Politie mag slot openbreken om mensen zonder papieren te arresteren die gevaar vormen: parlement stemt over omstreden wet

Artikel luisteren

5min

Meer info

Deze namiddag stemt het parlement over de omstreden wet rond woonstbetredingen. De politie zal door die wet een privéwoning kunnen binnengaan om mensen zonder geldige papieren te arresteren. Er gelden verschillende voorwaarden, maar critici vinden die niet duidelijk genoeg. Wat staat er in de wet zelf? 

Gisteren werd nog op verschillende plaatsen betoogd tegen de wet. Duizenden mensen vormden een menselijke ketting rond het Justitiepaleis. Er was ook protest aan gemeentehuizen, onder andere in Brugge, Namen, Gent en Leuven. 

Volgens de wet zal de politie tussen 5 uur 's ochtends en 21 uur 's avonds een privéwoning kunnen binnengaan om mensen zonder geldige papieren te arresteren. De bedoeling is om mensen die niet willen terugkeren naar hun land van herkomst, terug te kunnen sturen. Ze kunnen dan bijvoorbeeld naar een gesloten centrum worden gebracht. 

Er gelden heel wat voorwaarden. Zo gaat het enkel om mensen die "een gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid" vormen, staat in de wet. Een aanhouding is enkel mogelijk als er al een beslissing is dat die mensen niet in België kunnen blijven. Het moet ook duidelijk zijn dat ze die beslissing niet opvolgen.  

Een onderzoeksrechter zal altijd toestemming moeten geven om zo'n woonstbetreding uit te voeren. Bij de arrestatie zullen ook 1 of meerdere medewerkers van de Dienst Vreemdelingenzaken aanwezig zijn. Een slotenmaker kan gevraagd worden om een slot open te breken. 

Ook als de mensen met hun kinderen in de woning verblijven, kunnen ze gearresteerd worden. Kinderen zelf kunnen via deze wet niet worden gearresteerd. De wet zegt dat het wel moet worden vermeden dat kinderen van hun ouders worden gescheiden. En de manier waarop de arrestatie gebeurt, moet "schade en trauma bij kinderen maximaal voorkomen".

De wet krijgt kritiek vanuit verschillende hoeken. 11.11.11 vergeleek de woonstbetredingen zelfs met de gewelddadige arrestaties door ICE, de grenspolitie in de Verenigde Staten. 

Maar de kritiek komt ook uit juridische hoek. Volgens de Vereniging van Onderzoeksrechters, die alle 116 onderzoeksrechters vertegenwoordigt, is de wet helemaal niet nodig. Er zijn al genoeg manieren zijn om een huiszoeking te doen als iemand verdacht wordt van strafbare feiten, vinden ze.

Henri Heimans, onderzoeksrechter op rust, noemde de wet vanmorgen nog een "juridisch gedrocht" in VRT NWS De ochtend. Volgens Heimans is het te vaag wat "een gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid" precies betekent. Heimans was in 2024 nog kandidaat voor oppositiepartij Groen.

De onderzoeksrechters adviseerden het parlement om de wet niet aan te nemen. Ze kregen daarin steun van de 2 ordes van advocaten: OVB en Avocats.be. Zij wezen erop dat er bijvoorbeeld geen beroep mogelijk is als een onderzoeksrechter een woonstbetreding goedkeurt. 

Federaal migratiecentrum Myria vindt de impact op kinderen groot: "De scheiding van gezinsleden wordt vermeden, staat in het ontwerp, maar niet verboden." En ook de politie heeft veel vragen. Volgens hen kan die in de praktijk veiligheidsproblemen opleveren.

Verschillende gemeenten namen al een motie aan om zich te verzetten tegen de wet. Verschillende Brusselse gemeenten en Leuven gaven al aan dat ze de wet niet willen laten uitvoeren. Dat is vooral lastig voor partijen die zowel lokaal als in de federale regering besturen. Leuvens burgemeester Mohamed Ridouani (Vooruit) zegt steevast dat hij de wet "dik tegen zijn goesting" zal moeten uitvoeren.

In oktober nam een commissie in het federaal parlement het wetsontwerp al aan. De namiddag wordt die stemming nog eens overgedaan in de voltallige vergadering van het parlement. Er wordt verwacht dat die de wet gewoon aanneemt. 

Volgens minister Anneleen Van Bossuyt (N-VA) is de wet nodig. Ze zegt dat het bijvoorbeeld de bedoeling is om "verkrachters, drugsdelinquenten en haatpredikers" uit het land te zetten. 

Ze vindt dat een onderzoeksrechter zelf moet bepalen of iemand een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid. "Als de minister van Justitie een nieuwe wetgeving maakt, gaat er toch ook niet aan haar gevraagd worden hoe rechters die wet moeten toepassen?", zei de minister al. 

Om kinderen te beschermen, zouden hun ouders bijvoorbeeld tijdens de schooluren kunnen worden gearresteerd, legde de minister al uit. "Dan is de kans zeer klein dat er kinderen aanwezig zijn", klonk het. 

Toch blijft de wet ook binnen de meerderheid gevoelig liggen. Xavier Dubois (Les Engagés) stuurde zijn kat naar de stemming in de commissie. De partij kon vandaag niet zeggen of hun parlementslid de wet zal goedkeuren. Vermoedelijk zal de wetgeving ook worden aangevochten bij het Grondwettelijk Hof.