Minder vrouwen uitgenodigd voor borstkankeronderzoek door personeelstekort

Minder vrouwen hebben vorig jaar mee kunnen doen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Dat blijkt uit een nieuwe monitor(opent in nieuw venster) over bevolkingsonderzoek bij borstkanker van het RIVM. Door personeelstekorten, er zijn onder meer te weinig screeningslaboranten, zijn er vorig jaar minder vrouwen uitgenodigd voor het onderzoek dan normaal gesproken.

Doordat er minder uitnodigingen worden verstuurd, doen er dus ook minder vrouwen mee. Zonder de screening kan kanker bij sommigen later worden ontdekt, terwijl vroege opsporing bij borstkanker belangrijk is. Het kan een minder zware behandeling betekenen en de kans op genezing is groter.

Er is al jaren sprake van achterstanden. Hierdoor overlijden op termijn tientallen vrouwen per jaar extra aan de gevolgen van borstkanker. Minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport schreef vandaag in een brief aan de Tweede Kamer(opent in nieuw venster) over de belangrijke ontwikkelingen rond bevolkingsonderzoeken. Daarin staat dat er voorlopig geen zicht op verbetering is.

Screeningslaboranten

Bij de bevolkingsonderzoeken is sprake van een tekort aan screeningslaboranten die de borstfoto's maken. Er ontstond vertraging toen het borstkankeronderzoek in 2020 enige tijd stillag vanwege de coronapandemie. De vertraging is nog niet ingelopen.

In 2025 kregen bijna 1,2 miljoen vrouwen een uitnodiging voor bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Van hen namen bijna 820.000 vrouwen deel aan het onderzoek. In 2024 werden er nog 6 procent meer uitnodigingen verstuurd. De opkomst was in beide jaren vergelijkbaar. Het aantal onderzochte vrouwen verminderde dus, omdat er minder vrouwen werden uitgenodigd.

Tekort oplossen

In een poging de personeelstekorten terug te dringen zette Bevolkingsonderzoek Nederland, dat de onderzoeken uitvoert, een wervingscampagne op voor opleidingskandidaten. De kandidaten konden de opleiding tot mammolaborant volgen om daarna aan de slag te gaan in de borstkankerscreening.

Het RIVM schrijft op zijn website dat de campagne succesvol was en dat alle beschikbare opleidingsplekken zijn ingevuld. Ook heeft het RIVM gekeken naar mogelijkheden om mammografieën door ziekenhuispersoneel te laten maken. Het gezondheidsinstituut schrijft dat verschillende ziekenhuizen daarvoor een aanbod hebben gedaan.

Maar ondanks de maatregelen die het RIVM en Bevolkingsonderzoek Nederland hebben genomen, is er dus nog geen zicht op verbetering.

Drie soorten bevolkingsonderzoek kanker

Jaarlijks nemen er honderdduizenden vrouwen deel aan bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Vrouwen onder de 55 jaar en boven de 70 jaar doen het minst vaak mee.

In 2025 namen er ruim 2,7 miljoen mensen deel aan bevolkingsonderzoeken naar drie soorten kanker. Naast borstkanker was er ook een bevolkingsonderzoek naar darmkanker en baarmoederhalskanker. Door de drie onderzoeken zijn er ongeveer 27.000 tumoren of voorstadia daarvan opgespoord, blijkt uit monitors door het RIVM.

Meer kankerdiagnoses

De verwachting is dat het aantal nieuwe kankerdiagnoses in Nederland stijgt van ruim 136.000 vorig jaar naar bijna 170.000 in 2045. Dat meldde Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) begin oktober. De bevolkingsgroei en vergrijzing zijn de belangrijkste oorzaken.

Ook stijgt het aantal mensen dat aan kanker overlijdt: van ruim 46.000 in 2024 naar ruim 57.000 in 2045. Toch blijft het gemiddelde risico om een kankerdiagnose te krijgen volgens IKNL de komende twintig jaar ongeveer gelijk, vanwege de bevolkingsgroei en de vergrijzing.