konsentrasjonen skal opp, elevane skal få tidlegare og tettare oppfølging, og det skal bli tydelegare kva dei skal lære og når dei skal lære det, seier Nordtun.

Kritikk frå Riksrevisjonen

I juni kom Riksrevisjonen med kritikk mot arbeidet til styresmaktene med å styrke elevane sine grunnleggjande ferdigheiter. Dei sa det var kritikkverdig at norsk skule ikkje har lykkast med å gje fleire elevar gode grunnleggjande ferdigheiter – trass i langvarig satsing.

Dei peika òg på at Kunnskapsdepartementet manglar tilstrekkeleg kunnskap om effekten av fleire av tiltaka som skal hjelpe elevane.

Publisert 12.11.2026, kl. 08.01 Oppdatert 12.11.2026, kl. 08.12