De klimaattop in Turkije is ten einde en wat bij veel uitgeputte aanwezigen zal blijven hangen, is de bittere smaak van een historische mislukking. Vrijwel nooit werd de jaarlijkse top afgehamerd zonder een - desnoods weinigzeggend - politiek slotakkoord. Ditmaal wel: de Europese Unie en medestanders trokken de stekker eruit. De tegenstellingen met olielanden bleken onoverbrugbaar.
"Al met al is het een treurig verhaal", reageert klimaatexpert en voormalig onderhandelaar op klimaattoppen Leo Meyer, die de tegenstellingen tussen landen en machtsblokken steeds harder ziet worden naarmate de gevolgen van klimaatverandering ingrijpender worden. "Persoonlijk heb ik het gevoel dat alle belangrijke partijen, dus de olielanden, maar ook de EU en bijvoorbeeld Canada, zich onverzoenlijk hebben opgesteld."
Net als de EU vond hij de slottekst "onevenwichtig". Zo ging het nergens over het uitfaseren van fossiele brandstoffen, maar er werden wel aanbevelingen gedaan over het onder de grond stoppen van CO2. Toch denkt hij dat het kind met het badwater is weggegooid door de slottekst geheel af te wijzen. "Er stond ook veel moois in."
Rode lijn
Hoogleraar en klimaatonderzoeker Heleen de Coninck van de TU Eindhoven en de Wetenschappelijke Klimaatraad vindt het begrijpelijk dat de EU de slottekst niet accepteerde. "Het was duidelijk een rode lijn." Ze zegt dat het bij de onderhandelingen belangrijk is dat landen laten zien dat ze kunnen weglopen.
Vanuit maatschappelijke organisaties klinkt ook wel begrip voor de EU. "Geen deal is beter dan een fossiele deal", reageert klimaatexpert Maarten de Zeeuw van Greenpeace, die verder spreekt van "een bittere tegenslag".
Wel vinden hulporganisaties CARE en Oxfam Novib het kwalijk dat de EU geen duidelijkheid gaf over geldsteun aan kwetsbare landen. "Het mislukken van deze top is een politieke keuze, mensen in de meest kwetsbare omstandigheden zullen hier de harde consequenties van moeten dragen", zegt Hilde Stroot van Oxfam.
Goed huwelijk
De escalatie in Antalya heeft de verhoudingen geen goed gedaan, maar Meyer denkt niet dat er op de lange termijn diepe schade is ontstaan door deze uitbarsting. "Soms moet je een conflict eerst laten escaleren voordat je het kunt oplossen. Ook in een goed huwelijk heb je wel eens een crash waarbij partijen boos weglopen, om elkaar dan later weer terug te vinden."
Het was opmerkelijk dat de landen het op meerdere punten het niet met elkaar eens werden, zegt De Coninck. "Heel veel landen zijn teleurgesteld en het leek net alsof het hele kaartenhuis van overeenkomsten in elkaar stortte." De klimaatexpert vreest dat internationale samenwerking hierdoor een flinke klap oploopt. "Je zag ook in de eindverklaringen van arme landen dat ze de EU belangrijke verwijten maken."
Zo wees de vertegenwoordiger van de Marshall Islands er tijdens de slotvergadering op dat het land nú geldsteun nodig heeft om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan, zoals overstromingen en extreem weer. "Toch kwamen onze partners naar deze klimaattop met lege handen. Ondanks dat ze weten dat onze nood zo hoog is."
Mislukkingen
Dat vooruitgang nog een jaar langer op zich laat wachten na deze klimaattop, vindt De Coninck het grootste probleem. "En met de snelheid waarmee klimaatverandering zich ontwikkelt, is dat totaal niet wenselijk."
Hoewel deze top wellicht vooral herinnerd zal worden door zijn mislukkingen, ziet Meyer ook lichtpuntjes. "Alles wat er buiten de formele onderhandelingen gebeurt, is heel belangrijk. Kijk naar het initiatief van Nederland." Klimaatminister Van Veldhoven maakte op de top bekend dat zo'n dertig landen werken aan het uitfaseren van fossiele brandstoffen. "Ik verwacht dat dat zal gaan groeien totdat het pijn gaat doen bij de olielanden."
Die groep landen die zich inzet om te stoppen met olie en gas is mogelijk precies wat nodig is, denkt De Coninck. "Daar kun je het gesprek hebben over het uitfaseren van fossiel zonder tegenstand van landen die dat absoluut niet willen. En dat helpt kleinere, armere landen die minder kennis hebben over bepaalde technologieën enorm."
We zullen het doorzettingsvermogen laten zien dat je van onze marathonlopers gewend bent.
Ondertussen vindt ze het belangrijk dat de onderhandelingen op klimaattoppen verder gaan. Volgend jaar is dit in Ethiopië. Het blijft nodig dat landen internationaal met elkaar onderhandelen, want het gaat de hele wereld aan, benadrukt De Coninck. "Dit is de enige plek waar iedereen bij elkaar komt om over klimaatverandering te praten. Het is ook de enige plek waar kleine kwetsbare landen een stem hebben."
De vertegenwoordiger van Ethiopië sprak tijdens de slotvergadering haar hoop uit dat volgend jaar wél een succes wordt. "We zullen het doorzettingsvermogen laten zien dat je van onze marathonlopers gewend bent."
Source: NOS · NOS Nieuws
At a glance
- Topic
- World
- Country
- 🇳🇱 NL
- Publisher language
- NL
- Added to Allnira