Nog geen enkele druppel diesel uit Rusland heeft VS bereikt (en toch profiteert vooral Poetin van dieseldeal)

De Russische president Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump bij een ontmoeting in 2025.

Artikel luisteren

6min

Meer info

De dieseldeal tussen Donald Trump en Vladimir Poetin heeft vooral Rusland in de kaart gespeeld. Dat zegt Ruslandkenner Marijn Trio nu blijkt dat nog geen enkele lading diesel uit Rusland de VS heeft bereikt. "Trump wilde vooral de indruk wekken dat hij het probleem van de hoge brandstofprijzen aanpakte in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen."

Opnieuw heeft een tanker met Russische diesel die onderweg was naar de Verenigde Staten zijn bestemming gewijzigd. Dat melden verschillende Amerikaanse media, waaronder Bloomberg en The Wall Street Journal.

De Agioi Fanendes, geladen met 300.000 vaten Russische diesel, was aanvankelijk op weg naar New York. Volgens het scheepvaartdataplatform Kpler heeft de tanker zijn bestemming inmiddels gewijzigd naar Zuid-Amerika.

Het is al de vierde tanker die afziet van een levering aan de Verenigde Staten. Eerder veranderden 2 tankers hun koers naar Brazilië. Een derde schip verliet de Atlantische Oceaan richting de Middellandse Zee en meerde uiteindelijk aan in Egypte.

Volgens de zakenkrant Financial Times heeft nog geen enkele lading Russische diesel de Verenigde Staten bereikt sinds de Amerikaanse president Donald Trump en de Russische president Vladimir Poetin midden oktober een dieseldeal sloten.

Trump en Poetin bereikten midden oktober een akkoord waarbij Rusland opnieuw diesel op de Amerikaanse en wereldwijde markt mocht brengen.

In ruil voor een tijdelijke versoepeling van Amerikaanse op Russische energie zou Moskou 300.000 ton diesel leveren, gevolgd door 500.000 ton in november en kort daarna nog eens 1 miljoen ton.

De Amerikaanse president hoopte daarmee de hoge brandstofprijzen te drukken in de aanloop naar de begin november. Sinds het uitbreken van de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran waren de energieprijzen wereldwijd fors gestegen.

Analisten waarschuwden echter al van bij het begin dat de Russische leveringen te beperkt waren om een merkbaar effect te hebben op de dieselprijzen in de Verenigde Staten.

"Het was al duidelijk dat die beperkte leveringen amper een verschil zouden maken voor de dieselprijzen in de VS", zegt VRT NWS-journalist en Ruslandkenner Marijn Trio. "Nu blijkt bovendien dat er zelfs helemaal niets aan de Verenigde Staten is geleverd."

Dat de leveringen uitblijven, heeft vooral te maken met politieke weerstand in de Verenigde Staten. Democratische politici in verschillende staten dreigden met zware sancties tegen havens en bedrijven die Russische diesel via de deal zouden invoeren.

Daardoor bleven veel Amerikaanse oliebedrijven terughoudend om de ladingen te ontvangen.

"Trump wilde vooral de indruk wekken dat hij het probleem van de hoge brandstofprijzen aanpakte in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen", zegt Trio. "Maar uiteindelijk heeft het de Amerikanen eigenlijk helemaal niets opgeleverd."

Uiteindelijk heeft de dieseldeal de Amerikanen eigenlijk helemaal niets opgeleverd

Marijn Trio, VRT NWS-journalist en Ruslandkenner

Hoewel de deal voor de Verenigde Staten weinig heeft opgeleverd, lijkt Rusland er wel voordeel uit te halen. "Deze dieseldeal heeft Rusland absoluut in de kaarten gespeeld", zegt Trio.

De overeenkomst haalde Rusland gedeeltelijk uit het economische isolement waarin het terechtkwam na de invasie van Oekraïne. Onder president Joe Biden stelde de VS een invoerverbod in voor Russische olie, aardgas en steenkool. Die sancties bleven onder Trump grotendeels van kracht.

Om de deal mogelijk te maken, schortte Trump echter tijdelijk een aantal maatregelen op die de handel in Russische brandstoffen bemoeilijkten, zoals importheffingen aan landen die Russische brandstof kopen. 

Daardoor kon Rusland opnieuw meer diesel uitvoeren naar traditionele afzetmarkten zoals Turkije, Brazilië en Marokko.

Bovendien hief Rusland op 9 oktober zijn zelf opgelegde exportverbod op diesel op. Dat verbod was ingevoerd om binnenlandse tekorten op te vangen. Die waren ontstaan door Oekraïense droneaanvallen op .

Tegelijk kwam er een tijdelijk energiebestand tussen Rusland en Oekraïne. Beide landen vielen gedurende enkele weken elkaars energie-infrastructuur niet aan. Daardoor konden Russische raffinaderijen hun productie verhogen.

"Rusland heeft vooral meer diesel kunnen exporteren omdat Oekraïne een tijd lang gestopt is met het aanvallen van olieraffinaderijen in Rusland, onder zware druk van Trump", legt Trio uit. "Daardoor was er een tijd lang meer diesel beschikbaar en kon Rusland dus meer exporteren."

Volgens cijfers van dataleverancier Kpler exporteerde Rusland in oktober gemiddeld 271.000 vaten diesel per dag. Een maand eerder waren dat er nog 135.000. De Russische dieseluitvoer verdubbelde dus bijna.

Een functionaris van het Witte Huis verdedigt de dieseldeal niettemin en zegt tegen de Financial Times dat de toename van Russische diesel op de wereldmarkt zal helpen de prijzen voor Amerikanen te verlagen.

"Zoals de president al zei: dit is een akkoord voor de wereld. Het is bedoeld om het aanbod van diesel op de wereldmarkt te vergroten, wat de prijzen voor Amerikanen en de rest van de wereld verlaagt, en dat is precies wat er zal gebeuren."

Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen zorgden in september voor lange rijen bij tankstations.

Het is wel de vraag hoelang Rusland zijn hogere exportniveau kan volhouden. Na een pauze van ongeveer 2 weken hervatte Oekraïne op 30 oktober de aanvallen op Russische raffinaderijen. Daardoor dreigt de Russische productie opnieuw onder druk te komen staan.

"Het effect van dat bestand zal vermoedelijk alweer uitgewerkt zijn, omdat Oekraïne sinds een week of 2 opnieuw raffinaderijen aanvalt", zegt Trio.