Volkskundebibliotheek vreest nieuwe Gentse besparingen: "We moeten nu al duizenden boeken op container gooien"

Vrijwilliger Adrien Brysse en voorzitter Frea Vancraeynest maken de kasten leeg.

De Koninklijke Bond Oost-Vlaamse Volkskundigen (KBOV) uit Gent viert de 100e verjaardag in mineur, nu de helft van de collectie weg moet. Het archief zit nu in de torenkamer van het Huis van Alijn, maar die krijgt bij een grote verbouwing een nieuwe bestemming. De KBOV verhuist naar een kleinere locatie en vreest intussen ook de laatste subsidie van Gent te verliezen. "We zijn ons verleden letterlijk op de container aan het gooien", klinkt het. 

De erfgoedorganisatie is een kleine speler. "Wij verzamelen alles wat met volkskunde te maken heeft. Dat is breed: oude liedjes, recepten, affiches, dagboeken, foto's, ambachten en technieken van vroeger. De collectie telde ooit meer dan 23.000 titels", zegt voorzitter Frea Vancraeynest. De KBOV krijgt nu enkel nog middelen van Gent. De werking zit in het Huis van Alijn. Ze kunnen de torenkamer er gratis gebruiken. 

Intussen is het aantal boeken geslonken. Vrijwilligers zijn bezig om alles te sorteren. Het archief moet weg uit de torenkamer. Er komt een grote verbouwing. Het poppentheater van Pierke zal er een onderkomen krijgen. Voor de KBOV is er een kleinere ruimte aan de straatkant voorzien. 

Het feestbordje voor de 100e verjaardag staat tussen de zakken waarin boeken naar de container worden gedragen.

"Dat is goed voor de toegankelijkheid, maar niet voor de collectie. We zullen tot de helft minder ruimte hebben en moeten dus moeilijke keuzes maken. We selecteren wat we aan andere archieven kunnen geven. Als zij het niet willen, dan moet het echt weg... op de container", zegt Vancraeynest. Een deel van de collectie ligt al bij het papierafval. "We hebben al 15 grote containers weggegooid."

"Voorlopig ging het vooral over zaken die ook elders in collecties zitten, maar we vrezen dat we unieke stukken zullen moeten weggooien. De sector kreunt onder de recente besparingen. Er is net nu geen ruimte om zaken over te nemen. Als zij onze stukken weigeren, dan zijn ze voorgoed verloren." 

De stapels voor de andere archieven liggen klaar, maar ook daar moet bespaard worden.

Je kan hier een boek uit het rek trekken en zien hoe ze vroeger vol-au-vent maakten, het gaat over dingen die het leven kleur en vorm geven

Frea Vancraeynest, voorzitter KBOV

"We tonen hier documenten en stukken die het leven kleur en vorm geven. Wat vonden mensen belangrijk vroeger? Hoe leefden ze? Welke keuzes maakten ze? Je kan hier, bij wijze van spreken, een boek uit de kast trekken en zien hoe ze vroeger vol-au-vent klaarmaakten. Al die dingen dreigen we nu, letterlijk, op de papiercontainer te gooien. Het gaat over menselijke verhalen die we vernietigen."

De KBOV maakt nu stapeltjes en belt rond. "We hopen dat andere instellingen iets willen meenemen", zegt vrijwilliger Adrien Brysse. Hij werkt al 20 jaar in het archief. Hij benadrukt dat de topstukken niet verdwijnen. "We houden bijvoorbeeld zeker een bijbel uit de 16e eeuw, de historische plantencollecties en bijzondere almanakken uit de 18e eeuw en een vroege fotocollectie met portretten uit de late 19e eeuw." 

Toch vreest Brysse dat er veel voorgoed verloren gaat. "Dit zijn soms prachtige tijdsdocumenten die ook echt van pas komen in onderzoeken. Ik heb onlangs nog een Franse bierbrouwer aan een uniek recept geholpen, of een foto ontdekt van een vrouw die een straatnaam in Gent kreeg. Als wij al deze info niet meer bijhouden en ordenen, waar vind je dat dan nog terug?", vraagt Brysse zich luidop af.  

Brysse en Vancraeynest gaan met een lijst door de boeken om te beslissen wat mag blijven en wat niet.