Inlichtingendiensten wereldwijd maken gebruik van seksspionage, waarbij ze doelbewust toplui van bedrijven of zelfs hun secretaresses tussen de lakens geheimen proberen te ontfutselen. Dat zegt Kristof Clerix, spionage-expert en onderzoeksjournalist bij Knack, naar aanleiding van het verhaal rond Nvidia-topman Jensen Huang, die mogelijk in een Chinese honeytrap is beland. "Een topman heeft heel veel interessante informatie, maar een secretaresse heeft vaak toegang tot dezelfde documenten."
Met een honeytrap proberen spionnen iemand via een romantische of seksuele relatie informatie te ontfutselen. Soms gebeurt dat door het doelwit achteraf te chanteren, maar het kan ook dat iemand uit oprechte verliefdheid geheimen deelt.
Het verhaal rond Jensen Huang, topman van het Amerikaanse chipbedrijf Nvidia, past volgens spionage-expert en Knack-journalist Kristof Clerix in de beproefde methode van inlichtingendiensten.
Of Huang daadwerkelijk in zo een val is gelopen, is voorlopig niet duidelijk. "Veel elementen uit het verhaal zijn vandaag nog niet bevestigd", benadrukt Clerix in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. "Zo is het niet duidelijk of de vrouw in kwestie door de Chinese geheime dienst op pad werd gestuurd, of dat ze Huang op eigen initiatief leerde kennen en pas later door China werd benaderd."
Toch verbaast het verhaal de spionage-expert niet. "Seksspionage is een methode die al jarenlang door verschillende inlichtingendiensten wordt gebruikt." En daarbij zijn niet alleen bedrijfsleiders of politici interessante doelwitten.
"Een topman beschikt over heel wat interessante informatie, maar een secretaresse heeft vaak toegang tot dezelfde documenten. En precies daar wordt het interessant", legt Clerix uit
Dat bleek onder meer tijdens de Koude Oorlog. De Oost-Duitse geheime dienst Stasi slaagde er toen in om verschillende vrouwelijke medewerksters van de NAVO in Brussel te benaderen. De vrouwen werkten op het NAVO-hoofdkwartier in Evere en hadden toegang tot vertrouwelijke documenten.
"De Stasi zette daarvoor zogenaamde Romeo's in: aantrekkelijke mannen die speciaal werden opgeleid om vrouwen emotioneel te manipuleren en romantische relaties met hen aan te knopen."
Begin jaren 80 werden 3 vrouwelijke NAVO-medewerkers het slachtoffer van die aanpak. Ze worden ook wel de 'Mata Hari's van de NAVO' genoemd.
Mata Hari, geboren als Margaretha Zelle, was een Nederlandse danseres die in Parijs bekendheid verwierf als exotische naaktdanseres. Ze wist vertrouwelijke informatie te verzamelen bij militairen en hooggeplaatste functionarissen, maar werd uiteindelijk veroordeeld voor spionage en geëxecuteerd.
Mata Hari als exotische courtisane
"Een van die NAVO-Mata Hari's was Ingrid Garbe, zij werkte bij de West-Duitse vertegenwoordiging van de NAVO. Ze werd verliefd op een bloemenverkoper in Brussel. Die bleek een Oost-Duitse spion te zijn. Uit verliefdheid bezorgde ze hem geheime NAVO-documenten. De Belgische Staatsveiligheid kreeg het koppel in het vizier." Garbe werd uiteindelijk veroordeeld tot 4 jaar cel in 1979.
Een jaar later werd ook een West-Duitse medewerkster gerekruteerd. "Ursel Lorenzen werd de persoonlijke secretaresse van een hoge Britse NAVO-functionaris en maakte gedurende 12 jaar informatie over aan Oost-Berlijn. Meer dan 150 documenten nam ze stiekem mee naar huis. Haar vriend, die officieel als boekhouder in het Brusselse Hilton Hotel werkte, fotografeerde de documenten."
"Nog een jaar later werd een Belgische NAVO-typiste, Imelda Verrept, verliefd op een man die voor de Oost-Duitse inlichtingendienst werkte. Ook hij was alleen uit op het bekomen van geheime NAVO-documenten."
"Deze 3 Mata Hari’s van de NAVO waren eigenlijk 3 dames die succesvol benaderd zijn door die knappe Oost-Duitse Romeo’s in die tijd."
Seksspionage past eigenlijk binnen een ruimer geheel van rekruteringsmethodes. Inlichtingendiensten proberen mensen op verschillende manieren zover te krijgen dat ze informatie doorspelen.
Clerix verwijst naar het acroniem MICE, dat staat voor Money, Ideology, Compromise en Ego:
Money: iemand krijgt geld in ruil voor geheime informatie.
Ideology: iemand deelt de overtuigingen van de buitenlandse inlichtingendienst en werkt daarom mee.
Compromise: iemand wordt in een compromitterende situatie gebracht en kan vervolgens worden gechanteerd.
Ego: iemand voelt zich ondergewaardeerd of miskend en is gevoelig voor aandacht en erkenning.
"Dat gebruiken inlichtingendiensten over heel de wereld om succesvol te rekruteren. Bij seksspionage speelt vooral dat derde motief een rol. Een spion kan iemand bijvoorbeeld verleiden en vervolgens foto's of ander bewijsmateriaal gebruiken om die persoon onder druk te zetten."
Er is ook een mogelijkheid dat het doelwit oprecht verliefd wordt en uit eigen beweging informatie gaat delen
Koen Clerix, spionage-expert en onderzoeksjournalist bij Knack
"Maar er is ook een andere mogelijkheid: het doelwit wordt oprecht verliefd en begint uit eigen beweging informatie te delen. Daar hebben we ook gevallen van in onze recente geschiedenis", zegt Clerix.
Dat seksspionage niet beperkt bleef tot de Koude Oorlog, blijkt uit waarschuwingen die de voorbije decennia in Brussel werden geuit.
In 2009 waarschuwde de Europese Commissie voor een toenemende spionagedreiging. Mensen met toegang tot gevoelige informatie konden bijvoorbeeld benaderd worden door aantrekkelijke stagiaires. "Dat kan bijvoorbeeld die knappe stagiaire met lange benen en blonde haren zijn", klonk het tijdens een persbriefing.
In een brochure met reistips adviseert de Staatsveiligheid om alert te zijn bij opvallend veel belangstelling
Koen Clerix, spionage-expert en onderzoeksjournalist bij Knack
Ook de Belgische Staatsveiligheid waarschuwt voor dergelijke praktijken. "In een brochure met reistips adviseert ze om alert te zijn bij opvallend veel belangstelling, vleierij, persoonlijke ontboezemingen en geschenken."
Toch is nuance belangrijk. Volgens Clerix moeten mensen zich bewust zijn van de risico's, zonder overal meteen een spionageoperatie achter te zoeken.
Dat laatste is een belangrijke nuance. Een romantische relatie met iemand uit het buitenland betekent niet automatisch dat er een geheime dienst achter zit. "Je moet opletten dat je geen spoken gaat zien", waarschuwt hij.
Clerix verwijst naar een Britse zaak waarbij een parlementslid een relatie had met een Russische vrouw. Omdat het parlementslid in de defensiecommissie zat, gingen bij de Britse veiligheidsdiensten alarmbellen af. De vrouw werd ondervraagd, maar uiteindelijk waren er onvoldoende elementen om haar van spionage te beschuldigen.
Source: VRT NWS · Radio 1
At a glance
- Topic
- World
- Country
- 🇧🇪 BE
- Publisher language
- NL
- Added to Allnira