PFAS-vervuiling in Ronse hoger dan verwacht: "Nieuwe PFAS-soorten in veel bodemstalen"

Niet alleen in waterstalen, maar ook in de bodem vonden onderzoekers 14 verschillende PFAS-soorten.

Artikel luisteren

3min

Meer info

Nieuwe metingen van de VUB bevestigen dat de vervuiling met PFAS in het water en de bodem in Ronse nog altijd even groot is als bij eerdere metingen. Een prof en doctoraatsstudent van de VUB namen samen met vzw Climaxi nieuwe water- en bodemstalen in de Molenbeek en omgeving. De concentraties in het water zijn nog altijd tientallen keren hoger dan de Vlaamse milieukwaliteitsnorm. Ook in de bodem zijn hogere concentraties PFAS gevonden dan verwacht.

Overal in Vlaanderen zitten PFAS in de bodem en het water. PFAS zijn chemische stoffen die schadelijk zijn voor mens en milieu, en heel moeilijk afbreken. 

VUB-professoren Willy Baeyens en doctoraatsstudent Yue Gao vergeleken hun meetresultaten van waterstalen met de eerdere metingen van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). "In een bepaalde zone van Ronse zijn de PFAS-concentraties bij ons iets lager dan de VMM-bevindingen", zegt VUB-professor Baeyens. "Maar ze liggen er wel nog altijd 50 tot 80 keer boven de norm."

In het water zitten zowel de oudere PFAS met lange ketens als de nieuwere Gen X-stoffen met korte ketens. Volgens Baeyens zijn de nieuwe verbindingen minder gevaarlijk, maar het blijven giftige stoffen. "Het is nog af te wachten hoe snel die eventueel kunnen verdwijnen en wat de echte impact op de gezondheid zal zijn", zegt hij.

Verrassend is dat we overal in de bodem 14 PFAS-verbindingen vonden, ook in zandgrond

Professor Willy Baeyens van de VUB

In verscheidene straten hebben de VUB-onderzoekers stalen genomen uit de bodem. "Enkele straten scoren het slechtst", vervolgt Baeyens. Volgens vzw Climaxi komt dat "door de beperkte Vlaamse wetgeving, die alleen normen bepaalt voor bepaalde soorten vervuiling".

Het VUB-labo telde alle gemeten soorten samen. "Ze zijn allemaal even schadelijk", luidt het aan de VUB. "En we vonden ook soorten die de overheid 4 jaar geleden niet had gemeten. Het gaat dan zowel om de oude als de nieuwe verbindingen."

Alle 14 korte PFAS-verbindingen zitten ook in zandstalen, hoewel zand weinig verontreinigende stoffen vasthoudt. "De concentraties zijn wel laag, maar we vinden ze allemaal terug, dus dat is toch ook een beetje een verontrustend feit", zegt Baeyens.

"Als die zandgrond ook in of rond speeltuinen zou liggen, zou ik niet zo ver gaan om te zeggen dat ze gevaarlijk zijn."

We vragen om met de nieuwe gegevens rekening te houden bij nieuwe vergunningsaanvragen.

Filip De Bodt, sociale klimaat- en milieubeweging Climaxi vzw

Volgens Climaxi is het zeker niet alleen Utexbel dat verantwoordelijk is voor PFAS-vervuiling. "Utexbel en Associated Weavers waren jaren de grote vervuilers, naast een aantal bedrijven die ondertussen niet meer bestaan, zoals Tardel of kleinere spelers als Alpani."

"De laatste vroeg recent nog een verruiming van zijn normen aan. Het gros van de bedrijven zegt nu geen PFAS meer te gebruiken, maar ze zijn wel deels verantwoordelijk voor de overtredingen en de problemen bij mens en milieu."

"We vragen om met de nieuwe gegevens rekening te houden bij nieuwe vergunningen", zegt Filip De Bodt van Climaxi. "We willen ook permanente meetstations en controles in Ronse om de gezondheid van de inwoners te garanderen."