Terreurgroep ADF verdient fortuin door goud uit Congo naar Oeganda te exporteren

Mijnwerkers in Congo werken vaak in zeer zware omstandigheden.

De door Islamitische Staat gesteunde Congolese terreurgroep Allied Democratic Forces (ADF) financiert zijn werking met de verkoop van goud uit mijnen in Oost-Congo, via buurland Oeganda. Dat besluit het Amerikaanse platform The Sentry uit onderzoek. De mijnen in Congo die door ADF gecontroleerd worden, brengen miljoenen op.

De groepering, die op de Amerikaanse, Europese en VN-terreurlijst staat, verdient miljoenen dollars aan de goudexport. "Deze inkomstenbronnen hebben de ADF een financiële levenslijn geboden, waardoor ze niet langer afhankelijk is van de steun van IS", aldus The Sentry.

Vorig jaar doodde ADF in de Congolese provincies Ituri en Noord-Kivu, in het onrustige oosten van het land, meer dan 1.000 mensen, aldus VN-experts in juni. In de voorgaande jaren vielen ook al duizenden doden, vaak bij gruwelijke aanvallen met machetes.

De mijnen in slechts één regio in Noord-Kivu brengen de ADF jaarlijks 1 tot 1,6 miljoen dollar op. De ADF controleert ook andere regio's waar jaarlijks 800 kilo goud per jaar ontgind wordt, goed voor 100 miljoen dollar tegen de huidige prijzen. Mogelijk verdient de terreurgroep dus nog veel meer geld aan de goudhandel.

Het goud wordt uitgevoerd naar Oeganda voor raffinage, zeggen traders en mijnwerkers met wie The Sentry kon spreken. Hoewel Oeganda over weinig eigen mijnen beschikt, is de goudexport vanuit het land vorig jaar geëxplodeerd. 

Het meeste goud vanuit Oeganda belandt in de Verenigde Arabische Emiraten, blijkt uit exportdata van beide landen. De Emiraten gaven eerder al te kennen dat hun wetgeving beantwoordt aan de OESO-richtlijnen.

Wat is de terreurgroep Allied Democratic Forces?

De Allied Democratic Forces is een terreurgroep die in de jaren '90 opgericht is in Oeganda. Tegen het jaar 2000 heeft het zijn werking verplaatst naar Oost-Congo. Sinds 2019 steunt de Islamitische Staat (IS) de AFD.

De AFD controleert vandaag meerdere uitvalsbases in Oost-Congo en voert nog steeds aanvallen uit. Het regionale conflict bemoeilijkt ook de maatregelen tegen ebola. Sinds mei dit jaar heerst er een epidemie in Oost-Congo, die moeilijk onder controle raakt.

Begin deze maand publiceerde financieel persbureau Bloomberg nog een uitgebreid onderzoek naar het netwerk rond de in Oeganda verblijvende Belgische zakenman Alain Goetz.

Tegen Goetz lopen sinds eind 2022 Europese en Amerikaanse sancties, voor de aankoop, verkoop en productie van illegaal goud via zijn African Gold Refinery (AGR). Dat goud kwam toen uit mijnen in Oost-Congo.

Bloomberg ontdekte dat Thaba Investments, een bedrijf dat op hetzelfde adres als AGR is gevestigd met veel van dezelfde betrokkenen, goed is voor bijna de helft van de Oegandese goudexport. Daarbij worden dezelfde handelstroutes en dezelfde leveranciers gebruikt, leerde het Bloomberg-onderzoek.

De Belgische zakenman Alain Goetz op bezoek bij een goudmijn in Oeganda (archieffoto uit 2017).

Tegenover Bloomberg ontkende Goetz elke betrokkenheid bij Thaba of kennis over de bedrijfsvoering, en in publieke data van Thaba wordt Goetz niet vermeld. Maar 3 westerse functionarissen en 1 voormalige Oegandese speurder lieten Bloomberg weten dat Goetz via stromannen nog steeds actief is in de goudexport.

In het rapport dat The Sentry vandaag publiceert, worden geen Oegandese bedrijven of handelaren met naam genoemd: er is enkel sprake van in Oeganda gevestigde raffinaderijen. Het platform roept de VN-Veiligheidsraad, de VS, het VK en de EU op tot diepgaand onderzoek om de betrokkenen te kunnen sanctioneren.