In de gevangenis van Haren is een advocate een tijdlang opgesloten in een strafcel, samen met de gedetineerde die ze verdedigde. Dat gebeurde na een hoogopgelopen discussie tussen haar en een gevangenisdirecteur. De vrouw heeft een klacht neergelegd voor wederrechtelijke vrijheidsberoving.
VRT NWS reconstrueerde onderstaand verhaal op basis van gesprekken met diverse mensen die kennis hebben van het incident. Het gevangeniswezen wenste niet te reageren en verwijst door naar het parket van Brussel.
Het parket van Brussel bevestigt enkel dat er een gerechtelijk onderzoek werd geopend door een Franstalig onderzoeksrechter. "In het belang van het onderzoek dat nog loopt, wordt verder geen informatie verleend."
29 april 2025. Het is een zoveelste stakingsdag in de gevangenis van Haren. Advocate G.P. is opgeroepen om een gedetineerde bij te staan in een tuchtprocedure.
Ze meldt zich aan, maar omdat er slechts een beperkt aantal personeelsleden aan het werk is, duurt het even voor ze ook effectief door directeur P.W. ontvangen wordt.
De directeur vraagt aan de advocate om de zitting niet te laten doorgaan in de gebruikelijke vergaderzaal vanwege de staking. Hij stelt voor samen naar de strafcel te gaan, de plek waar de gedetineerde verblijft.
Er is enige spraakverwarring over het woord strafcel. Sommigen spreken over het cachot, anderen over een beveiligde cel of een time-outcel. De Commissie van Toezicht van de gevangenis van Haren wees daar in het jongste jaarverslag ook al op.
Hoe dan ook, de advocate stemt in met deze wat ongebruikelijke manier van werken. Bij een staking verlopen de dingen nu eenmaal anders dan normaal. Gegeven de omstandigheden kan zo de tuchtzitting op zijn minst doorgaan. De locatie is weliswaar erg ongebruikelijk, maar gezien de krappe personeelsbezetting zijn de omstandigheden dat ook, zo redeneert ze.
De directeur wandelt samen met 2 cipiers en de advocate naar de strafcellen van sectie 14. In feite gaat het om 3 strafcellen die afgesloten zijn van de gang en elke cel heeft ook nog een grill én een metalen deur. Dat zijn dus opgeteld drie 'deuren': twee aan elke cel, dan een kleine hal, en een derde deur naar de gang.
De advocate krijgt even de tijd om apart met haar cliënt te overleggen.
De advocate kent de man niet. Het is de eerste keer dat ze optreedt voor hem. Eigenlijk vervangt ze een collega. Het gesprek verloopt niet echt vlot, omdat de man nauwelijks Frans of Engels begrijpt.
De gedetineerde was betrokken bij een ernstig geweldsincident in de gevangenis. In afwachting van een beslissing ten gronde werd hij door de directie daar geplaatst.
Na het overleg tussen de advocate en haar cliënt, komt de directeur ook de strafcel binnen, samen met 2 bewakers.
Afgezien van de locatie verloopt de tuchtzitting zoals gebruikelijk. De advocate formuleert haar argumenten. Een van de eerste argumenten die ze aanhaalt, is het gegeven dat haar cliënt eigenlijk niet in het cachot, zoals zij het zegt, mag zitten. Dat is volgens haar in strijd met de wet, omdat in haar visie het cachot niet gebruikt mag worden als voorlopige maatregel.
Aan het einde van de tuchtzitting herhaalt ze dat argument. Ze stelt zich daarbij erg principieel op. De directeur aanvaardt het argument niet. Het gesprek verhardt.
‘On est enfermé?’ Zijn we opgesloten?
De advocate zegt dat ze de gevangenis niet verlaat zolang haar cliënt niet uit het cachot gehaald is, een plek waarin hij volgens haar dus onwettelijk zit. Als advocate tilt ze hier erg zwaar aan. Ze verwijst niet alleen naar de wet, maar ook naar eerdere uitspraken hierover van de klachtencommissie.
Het maakt weinig indruk, integendeel. De directeur krijgt het ogenschijnlijk op zijn heupen van het principiële standpunt en wil een einde maken aan het gesprek. Hij zegt haar dat hij als directeur 24 uur de tijd heeft om een beslissing te nemen. In afwachting daarvan blijft de gedetineerde zitten waar hij zit.
En dat doet ook de advocate. Ze weigert de strafcel te verlaten.
Dat doet de directeur wel, samen met de 2 cipiers. De directeur zit tot over zijn oren in het werk. Hij wil zijn kostbare tijd in een overbevolkte gevangenis op een stakingsdag niet blijven steken in een discussie met een jonge advocate die zich erg principieel blijft opstellen.
En dus vertrekt hij, op naar de volgende job.
In de versie van de advocate sluit hij de deur van het cachot. Ze zit daar alleen met haar cliënt.
"On est enfermé?’" Zijn we opgesloten? Zo vraagt hij zich zichtbaar vertwijfeld af. "Ik denk het wel", zo antwoordt de advocate.
In eerste instantie blijft de directeur wel op de strafsectie. Hij gaat een deur verder naar een andere strafcel om daar een andere tuchtzitting te houden.
Als die afgelopen is, verlaat hij samen met de 2 cipiers de strafcellen. De advocate hoort een van de cipiers hem nog vragen: "Doe ik de deuren dicht?" Waarop de directeur bevestigend zou geantwoord hebben, wel wetend dat de advocate daar nog zat.
En zo zit de advocate, een jonge vrouw, opgesloten in een strafcel met een gedetineerde, haar cliënt. Ze ervaart het als even onwezenlijk als beangstigend. Omdat ze als advocate haar mobiel toestel mee binnen mocht nemen, neemt ze foto’s. Ze stuurt ook een tekstbericht naar een collega.
Er is geen enkel contact meer met de directeur, noch met de bewakers. Ze hoort of ziet hen niet.
De advocate tracht haar zelfbeheersing te bewaren en begint op haar laptop alvast haar klacht uit te werken.
Hoe penibel haar situatie ook is, ze heeft meer angst voor een zichtbaar geïrriteerde gevangenisdirecteur die zo optreedt dan voor een gedetineerde die ze niet kent en die daar zit wegens ernstige geweldsfeiten, zo ervaart zij het.
Ze vindt de houding van de directeur totaal onverantwoord en ingegeven door een te groot ego, dat een mondige advocate wil straffen voor zoveel standvastigheid. "Elle veut jouer, on va jouer", zo noteert ze. Vrij vertaald: "Zij zoekt het, dan krijgt ze het."
De gedetineerde, gegeneerd door de aanwezigheid van de advocate in zo’n kleine ruimte, weet ook niet goed wat hem overkomt. Hij roept naar de gedetineerde in de andere cel in een taal die door haar niet begrepen wordt.
En dan wordt het stil. Door de advocate wordt het ervaren als een ijzingwekkende stilte. In de mate dat er afstand gehouden kan worden in zo’n kleine cel, doen beiden dat.
De advocate gaat niet voelen aan de celdeur of deze effectief gesloten is. De deur is toe, zo ziet ze, en om haar claustrofobische gevoelens niet op te drijven, wil ze hiervan niet nog eens bevestiging door handmatig te gaan voelen.
Na 20 minuten hoort ze de deuren openen. Het is een andere directeur, H.M., die haar komt bevrijden, zo ervaart zij het. En het feit dat hij de deuren moet openen, bevestigt haar dat ze wel degelijk opgesloten zat.
Bovendien, als de deur niet op slot zou geweest zijn, betekent dat ook dat de gedetineerde die vastzit in een strafcel, daar dan ook gewoon kan buitenwandelen?
Bovendien is er vanwege de staking onvoldoende personeel om tijdig in te grijpen bij een incident. Dit is werkelijk ongehoord en kan beschouwd worden als ‘wederrechtelijke vrijheidsberoving’.
Directeur H.M. leidt haar naar buiten. ’s Avonds schrijft ze een bericht aan haar stafhouder waarin ze vertelt wat haar die dag overkomen is. De rode draad in haar betoog is er een van diepe verontwaardiging.
In eerste instantie, in de zomer van 2025, volgt er een bemiddelingsgesprek. De advocate wordt samen met de stafhouder uitgenodigd bij Mathilde Steenbergen, de grote baas van het gevangeniswezen en op dat moment ook voorzitter van de FOD Justitie. Ook de betrokken directeur P.W. is aanwezig.
De advocate krijgt de indruk dat zij de schuld is van alles. Ze moest zich maar niet zo koppig opstellen en zodoende irritatie opwekken. Het lijkt wel de omgekeerde wereld, zo is haar herinnering aan dat gesprek.
Bij het gevangeniswezen ervaart men het anders. Men onderzocht wel degelijk het gebeuren. Bovendien heeft men alle betrokken partijen rond de tafel gebracht en de zaak uitgesproken. Daarmee deed men wat moest gedaan worden en kan het dossier beschouwd worden als afgehandeld.
In eerste instantie lijkt de advocate daar vrede mee te nemen. Het is pas veel later, ook al door gesprekken met anderen, dat ze tot andere inzichten komt. Ze verneemt ook dat de betrokken directeur geen disciplinaire sanctie kreeg, maar integendeel wel gepromoveerd werd. Om al die redenen beslist ze alsnog een klacht met burgerlijke partijstelling neer te leggen. Dat gebeurt in december 2025, ruim 7 maanden na de feiten.
Dat doet ze omdat ze zwaar tilt aan het incident. De ervaring maakte diepe indruk op haar maar ook principieel stelt ze zich grote vragen. Een klacht met burgerlijke partijstelling verplicht een onderzoeksrechter de feiten te onderzoeken.
En dat is wat er nu aan het gebeuren is. De voorbije maanden zijn verschillende mensen die betrokken zijn in dit dossier verhoord door de politie. Wat het resultaat van dit onderzoek zal zijn, valt nog af te wachten.
De gevangenis van Haren kwam recent nog in het nieuws met andere incidenten.
Begin november kon een gedetineerde zonder geweld uit de gevangenis ontsnappen. Een paar uren later kon hij weer worden opgepakt.
In die periode was er ook een ernstig geweldsincident met een gedetineerde. Vier penitentiaire beambten werden daarbij gewond.
Een vrouwelijke gedetineerde legde klacht neer omdat ze verkracht werd in een gevangenisatelier.
Source: VRT NWS · Dirk Leestmans
At a glance
- Topic
- World
- Country
- 🇧🇪 BE
- Publisher language
- NL
- Added to Allnira