Vrijwilligers zetten meer dan 100.000 eeuwenoude Kortrijkse stadsdocumenten om naar modern geschrift

Vrijwilliger Marc Luyckx uit Oekene begon in 2002 aan het enorme project.

Vrijwilligers hebben meer dan 118.000 Kortrijkse 'schepenakten' ingescand én omgezet naar een modern geschrift. Schepenakten waren eeuwenlang de officiële documenten van een stad. Vrijwilliger Marc uit Oekene (Roeselare) begon er al in 2002 aan.

Het was een echt monnikenwerk, maar de 118.351 schepenakten van de stad Kortrijk zijn nu ingescand én ontcijferd. Het gaat om documenten van 1438 tot 1796. 

Er zijn nog steden en gemeenten in Vlaanderen die al hun documenten hebben ingescand, maar omdat het om middeleeuws geschrift gaat, zijn die bijna onleesbaar. Daarom zijn de vrijwilligers in Kortrijk nog een stap verdergegaan: ze hebben alle akten ook woord voor woord ontcijferd.

Middeleeuwse documenten zijn voor de meeste mensen onleesbaar.

De ontcijferde schepenakten leveren een goudmijn aan informatie op. "In de middeleeuwen waren schepenen ook notaris en rechter", zegt rijksarchivaris Hendrik Callewier. 

"Dat betekent dat de akten ook gaan over wie een huis kocht, wie trouwde met wie en hoe het contract eruitzag, hoe iemand gestraft werd wanneer hij een misdaad had gepleegd..." Die informatie is van onschatbare waarde voor (lokale) geschiedkundigen en mensen die hun eigen stamboom maken. 

Het is de 82-jarige Marc Luyckx uit Oekene (Roeselare) die in 2002 aan het gigantische project is begonnen. Hij kreeg doorheen de jaren hulp van andere vrijwilligers, onder meer van Filips Benoit (77) uit Deerlijk. 

"Wie vroeger op zoek ging naar een akte, maar niet vertrouwd was met het geschrift van toen, deed er soms dagen of weken over om de akte te ontcijferen", vertelt Benoit. "Het was bijna alsof je zocht naar een speld in een hooiberg."

Wie nu een akte opzoekt, krijgt meteen de familienaam te zien, het onderwerp of een korte inhoud, de datum én de verwijzing naar het juiste register. 

De schepenakten zijn gebundeld in 152 dikke registers.

"Vooral als je informatie zoekt van vóór eind 16e eeuw, heb je die schepenakten echt nodig", zegt Benoit. Hij gebruikt de akten zelf ook voor zijn eigen onderzoek. "Dat zijn echt de enige bronnen van informatie. Pas daarna kwamen er ook parochieregisters."

Het werk van de vrijwilligers kan niet overschat worden, vindt rijksarchivaris Callewier. "Dit geeft ons inzichten in wat voor soort huizen er vroeger gebouwd werden, hoe huwelijksrelaties verliepen, hoe ruzies en conflicten werden opgelost."

Rijksarchivaris Hendrik Callewier is de vrijwilligers eeuwig dankbaar.

"De vrijwilligers hebben in de documenten een inboedelbeschrijving teruggevonden van een bordeel uit de 15e eeuw. En een discussie over of Karel V nu in Gent is geboren, of in Eeklo."

De schepenakten gaan dus over veel meer dan alleen de stad Kortrijk. "Veel Kortrijkse die het hadden, verbleven ook regelmatig in dorpen en steden buiten Kortrijk. Maar zij vielen wel onder de van Kortrijk. Daarom gaan de akten ook vaak over mensen en dingen van buiten Kortrijk."