Onderzoekers KU Leuven vinden honderden virussen in 1 staal rioolwater met nieuwe methode: "Vroeger opsporen is infecties voorkomen"

Aquafin-medewerker Najja bereidt een waterstaal voor.

Artikel luisteren

3min

Meer info

Onderzoekers van KU Leuven hebben een methode ontwikkeld die meerdere honderden virussen kan opsporen in eenzelfde staal rioolwater. Voordien kon bij rioolwatermonitoring enkel gericht gezocht worden naar 1 virus. Die blikverruiming biedt heel wat voordelen voor de volksgezondheid, weet viroloog Jelle Matthijnssens. "Met deze methode hadden we het coronavirus vroeger kunnen opsporen."

In eigen land gebruiken onderzoekers rioolwatermonitoring om te volgen welke virussen bij de bevolking circuleren. Die gegevens vullen de data van artsen en ziekenhuizen aan. De huidige techniek zoekt gericht naar een beperkt aantal virussen waarvan al vermoed wordt dat ze circuleren. Op die manier spoorde het Rega Instituut van de KU Leuven eerder deze maand een piek van het coronavirus SARS-CoV-2 in het Leuvense afvalwater op.  

Maar die methode is enkel geschikt voor het monitoren van gekende virussen, vertelt Jelle Matthijnssens, hoofd van het Laboratorium Klinische en Epidemiologische Virologie binnen het Rega Instituut. "Vergelijk het met een bezoek aan de bibliotheek", klinkt het. "Met een klassieke test kan je nagaan of een boek beschikbaar is in het filiaal. Nu vragen we in 1 klap een lijst van álle beschikbare boeken op." 

Dankzij de nieuwe methode identificeerden de onderzoekers 339 virussoorten en 715 virusstammen in 1 waterstaal. Daaronder ook het parvovirus B19. "Dat is een virus waarop niet routineus gescreend wordt", vertelt Matthijnsens.

"Bij jonge kinderen kan het parvovirus huiduitslag veroorzaken, maar voor zwangere vrouwen is het potentieel zelfs levensbedreigend. In de zomer van 2024 werd een hoog aantal vrouwen met complicaties opgenomen in het ziekenhuis. Dat het virus meer circuleerde onder de bevolking, hadden we met de nieuwe methode al een jaar eerder kunnen aflezen uit het afvalwater."

Staaltjes van het Leuvense rioolwater.

Op die manier had de nieuwe screeningmethode potentieel heel wat infecties kunnen voorkomen, meent Matthijnssens. En ook aan de start van de landelijke lockdown in 2020 had de nieuwe onderzoeksmethode heel wat onheil kunnen voorkomen. "Met deze test hadden we waarschijnlijk veel vroeger de aanwezigheid van het coronavirus in de Leuvense populatie kunnen vaststellen, wat het mogelijk had gemaakt om sneller tot actie over te gaan en de verdere verspreiding eventueel in te perken", klinkt het. 

Ondanks die hoge concentraties aan virussen hoeft de Leuvenaar zich evenwel niet meteen zorgen te maken over zijn gezondheid, sust de viroloog. "Mensen worden regelmatig geïnfecteerd met virussen die hen niet noodzakelijk ziek maken, maar die we wel detecteren", besluit hij. "Deze test laat ons toe om dat heel nauw op te volgen en heel snel een signaal te kunnen geven, mocht er toch iets onheilspellends beginnen te circuleren."