Supermarkten moeten grote hoeveelheden eten weggooien na cyberaanval op koelinstallaties, maar is dat wel noodzakelijk?

Artikel luisteren

4min

Meer info

De regels om ontdooid of te lang onvoldoende gekoeld voedsel in winkels weg te gooien, zijn te streng. Dat vindt microbioloog Frank Devlieghere (UGent), die gespecialiseerd is in voedselbewaring. Na de grote cyberaanval op hun koelsystemen moeten supermarkten nu heel veel voeding weggooien, omdat dat nu eenmaal de regels zijn. Maar wat zijn die regels en hoe nuttig zijn die?

Diepvriesproducten moeten altijd kouder blijven dan -18 graden Celsius. "Men kan heel tijdelijk tot -15 gaan, maar dan voor een heel korte tijd", zegt Devlieghere. Een storing van enkele uren, zoals nu, valt daar niet onder. De wet zegt duidelijk dat je het voedsel dan moet weggooien.

"Zelf sta ik daar wat kritischer tegenover. Voedsel wordt pas onveilig wanneer de temperatuur boven de 0 graden komt, want dan kunnen ziekteverwekkende kiemen zich beginnen te vermenigvuldigen", legt de microbioloog uit. Zolang het product onder die temperatuur blijft, is het volgens hem veilig.

Voor gekoeld voedsel ligt de grens voor de meeste producten op 7 graden. Verse vis en vers vlees mogen maximaal 4 graden bereiken.

Die overheid stelt dat de getroffen supermarkten zelf controleren of bepaalde producten de maximumtemperatuur hebben overschreden. Dat meldt het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). 

"Alle winkels vallen onder het systeem van autocontrole", verduidelijkt woordvoerder Hélène Bonte. "Ze moeten dus zelf gaan testen of die producten niet te warm zijn geworden. Dat kunnen ze doen door de temperatuur te meten in de frigo, maar zeker ook van de producten zelf."

Het FAVV benadrukt dat winkeliers geen enkel risico mogen nemen: "Als de temperatuur is overschreden of er twijfel is over de voedselveiligheid, moeten ze de producten uit de rekken halen en mogen ze niets meer verkopen."

Microbioloog Frank Devlieghere pleit ervoor om niet noodzakelijk alles weg te gooien. "Men moet een risicoanalyse uitvoeren en meten welke maximale temperatuur het product bereikt heeft", zegt Devlieghere. "Als er geen probleem is, kan het product eigenlijk opnieuw gebruikt worden."

Maar dat laatste is zijn eigen mening en dat mag nu niet van de wet, benadrukt hij. Toch vindt hij dat de overheid een andere aanpak moet overwegen. "Moeten we er niet voor zorgen dat voedselverspilling niet onnodig gebeurt?"

Ook thuis kan een koelkast of diepvriezer uitvallen. Wat moet je dan doen? "Wanneer je merkt dat je product niet volledig ontdooid is, dus nog een stukje bevroren, kun je de diepvriezer perfect opnieuw aanzetten." Het product bewaar je dan wel minder lang dan oorspronkelijk, maar het is niet onveilig voor de consument, zegt Devlieghere.

In de koelkast ontstaat sneller een probleem. "Als de temperaturen boven de 7, 8, 9 graden gaan, kunnen ziekteverwekkers zich vermenigvuldigen en kan het product onveilig worden."

Die ziekteverwekkers zijn meestal bacteriën, en die zie of ruik je niet altijd. "Als een product niet meer lekker ruikt, is het zeker niet aan te raden om het te consumeren. Maar het omgekeerde is niet per se het geval. Het is niet omdat iets nog altijd lekker ruikt, dat het per definitie veilig is."

Zelf is Devlieghere strikt bij producten uit de koelkast. Bij diepvriesproducten is hij soepeler. "Als ik mijn diepvries ontdooi, laat ik de producten er enkele uren uit en dan stop ik ze daarna gewoon terug." Zijn diepvries staat wel op -24 graden, dus er is een grotere marge dan bij -18 graden.