NOS Nieuwsvandaag, 20:05
Kysia Hekstercorrespondent EU en NAVO
De Amerikaanse president Trump heeft na de APEC-top in China, waar hij sprak met de Chinese president Xi en Russische president Poetin, ingebeld bij de 'Europese tegentop'. In Berlijn kwam de zogenoemde coalition of the willing bijeen, een groep van ongeveer veertig landen die Oekraïne steunen. Namens Nederland was premier Jetten aanwezig.
Na het inbellen is er volgens Jetten "uitgebreid met de Amerikaanse onderhandelaars doorgepraat". De Amerikaanse gezant Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, ging op de persconferentie in Berlijn niet in op wat Trump met de Europese leiders heeft besproken. Wel zei hij dat Rusland heeft ingestemd met een multilateraal overleg met de Europeanen.
Vredesonderhandelingen voor Oekraïne kunnen alleen slagen als Europa en Oekraïne betrokken zijn, zei bondskanselier Merz na afloop. "Een top in de stijl van Jalta zal geen vrede brengen", aldus Merz, verwijzend naar de beroemde top in de kuststad op de Krim in 1945 met de Amerikaanse president Roosevelt, de Britse premier Churchill en Sovjetleider Stalin.
In de wachtkamer
De APEC-top in China met Xi, Trump en Poetin was volgens Merz vooral "een fotomoment". Tegelijk was het voor Europese leiders een nachtmerriescenario dat drie mannen ver weg over Europa zouden beslissen zonder dat het continent zelf daar ook maar iets over te zeggen heeft. En dus was de Europese 'tegentop' bijna 9000 kilometer verderop niet toevallig vandaag, zeggen Duitse diplomaten.
Belangrijkste gespreksonderwerp in Berlijn was de voortzetting van de steun aan Oekraïne, zowel financieel, militair als diplomatiek. Ook NAVO-baas Mark Rutte was in de Duitse hoofdstad. Er liggen inmiddels plannen klaar het land militair bij te staan als Rusland na een bestand opnieuw zou aanvallen, al blijft onduidelijk welke landen wat zouden doen in zo'n geval.
Merz zei een "rechtvaardige en duurzame vrede voor Oekraïne" te willen en dat het land zolang als nodig steun krijgt. Maar de Europeanen zitten nog altijd in de wachtkamer tijdens gesprekken om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Die hervatten de Amerikanen vorige week; in Abu Dhabi kwamen delegaties van de VS, Rusland en Oekraïne bij elkaar.
Europese onderhandelaars
Europese vertegenwoordigers waren weliswaar in de buurt van het overleg, maar mochten niet aan tafel bij de besprekingen tussen de drie partijen. De VS maakte na afloop bekend dat bij nieuwe gesprekken ook Europeanen welkom zijn, iets waar ook Oekraïne al langer op aandringt.
Op een top in Dublin stelden de Europeanen onlangs een team samen dat namens hen meedoet. Veiligheidsadviseurs uit Duitsland, Frankrijk, het VK, Polen en Italië zullen samen met vertegenwoordigers van de EU hun belangen veiligstellen.
Kritiek dat de Europeanen er niet in slagen één gesprekspartner af te vaardigen, doen betrokken ambtenaren af als voorbarig. Ook de Oekraïners, de Russen en de Amerikanen sturen teams van onderhandelaars, zeggen ze. Tegen de tijd dat er echt handtekeningen worden gezet, vinden we daar heus wel een geschikt iemand voor, is hun redening.
Oekraïners klemgezet
Niemand denkt dat dit moment snel komt. De Russen zijn nog altijd niet akkoord met Europese deelname bij vervolggesprekken. EU- en NAVO-diplomaten die dicht bij de gesprekken waren, vertellen aan de NOS dat de besprekingen onder hoge druk staan. President Trump eist na de rampzalig verlopen tussentijdse verkiezingen resultaat.
Zijn gezanten Witkoff en Kushner moeten dat leveren. Daarbij zetten ze de Oekraïners klem. Volgens president Zelensky vroegen de Amerikaanse onderhandelaars of zijn land NAVO-lidmaatschap zou willen in ruil voor het opgeven van de Donbas, het oostelijke deel van Oekraïne dat de Russische president al jaren per se in handen wil krijgen. Na bijna vijf jaar vechten is dat nog altijd niet gelukt. Dat Oekraïne dat vrijwillig zou afstaan aan Rusland is moeilijk voorstelbaar.
Niet in het harnas jagen
Via internationale media komen steeds meer details naar buiten over wat in de gesprekken aan de orde kwam. The New York Times stelt dat de Russen ook de druk op Europa opvoeren: ze willen dat de NAVO niet verder mag uitbreiden, alle hulp aan Oekraïne stopt en troepen van het bondgenootschap zich uit tal van landen aan de oostflank terugtrekken.
Het zijn onderwerpen die gaan over de Europese veiligheid, en eisen die de Russen al jaren stellen. En dus zijn er maar weinigen die geloven dat president Poetin serieus wil onderhandelen. Hij doet alsof, om Trump niet tegen zich in het harnas te jagen, klinkt het. De grootschalige Russische bombardementen op Oekraïense energievoorzieningen laten zien waar de president echt op uit is: voortzetting van de oorlog en het land op de knieën krijgen.
Source: NOS · NOS Nieuws
At a glance
- Topic
- Politics
- Country
- 🇳🇱 NL
- Publisher language
- NL
- Added to Allnira