Waterplanten halen PFAS uit vervuild water: UHasselt legt nieuw testgebied aan in Alken

Minister Brouns en Sofie Thijs op een van de eilanden met planten de PFAS gaan opnemen

Artikel luisteren

4min

Meer info

Langs de expresweg in Alken zetten onderzoekers van de UHasselt waterplanten in om PFAS uit het grondwater te halen. Ze hebben een aantal drijvende eilanden op het water gelaten met daarop planten die met hun wortels PFAS opnemen. Eerder werden er ook al gelijkaardige eilanden in het water gelegd in een vervuild gebied in Zwijndrecht. In Alken gaat het om een minimale vervuiling. Het is de bedoeling om de resultaten nadien met elkaar te vergelijken. 

PFAS zijn chemische stoffen die nauwelijks afbreken en zich via bodem en water verspreiden. Ze volledig uit het milieu verwijderen, is bijzonder moeilijk en duur. Onderzoekers van de UHasselt zoeken daarom uit of een nieuwe methode met waterplanten kan helpen om de vervuiling te beperken. 

De eilanden met zegge, gele lis en bosbies die vandaag in het water gelaten werden langs de expresweg in Alken dienen als referentie. In september werd in een PFAS-vervuilde plaats in Zwijndrecht al een reeks planten in het water gezet. 

Een van de eilanden met waterplanten die PFAS opnemen

De onderzoekers zien de planteneilanden vooral als een aanvulling op bestaande saneringstechnieken. Sommige PFAS-stoffen zijn met klassieke technieken moeilijk uit het water te halen, terwijl bepaalde planten die stoffen wel goed opnemen.

"We moeten verschillende technieken combineren. Wat met de ene methode moeilijk te verwijderen is, kunnen planten soms wel opnemen. Op die manier kunnen we vermijden dat de vervuiling zich verder verspreidt", zegt onderzoeker Sofie Thijs. 

Bij laboratoriumtesten van de UHasselt konden per groeicyclus enkele procenten PFAS uit het water gehaald worden. "Het is een trage techniek, maar we onderzoeken hoe we de opname nog kunnen verbeteren", zegt Sofie Thijs. "Door de planten nadien te oogsten, nemen we de schadelijke stoffen uit het water."

Een belangrijk probleem blijft wat er met de planten moet gebeuren nadat ze PFAS hebben opgenomen. Want de schadelijke stoffen verdwijnen niet vanzelf.

"Als we die planten gewoon composteren, brengen we de PFAS opnieuw in de bodem en in het milieu", zegt de onderzoeker. "Daarom zoeken we naar een duurzame manier om de stoffen echt af te breken."

UHasselt werkt daarvoor samen met de Amerikaanse University of Notre Dame. De bedoeling is om PFAS uit het geoogste plantenmateriaal af te breken en de fluor uiteindelijk vast te leggen in een stabiele mineraalvorm. Die techniek wordt voorlopig nog onderzocht.  

Enkele van de waterplanten die PFAS uit het water halen

In het voorjaar worden de resultaten van de verschillende locaties geëvalueerd.

"Dan kunnen we berekenen hoeveel planteneilanden nodig zijn om een bepaalde hoeveelheid PFAS tegen te houden", zegt Thijs. "We hopen volgend jaar een eerste evaluatie te maken en daarna mogelijk op grotere schaal te werken."

Volgens de wetenschappers is de techniek relatief goedkoop en vraagt die weinig onderhoud. De grootste uitdaging is om voldoende partners te vinden om de planteneilanden op grote schaal te produceren, te plaatsen en te onderhouden.

Ook Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) heeft vandaag de drijvende eilanden in Alken bezocht. Hij vindt de resultaten uit het laboratorium bemoedigend, maar pleit in de eerste plaats voor het voorkomen van PFAS.

"PFAS vraagt een aanpak op verschillende sporen tegelijk. We pakken de vervuiling aan bij de bron door te kijken welke producten ook op een andere manier, zonder PFAS geproduceerd kunnen worden", zegt Brouns. "Verder moeten we saneren waar we kunnen. De overheid zal hier in ieder geval een budget voor uittrekken."