Kiest Mississippi een Democraat als senator of net niet? Race blijft spannend

De laatste Democratische senator uit Mississippi werd gekozen in 1947: John C. Stennis, als 'Dixiecrat' fel voorstander van de rassenscheiding. Nu heeft een zwarte partijgenoot een significante kans om te winnen in de conservatieve staat.

Openbaar aanklager Scott Colom staat momenteel 2010 stemmen voor op zittend Republikeins senator Cindy Hyde-Smith; het is 49,1 tegen 48,8 procent. Een lichtblauw hoekje in het verder dieprode(opent in nieuw venster) diepe Zuiden van de VS. Het is een ontwikkeling die veel politiek experts tot voor kort onmogelijk achtten.

De definitieve uitslag zal nog een paar dagen op zich laten wachten, want poststemmen mogen nog vijf dagen na de verkiezingen binnenkomen.

De dynamiek is hier net iets anders dan in de andere zeven staten waar Trumps Republikeinen een senaatszetel verloren. Overal hadden ze last van het impopulaire presidentsbeleid, maar ze ondervonden ook de gevolgen van demografische verschuivingen (Georgia), een onwennige kandidaat (South Carolina) of schandalen (Texas). Colom moest de traditionele hordes voor Democraten slechten.

Stemmen moeilijk gemaakt

Democraten zouden het gemakkelijker moeten hebben in Mississippi; er is geen enkele staat met een grotere zwarte minderheid (37 procent), een bevolkingsgroep die bovengemiddeld Democratisch stemt.

Maar stemmen wordt hen niet makkelijk gemaakt: Mississippi is een van de drie staten waar je niet voortijdig kan stemmen, je moet een excuus hebben voor een poststem en een identiteitsbewijs is verplicht, iets wat armere inwoners vaak niet hebben. Tijd vrijmaken om te stemmen, is voor hen überhaupt vaak te duur.

Ook verliezen kiezers er hun stemrecht bij sommige veroordelingen. Dat is een erfenis uit de periode vlak na de Burgeroorlog, toen de witte machthebbers miljoenen stemgerechtigde oud-slaven wilden uitschakelen. Er was nog lang racistisch gesar bij kiesbureaus, waar zwarte kiezers moesten 'bewijzen' hun stem wel waard te zijn, met vragen over het aantal veren op een kip of bubbels uit een stuk zeep.

Achterban opgezocht

Die erfenis zet de Democraten op achterstand. Hyde-Smith won voorheen nog met 10 procentpunten verschil en Trump won de staat driemaal met een voorsprong van 20 procentpunten. De laatste keer dat hier een zwarte senator won, was in 1875, een voormalige slaaf.

Colom zette in op het mobiliseren van zijn achterban. Samen met belangenorganisatie NAACP hielp hij kiezers zich te registreren om te kunnen stemmen. Ook zocht hij zijn kiezers overal op. Toen Donald Trump campagne voerde voor Hyde-Smith, stond Colom buiten diens aanhangers te verwelkomen "om mijn oor te luister te leggen".

Wat Hyde-Smith niet hielp, was haar ongelukkige antwoord toen haar werd gevraagd naar hoge rundvleesprijzen: "Je kan toch ander vlees kiezen?" Colom voegde meteen een foodtruck toe aan zijn campagnekaravaan waar mensen taco's met vlees naar keuze konden halen onder het motto "kies liever een andere senator".

Zelfvertrouwen uitstralen

In de loop van oktober begonnen Democraten te geloven in Coloms kansen. Partijprominenten als Bill Clinton en Kamala Harris kwamen campagnevoeren. Het leidde ertoe dat ook Trump tegen alle plannen in Hyde-Smith een steuntje in de rug kwam geven. Een "marxistische radicaal" noemde hij Colom, en "een nepperd". Hyde-Smith waarschuwde dat Colom kinderen trans wil maken, belastingen gaat verhogen en illegalen zorgverzekeringen gunt.

Dergelijke aanvallen leken Colom minder te raken in een verkiezing waarin vooral prijsstijgingen het thema waren. Hij hamerde er daarbij op dat Hyde-Smith tegen zorgsubsidies had gestemd en dus het leven juist duurder had gemaakt.

Bij het tellen van de stemmen straalt Colom nu zelfvertrouwen uit. "We zorgen ervoor dat elke stem wordt geteld en dan zullen we deze zetel in handen krijgen." Hyde-Smith blijft ook fel. "Ik verzeker je, ik blijf senator", beloofde ze haar aanhangers. "De Democraten hebben hard gewerkt en velen kwamen opdagen, maar niet genoeg."

Mogelijk nog hertellingen

De spanning zal nog tot zeker 10 november aanhouden. Tot dan kunnen nog zo'n 3600 poststemmen binnenkomen, mits ze op of voor verkiezingsdag zijn verstuurd. Daarnaast zijn er nog voorlopige stemmen, waarvan de geldigheid achteraf wordt gecheckt. Hoeveel dat er precies zijn, is onduidelijk. Colom houdt het op zo'n 15.000.

Als die allemaal zijn geteld, is het proces nog niet afgelopen: de kandidaten kunnen hertellingen aanvragen. Alleen is dat in Mississippi niet formeel geregeld. Een kandidaat moet het via de rechter afdwingen, met bewijs dat er mogelijk iets fout is gegaan.

Aangezien dat allemaal geld kost, hebben beide kandidaten hun aanhangers al opgeroepen om nogmaals de beurs te trekken.