Artikel luisteren

4min

Meer info

Voor het eerst hebben waterschildpadden zich in het wild Nederland voortgeplant. Tot nu toe bleek het klimaat te koud voor de exoot om in het wild voor nakomelingen te zorgen. Door de klimaatopwarming, en dus het warmere water, lijkt dat nu toch mogelijk. En dat is geen goed nieuws voor de lokale biodiversiteit.

De ontdekking kwam er afgelopen voorjaar per toeval. In mei vond Mariëlle uit Zuid-Holland, in het westen van Nederland, enkele jonge geelwangschildpadjes (een ondersoort van de waterschildpad) in de buurt van een vijver. Ze nam contact op met het NPO-radioprogramma 'Vroege vogels'.

Het programma bracht haar in contact met Tim Huijsmans, schildpaddenonderzoeker bij Faunawatch. Dat is is een Nederlandse organisatie die zich inzet voor dierenwelzijn, biodiversiteit en de bescherming van bedreigde en gedumpte dieren.

Volgens hem gaat het om een heel belangrijke vondst. Het is voor het eerst dat er aanwijzingen zijn dat waterschildpadden zich succesvol in de Nederlandse natuur hebben voortgeplant.

Volgens Huijsmans is de klimaatverandering de oorzaak. "De ontwikkeling in het ei is afhankelijk van de temperatuur", zegt hij in 'Vroege vogels'.

"Als het te koud is, sterven de schildpadjes af in het ei. Nu zijn er voor het eerst dus jonge waterschildpadjes geboren. Ze hebben zich in de winter ingegraven op het land en zijn in het voorjaar uit het nest gekomen en naar het water gegaan."

Goed nieuws voor de waterschildpad. Minder goed nieuws voor de lokale fauna en flora. De exoot is namelijk een invasieve soort.

Wat is een invasieve exoot?

Invasieve exoten zijn planten, dieren of andere organismen die van nature niet in een bepaald gebied voorkomen, daar terechtkomen door menselijk toedoen, zich snel verspreiden én schade veroorzaaken aan de lokale biodiversiteit.

Waterschildpadden komen oorspronkelijk uit Noord-Amerika en werden jarenlang op grote schaal als huisdier verkocht in Europa. Toen sommige eigenaars de dieren niet meer wilden verzorgen, lieten ze hen los in het wild. 

Waterschildpadden zijn alleseters. Ze voeden zich onder meer met kleine vissen, kikkers, kikkervisjes, insecten en andere waterdieren. Daardoor kunnen ze druk zetten op kwetsbare inheemse populaties.

Tegelijk hebben ze weinig natuurlijke vijanden. Dat betekent dat weinig dieren in onze natuur volwassen waterschildpadden eten. Daardoor kunnen ze relatief oud worden en zich gemakkelijk voortplanten.

"Wat we nu moeten onderzoeken is hoe groot het voortplantingsrisico is", zegt Huijsmans. "In Frankrijk (waar waterschildpadden zich al langer voortplanten, red.) is bewezen dat kikkervisjes deze schildpadden niet als gevaar zien. Ze zwemmen dus niet weg. Dan kan zo'n schildpad ze gemakkelijk opeten."

Huijsmans hoopt dat de overheid middelen vrijmaakt voor monitoring en onderzoek naar de exacte gevaren. Hij roept mensen op die eieren of kleine waterschildpadden vinden, dat te melden bij Faunawatch. "Het is belangrijk dat we invasieve exoten uit de natuur halen."

Ook in België waarschuwt Natuurpunt al langer voor de aanwezigheid van uitheemse waterschildpadden en de mogelijke gevolgen voor onze inheemse biodiversiteit. Tussen 2010 en 2014 werden meer dan 300.000 Noord-Amerikaanse waterschildpadden geïmporteerd in België. 

"Voorlopig vormen die nog niet zo'n groot probleem", klinkt het bij Natuurpunt. "In België hebben waterschildpadden, voor zover we weten, zich nog niet kunnen voorplanten door het koude water. Zolang dat niet gebeurt, is het onder controle. Dan is hun aanwezigheid wel schadelijk, maar eindig."

"Zodra ze zich net als in Nederland wél kunnen voortplanten hier - en het is een kwestie van wanneer - is dat een probleem voor onze fauna en flora. Het kan plots heel snel gaan."

Natuurpunt roept op om alle waterschildpadden die worden gespot te melden via Waarnemingen . Op die manier wil de organisatie de verspreiding in kaart te brengen.

Source: VRT NWS · Lina El Bakkali

At a glance

Topic
Climate
Country
🇧🇪 BE
Publisher language
NL
Added to Allnira