Na historische verkiezingswinst begint nu het echte werk voor de Democraten

NOS Nieuwsvandaag, 11:56

• Wouter Hooglandredacteur Buitenland

• Ryan Hermelijncorrespondent VS op het Democratische partijcongres in Denver

Met de grootste overwinning bij de tussentijdse verkiezingen in vijftig jaar hebben de Democraten alle reden voor een feestje. Begin volgend jaar hebben ze beide kamers van het Congres in handen en dat is mede gelukt door flink te winnen in traditioneel Republikeinse gebieden. Nu de overwinningsroes begint uit te werken, proberen Democratische Congresleden, donateurs en strategen in Denver in de staat Colorado een nieuwe partijkoers uit te zetten.

Op de What's Next-conferentie komen partijleden uit het hele land voor het eerst sinds de verkiezingsdag bijeen. Op het pleintje voor de grote zaal spelen bandjes en staan foodtrucks. Het publiek is jong en de sfeer is uitgelaten, maar binnen in de zaal is er ook ongemak. Een spreker zegt vanaf het podium: "We zijn met een groot gezelschap, daarom hebben we T-shirts gedrukt met daarop 'Getting Along' (het goed met elkaar kunnen vinden)." Deze haast bezwerende uitdrukking is een weinig subtiele erkenning dat de richtingenstrijd binnen de partij nog altijd niet beslecht is.

De vraag aan wat voor soort Democraat de winst te danken is, houdt iedereen hier bezig. Is het de linkse, progressieve hoek of zijn het juist de gematigde kandidaten? En naar welke kant moet de partijtop luisteren in aanloop naar de presidentsverkiezingen over twee jaar?

Als de pas verkozen senator uit Texas, James Talarico, het podium opkomt, wordt hij onthaald met een staande ovatie. De 37-jarige Talarico is het gezicht van de politieke omwenteling in een staat waar Democraten decennialang misgrepen bij verkiezingen. "We hebben een eind gemaakt aan de langste reeks verkiezingsnederlagen in de Amerikaanse politiek", begint hij zijn toespraak.

Samenwerken met Trump

De gematigde Talarico komt ook met een dwingende oproep: "Er is grote behoefte aan nieuwe politiek, met een uitgestoken hand in plaats van een gebalde vuist. En daarom moeten we samenwerken met president Trump. Op die manier kunnen we onze agenda uitvoeren."

Die boodschap is even slikken voor het publiek, want een daverend applaus blijft uit. Toch is Talarico niet de enige spreker die waarschuwt dat het kiezersmandaat als sneeuw voor de zon zal verdwijnen, als de Democraten niet leveren op de zaken die voor veel Amerikanen al bijna onbetaalbaar zijn. Wonen, zorg, benzine en boodschappen zijn fors duurder geworden en slaan allemaal een gat in de huishoudboekjes.

Werk aan de winkel dus voor de Democraten, die in brede zin eensgezind zijn over wat ze willen doen met hun nieuwe meerderheid. Ken Martin, de voorzitter van Democraten, noemde bij MS NOW(opent in nieuw venster) al drie concrete plannen: Trumps importheffingen ongedaan maken, zijn bezuinigingen op de gezondheidszorg terugdraaien en een einde maken aan de Iran-oorlog.

Wie wonnen de midterms?

De plannen passen bij de bredere campagne die de partij voerde, met een focus op betaalbaar leven. Volgens de linkse fracties komen die campagnepunten uit hun hoek, en is de winst dus aan hen te danken. "Progressieve ideeën hebben de verkiezingen gewonnen", zei de leider van de progressieve fractie(opent in nieuw venster) eerder.

Zijn fractie groeit in het Huis van Afgevaardigden met 25 mensen, en is groter dan ooit. Ze wijzen ook naar de Senaatszetel in Maine, waar de linkerflank de zetel wist af te snoepen van de Republikeinen. Voor progressieven het bewijs dat de Democratische Partij meer hun kant op moet schuiven.

Maar ook de Democraten in het centrum claimen de verantwoordelijkheid voor de blue tsunami. Zij veroverden namelijk de meeste zetels op Republikeinen: zes van de acht veroverde Senaatszetels gaan naar gematigden.

Daarbij, zeggen de gematigde fracties, waren de progressieven niet zo succesvol als het lijkt: ze wonnen wel, maar met kleinere marges dan gematigde kandidaten. "De les is overduidelijk", schrijft de gematigde fractie Third Way Caucus op de eigen site(opent in nieuw venster): "Democraten in het midden zorgden voor een meerderheid in 2026 en zijn zijn het voorbeeld voor 2028."

'We moeten meer waarmaken'

Denver is niet alleen de plek waar de partij haar eigen toekomst bepaalt, het is ook de plek waar de eerste kandidaten voor het presidentschap in 2028 auditie doen. Zo staan senator Cory Booker uit New Jersey, gouverneur Josh Shapiro uit Pennsylvania en Pete Buttigieg, oud-kabinetslid onder Joe Biden, op het programma. Buttigieg is volgens nieuwe peilingen voor 29 procent van de Democraten een aantrekkelijke kandidaat, net als senator Jon Ossoff uit Georgia.

Voor senator Chris Coons uit Delaware komt het gespeculeer over het Witte Huis allemaal te vroeg. Tegen de NOS zegt hij dat de focus nu vooral moet liggen op wat ze voor elkaar krijgen in het Congres. "Het is niet zo dat miljoenen Amerikanen het plotseling eens zijn met ons beleid. We hebben gewonnen omdat zij gefrustreerd zijn over dat Donald Trump hen heeft voorgelogen en hun verwachtingen niet heeft waargemaakt", zegt hij nuchter.

"Nu moeten we minder beloven en meer waarmaken. En beginnen met het echte zware werk om het land weer rechtvaardiger en menselijker te maken."