Vekemans' nieuwe werkplek is het KMI, waar ook het Belgian Climate Centre deel van uitmaakt.

Artikel luisteren

6min

Meer info

België moet op de klimaatconferentie in Antalya de klimaatwetenschap verdedigen. Dat zegt Odile Vekemans, de nieuwe directeur van het Belgian Climate Centre, in haar eerste media-interview. Olielanden zoals Saudi-Arabië proberen op de COP belangrijke nieuwe VN-klimaatrapporten tegen te houden. "België en de EU moeten op wetenschap gebaseerde beslissingen en informatie verdedigen, ook wanneer wetenschappers iets vertellen wat je liever niet hoort", vindt Vekemans.

We spreken Vekemans op het moment dat in Antalya, meer dan 3.000 kilometer verderop, de VN-klimaatconferentie zijn laatste week ingaat. Vekemans volgt de klimaatconferentie met een gezonde interesse.

Er wordt momenteel immers een robbertje uitgevochten rond klimaatwetenschap. Olielanden zoals Saudi-Arabië en Rusland proberen de publicatie van de nieuwe reeks VN-klimaatrapporten te vertragen. En ze willen de belangrijke conclusie van het Milieuagentschap van de Verenigde Naties deze zomer, dat de wereld onvermijdelijk voorbij de 1,5 graden opwarming zal gaan, niet in een mogelijk akkoord.

"Erg erg, griezelig vind ik dat", schudt Vekemans het hoofd. "Het is nooit een goed teken voor de democratie wanneer de wetenschappelijke gemeenschap in diskrediet gebracht wordt."

"Het is belangrijk om daartegen te vechten. Daar hebben België én de EU een rol in te spelen: op wetenschap gebaseerde beslissingen en informatie verdedigen, ook wanneer wetenschappers iets vertellen wat je liever niet hoort."

De olielanden, maar ook de 24 ontwikkelingslanden die op COPs als blok samen onderhandelen, argumenteren dat de VN-klimaatrapporten nu te westers gekleurd zijn. Maar Vekemans heeft daar weinig begrip voor.

De wetenschappelijke gemeenschap overstijgt alle grenzen

Odile Vekemans, directeur Belgian Climate Centre

"Als je aan wetenschap doet, worden je artikels onderworpen aan peer review door mensen van over de hele wereld", zo verwijst ze naar het systeem van wetenschappelijke controle waarin onderzoekers elkaars resultaten bekijken. "De wetenschappelijke gemeenschap overstijgt alle grenzen." 

Volgens haar zit er maar één ding op om het vertrouwen in de klimaatwetenschap vooruit te helpen: wetenschappers moeten nog beter uitleggen hoe ze hun job doen. "Experimenten verifieer je bijvoorbeeld door ze verschillende keren te herhalen. Dan ben je zeker dat de resultaten kloppen, en die deel je vervolgens. Dat is de wetenschappelijke methode."

Gisterennamiddag sprak federaal minister van Klimaat de wereld toe op de COP, tijdens de plenaire vergadering waar alle landen aanwezig zijn. Hij brak er een lans voor de klimaatwetenschap. "Onze politieke beslissingen moeten geleid worden door de best beschikbare wetenschap", zei Crucke.  "Daarom moet de 2e global stocktake (in 2028 zal de wereld de nationale klimaatplannen opnieuw evalueren, red.) volledig op basis van de rapporten van het VN-klimaatpanel kunnen steunen."

De discussie gaat naar het hart van Vekemans' nieuwe job. Sinds 19 oktober is ze de directeur van het Belgian Climate Centre. Dat is de federale instelling die de klimaatwetenschap die op de Belgische universiteiten wordt bedreven, overbrengt naar burgers, ondernemers en politici.

Vekemans volgt er Valerie Trouet op, die in november 2024 opgebrand de deur dichttrok, en haar keuze toelichtte in een breed opgepikt opiniestuk. "Trek uw plan, het zijn uw kinderen, bescherm ze zelf", zo verwoordde ze haar teleurstelling omdat de klimaatcrisis naar haar aanvoelen niet ernstig genoeg genomen wordt.

De manier waarop je je volgende reis plant, zal een grote impact op je toekomstige zomers hebben. Maar ik weet niet of de mensen dat wel vatten

Odile Vekemans, directeur Belgian Climate Centre

Anders dan Trouet is Vekemans geen klimaatwetenschapper, maar opgeleid als bio-ingenieur. Zo onderzocht ze in Montréal of kolencentrales ook gestookt kunnen worden met afval, om zo elektriciteit te produceren. Nadien belandde ze bij het Brusselse innovatie-agentschap Innoviris, en werkte ze ook nog 2 jaar op het kabinet van de Brusselse minister voor Klimaat Alain Maron (Ecolo).

"Ik heb dus ervaring met onderzoek, openbaar bestuur en de politiek, en ik begrijp elk van die realiteiten. Dat is een pluspunt."

Die ervaring zal ze inderdaad kunnen gebruiken. Want ook na deze hittezomer, waarin er 3.000 doden meer vielen dan tijdens een normale zomer, linken veel Belgen volgens Vekemans hun dagelijkse gedrag nog steeds niet met uitstoot of de klimaatverstoring.

"Dat de manier waarop je je volgende reis plant, een grote impact op je toekomstige zomers zal hebben: ik weet niet of mensen dat wel vatten. Of neem kerstmis. Daar denkt iedereen nu aan, ik ook. We willen elkaar gelukkig maken met geschenkjes. Maar elke keuze die we maken, heeft een klimaatimpact. Dat geldt ook voor het voedsel dat we eten."

"Maar we hebben nu eenmaal te maken met enorme grootteordes die moeilijk te vatten zijn, dat begrijp ik. En dan is er nog de vraag: hoeveel moeten we vragen van het individu en hoeveel van grotere spelers zoals de industrie en de transport? Ach, nu wordt het misschien allemaal wat te filosofisch (lacht)."

Haar voorganger liep uiteindelijk tegen de muur. Wapent Vekemans zich tegen mogelijke teleurstelling? "Goh, eerst en vooral ben ik erg trots dat ik deel mag uitmaken van een zeer competent en enthousiast team vol interessante mensen. Dat zal me voor een stuk wel de energie geven om door te gaan."

"Maar inderdaad, ik heb er wel over nagedacht voor ik solliciteerde", bekent ze dan toch met de glimlach. "Ik heb mijn vrienden en mijn familie om me heen. En ik zal erop letten dat ik mezelf niet verlies in het werk."

Source: VRT NWS · Vincent Merckx

At a glance

Topic
World
Country
🇧🇪 BE
Publisher language
NL
Added to Allnira