Druk neemt toe na spionageschandaal, kan de chipgigant zonder 'Mister Nvidia'?

NOS Nieuwsvandaag, 22:06

Bart van der Heijdenredacteur Economie

Jensen Huang, topman van het Amerikaanse chipbedrijf Nvidia, staat voor een van de grootste uitdagingen in zijn meer dan drie decennia lange loopbaan als baas van het bedrijf. De topman had een intieme relatie met een Chinese spion, vermoeden Amerikaanse inlichtingendiensten.

Trump kondigde aan dat de FBI onderzoek naar hem doet, nadat het bedrijf zelf al een onafhankelijk onderzoek was begonnen. Daarnaast hebben aandeelhouders een rechtszaak aangespannen tegen het bedrijf en de topman. Zij zeggen misleid te zijn doordat Huang de relatie met de vermeende Chinese spion verborgen heeft gehouden.

Toch is Huang nog altijd de baas van het op een na waardevolste bedrijf ter wereld. Affaires en relaties die niet aan de raad van bestuur waren gemeld, kostten andere topbestuurders eerder de kop, zoals bij McDonald's, Boeing of Intel.

Geen opvolger

Huang wordt vaak als brein en motor van het bedrijf gezien door beleggers. "Zij zien hem daarmee als onvervangbaar", zegt beleggingsexpert Corné van Zeijl. "Hij is 'Mister Nvidia', zit in alle haarvaten van het bedrijf en hij zit op schoot bij Trump." In dertig jaar tijd bouwde hij het uit tot een bedrijf met een waarde van bijna 4000 miljard euro. "Al deze factoren dragen eraan bij dat beleggers hem zo zien", zegt Van Zeijl.

In verslagen(opent in nieuw venster) van het bedrijf staat niet specifiek hoe de opvolging van Huang geregeld is, zelfs niet in het geval van nood. Nvidia schrijft wel: "We zijn sterk afhankelijk van ons ervaren managementteam", maar over de opvolging blijft het bij: "Onzorgvuldige opvolgingsplannen met betrekking tot leidinggevenden en sleutelfiguren zouden ons succes op de lange termijn kunnen belemmeren".

Huang heeft de afgelopen jaren wel zijn dochter en zoon een hoge functie binnen het bedrijf gegeven. Of het de bedoeling is dat zij het bedrijf gaan overnemen, is niet duidelijk. Daarnaast is het een beursgenoteerd bedrijf waarbij uiteindelijk de raad van commissarissen bepaalt wie hem opvolgt. Die raad zit vol met mensen die al lang met hem samenwerken.

Key-man-risk

Hoewel de afhankelijkheid van een persoon in andere sectoren niet gebruikelijk is, komt het bij Amerikaanse techbedrijven wel vaker voor. "Je ziet dat techbro's daar alle macht naar zich toe proberen te trekken", zegt Van Zeijl.

Wanneer de topman de verpersoonlijking van een bedrijf wordt, heet dat in bedrijfsjargon ook wel key-man-risk. "Dat zie je bij deze types wel vaker", zegt beleggingsstrateeg bij ABN Amro Ralph Wessels.

Beursgenoteerde bedrijven hebben doorgaans twee belangrijke functies: de CEO en de voorzitter van de raad van bestuur, die toezicht moet houden op de CEO. Van de grootste bedrijven in de Verenigde Staten is Nvidia het enige zonder een voorzitter van de raad van bestuur. "Daardoor is de key-man-risk bij Nvidia zo groot", zegt Wessels.

Bestuurders op hoge posities liggen permanent onder een vergrootglas. "Je leeft als het ware in een glazen huis", zegt emeritus hoogleraar strategie en transformatiemanagement aan de Nyenrode Universiteit, Annemieke Roobeek. "Het vereist dus dat je voorzichtig opereert en altijd transparant bent."

Het lijkt haar op basis van onderzoek van de Amerikaanse overheid en de foto's die rondgingen dat het bestuur van Nvidia op de hoogte moet zijn geweest. "Als Huang daar niet naar heeft geluisterd, dan zegt dat iets over zijn managementstijl en dat is een groot risico voor het bedrijf", aldus Roobeek.

Vervangbaar

De Nvidia-topman heeft geen aandelen met speciale stemrechten, waar dat bij andere topmannen in Silicon Valley wel voorkomt. "Huang heeft slechts 3,6 procent van de aandelen van het bedrijf, dus in theorie kunnen ze hem vervangen, maar beleggers stemmen met hun portemonnee en zien dat dat het bedrijf nog meer pijn zou doen", aldus Van Zeijl. Met 3,6 procent is Huang wel de grootste aandeelhouder.

Uiteindelijk denkt Van Zeijl dat ook Huang vervangbaar is. "We hebben dat ook gezien bij Apple. Dat bedrijf heeft het vertrek van Steve Jobs ook overleefd". Al bestond daar wel een duidelijk opvolgingsplan, met Tim Cook die toen in de coulissen klaarstond.