Melissa brengt vergeten Belgen tot leven met AI: "Als je begint te kijken, wil je het echt uitkijken"

Historische figuren die zelf hun levensverhaal vertellen, alsof ze vandaag voor de camera staan. Op Instagram brengt Melissa met hyperrealistische AI-filmpjes Belgische geschiedenis tot leven. Van James Ensor tot priester Daens: haar video's lokken heel wat enthousiaste reacties uit. "Het is een goed format", reageert historicus Brecht Deseure. Al zijn er ook een aantal kanttekeningen.

Elke week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.

"I was born in Ostend in 1860, above a shop that sold shells, souvenirs and carnival masks", zegt een AI-gegenereerde, jonge versie van James Ensor. Hij struint over de dijk van Oostende, met in zijn hand een masker. Op de achtergrond zie je paard en kar passeren.

James Ensor, maar ook Adrien de Gerlache, prinses Astrid en priester Daens: het is maar een greep uit de historische Belgische figuren die tot leven komen in de filmpjes van Melissa. Ze verspreidt die als hobby op het Instagramaccount @belgianhistory8.

Kijk: de jonge AI-versie van James Ensor vertelt zijn levensverhaal

"Het concept van de historische AI-filmpjes bestaat al langer", vertelt Melissa in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1. "Ik werd erdoor gebombardeerd, maar ik kwam heel zelden Belgische figuren tegen. Die zijn vaak zelfs helemaal niet gekend." Dat zette haar aan om het zelf te proberen, wél met Belgische historische figuren.

"Het zijn figuren die ik al kende, maar waar ik me voor de video's in verdiept heb. Het was voor mij ook leuk om meer over hen te weten te komen." Hoewel Melissa geen historica van opleiding is, is ze wel van jongs af aan gebeten door de verhalen van mensen.

Van Wikipedia tot Grok

Melissa probeert zo historisch accuraat mogelijk te blijven door de figuren goed te researchen. "Ik begin op Wikipedia. De bronnen onderaan de pagina vind ik vaak interessant om mee te starten."

Ook Google Books en het Rijksarchief gebruikt ze.

LUISTER

Belgische historische figuren gaan viraal dankzij AI, maar hoe waarheidsgetrouw zijn ze?

VRT NWSHet uur van de waarheid

37min

Die informatie geeft ze aan 2 AI-toepassingen. "Ik gebruik ChatGPT om een basisafbeelding te maken. Ik geef het historische foto's van die persoon, en ik probeer ook historische achtergronden en voorwerpen te vinden." Met die basisafbeelding trekt Melissa naar Grok Imagine, dat ze de opdracht geeft om het personage bepaalde woorden te laten zeggen en op een bepaalde manier te bewegen.

"Over het algemeen zijn de reacties die ik krijg heel positief. Ik schrok ervan", zegt Melissa, die ondertussen al bijna 13.000 volgers heeft.

Ook historicus Brecht Deseure van de Koninklijke Bibliotheek (KBR) is enthousiast over de filmpjes. "Als je eenmaal begint te kijken, wil je het verhaal echt uitkijken. De filmpjes nemen je mee in de geschiedenis. Het is een toffe, nieuwe en visuele manier om naar de geschiedenis te kijken, maar het is geen academische geschiedschrijving."

Vanuit dat standpunt zijn er een aantal vragen te stellen. "Je legt mensen woorden in de mond door ze te laten spreken als een avatar", zegt hij. "Het worden een soort van heldenverhalen. De gewone mens, en ook de structuren die de maatschappij bepalen, verdwijnen uit beeld."

Dit project haalt echt onbekende figuren en anekdotes naar voren, ook vrouwelijke pioniers

Brecht Deseure, historicus en medewerker Koninlijke Bibliotheek (KBR)

Maar de filmpjes hebben geen academisch doel. "Met het account wil Melissa vooral vergeten mensen uit de geschiedenis terug naar voren halen op een toffe manier. Ik bekijk het dus niet als een academisch werkstuk."

"Melissa geeft ook duidelijk de grenzen aan en de bedoeling van het format." Zo vermeldt ze de bronnen en spoort ze kijkers ook aan om zich kritisch op te stellen.

Goede introductie

"Het is een goed format om mensen te introduceren aan de geschiedenis", besluit Deseure, die zelf al een aantal historische figuren ontdekte op de Instagrampagina."Ik heb er een tiental ontdekt. Het toont dat dit project slaagt in zijn missie: het haalt echt onbekende figuren en anekdotes naar voren. Ook van vrouwelijke pioniers."

Een van die pioniers is Marie Lombars, een vrouwelijke revolutiestrijdster, die Deseure tijdens zijn eigen onderzoek nog niet was tegengekomen. "Ik was echt onder de indruk."

Voorlopig is Melissa van plan de filmpjes te blijven maken. Ze heeft al een lijst met figuren klaar waar ze nog iets over wil vertellen. Daarin probeert ze zo veel mogelijk te variëren. "Als ik eens een man gepost heb, doe ik volgende keer een vrouw. Of als ik iemand van Wallonië deed, dan eens iemand van Vlaanderen."

Ze hoopt nog dieper de geschiedenis in te kunnen duiken. Al stelt ze zichzelf wel één duidelijke beperking: "Personen die nog geen 50 jaar dood zijn, zal ik nooit uitwerken. Die hebben nog nabestaanden en het is een hyperrealistische persoon die spreekt. Ik wil geen nabestaanden confronteren met dergelijke beelden."

Beluister de podcast van 'Het uur van de waarheid'